mikudagur 12. apríl 2000síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Viðmerking: Vælkomin til ein breiðan dialog Starvsmannafelagið vil við hesum gera greitt, at vit harðliga mótmæla at ætlanir eru um, at Føroya Løgting skal leggja upp í sáttmála- samráðingarnar hjá Føroya Lærarafelag og soleiðis fáa ein enda á arbeiðssteðgi- num. Mótmæli Løgtingið skal halda seg burtur frá sáttmálasamráð- ingum á arbeiðsmarknaði- num og undir ongum um- støðum leggja upp í hesar trætur. Løgtingið átti heldur at álagt fíggjarmálaráðharr- anum at fara undir veruligar samráðingar, soleiðis at ein endi fæst á ósemjuni. Hetta er ikki fyrstu ferð, at Fíggj- armálastýrið ikki er sinnað at fara undir veruligar sam- ráðingar, henda trupulleika kenna øll fakfeløg aftur. Fíggjarmálastýrið heldur óiva at teir spara pening, tí ongar lønir verða útgoldnar, men veruleikin er, at áhald- andi stríðið á arbeiðsmarkn- aðinum kostar samfelag- num milliónir av krónum. Starvsmannafelagið www.sosialurin.fo Í gjár kom grønlendski fiskimálaráðharrin á vitjan í Føroyum. Hetta er upphiting til sam- ráðingar um komandi fiskivinnusamvinnu mill- um londini. Grønlendski fiskimálaráðharrin skal vera hjartaliga vælkomin til Føroya. Væl vitandi, at nettupp Grønland og Føroyar eiga atgongd til nakrar av heimsins ríkastu fiski- grunnum og samtíðis eru so bundin at júst fiskivinnuni, er greitt, at báðar brøðratjóðirnar hava nógv at tosa um. Ein dialogur millum bæði londini átti at verið ein sjálvfylgja, men ikki bara tá tað snýr seg um fisk. Eisini tá tað snýr seg um onnur vinnuøki eiga vit at skifta orð hvør við annan. Og her hugsa vit m.a. um ta stóru avbjóðing, sum er báðum londunum fyri í løtuni, nevniliga komandi oljuleiting. Og her hevur spurningurin um eitt reint umhvørvi ómetaliga stóran týdning. TAÐ er ikki so langt síðani, at Jonathan Motz- feldt undir eini vitjan í Føroyum legði alstóran dent á samvinnuna millum bæði londini og í hesum sambandi eisini fór út um vanliga samvinnuøkið, fiskivinnuna - til nettup kom- andi oljuútviklingin. Hann metti tað náttúrligt og rætt, at vit læra av hvørjum øðrum og fylgja útviklinginum hjá hvørjum øðrum, nú báðar tjóðir standa á einum týðandi vegamóti. Tað skal vera vón okkara, at tá grønlendski fiskimálaráðharrin fer heimaftur til Grønlands at tosa um komandi samvinnu á fiskivinnu- økinum eisini letur sínar starvsfelagar í lands- stýrinum vita, at Føroyar og Grønland eiga at víðka um verandi samvinnuna og dialogin til eisini at fevna um tær stóru avbjóðingar, sum liggja í eini komandi oljuleiting. Sum smátjóðir við egnari mentan og har reint umhvørvi er ein fortreyt fyri framhaldandi menning, er rætt at minna á hetta við einum mennandi dialogi. VIT eiga eisini at síggja Norðuratlantshavið sum eitt øki, ið vit allir, tvs. grønlendingar, føroyingar, íslendingar og lutvíst eisini norð- menn og kanadiarar eiga at kenna eina felags ábyrgd fyri, tað veri seg við atliti til at troyta livandi tilfeingið skilabest, at verja umhvørvið og at troyta nýggjar vinnumøguleikar. Vit eiga í hesum sambandi eisini at hava eina felags støðu til ta dálking, sum kemur frá ídnaðar- londunum og sum kann vera við til at undir- grava okkara egna tilverugrundarlag. Tí eigur dialogurin eftir okkara meting í sambandi við slíka vitjan eisini at nema við onnur fyri okkum lívstýðandi øki. Vit hava áður á hesum stað nevnt týdningin á samstarvið við íbúgvararnar í øllum tí arktiska økinum. Her hugsa vit um inuittar í Alaska, Kanada, Grønlandi og Rus- landi. Hesi hava so avgjørt brúk fyri dialogi við umheimin, og her kunnu m.a. Føroyar verða eitt portur til umheimin. Liggjandi mið- skeiðis millum stóra Europa og arktisku økini kunnu vit vera ein katalysor ella brúgvabyggj- ari, har trupulleikar og álvarsmál hjá inuittum fyri norðan verða kanalyseraðir víðari. Hetta er ein stór men eisini spennandi uppgáva, har nettup vit føroyingar við okkara kontaktum til Europa kunnu vera við til at loysa upp fyri tí, sum fer fram fyri norðan men sum so eisini hevur samband við okkara egna umhvørvi. Við at vísa áhuga fyri eitt nú grannum okkara fyri norðan seta vit eisini hol á mál, sum hava tilknýti til okkum sjálvi. Hondbóltsgallaveitslan var eitt flott punktum eftir enn ein hendingarríkan hond- bóltsvetur. Sjálvur havi eg enn eina ferð havt møgu- leikan fyri at verið við í fremstu rekkju, og tað fegn- ist eg um. Men á gallaveitsl- uni var eg óheppin í mínum orðavali, tá eg nevndi sam- bandið millum ítrótt og fjølmiðlar og eg skilji tað væl, um fjølmiðlafólk blivu eitt sindur firtin. Tað vil eg fegin gera gott aftur her og nú. Tað er eyðsæð, at hond- bóltsfeløgini skapa hond- bóltsumhvørvi, sum eisini Fjølmiðlarnir og ítrótturin hava brúk fyri hvørjum øðrum! Til allar viðhaldsmenn og -kvinnur av fullveldinum. Tveir óvitar spyrja tann 6. apríl á heimasíðuni hjá full- veldinum »hvat skullu vit við damark?« Tað er júst spurningurin. Vit hava nú verið saman við Danmark uppá gott og ónt í nógv hundrað ár, og eins og í einum hjúnaskapi eru bæði góðar og ringar tíðir. Tit eru nú í gongd við at sundurlesa hetta hjúna- skapið, sum í mótsetning til eitt vanligt hjúnalag, aldrin kann setast á stovn aftur. Tit binda okkara børn til at føla seg fremmand í einum landi, har ið foreldur teirra, og eisini Høgni Hoydal, hava fingið sína útbúgving á sama fóti sum danskarar Brekini kunnu bøtast við nýggjari heimastýrislóg Og fjølmiðlarnir hava rós uppiborna fyri teirra viðgerð av føroysku hondbóltskappingini pressan kann vera ein partur av, men tað er sjálvsagt líka eyðsæð, at fjølmiðlarnir hava eina avgerandi ávirkan á, hvussu sjónligur hond- bólturin er. Og tað er ein sannroynd, at hevur hondbólturin ment seg hesi seinastu árini, so hevur viðgerðin av serliga 1.deildardystum (eisini hjá kvinnum) í bløðum og út- varpi sanniliga eisini ment seg nógv. Og tað er lítið at ivast í, at hesin áhugin hjá fjølmiðlunum er sera týdn- ingarmikil fyri hondbóltin — ikki bara tí at tað økir um áhugan hjá spælarum og áskoðarum, men eisini tí at tað gevur feløgunum betri inntøkumøguleikar hjá sponsorum. Nevndi ikki sjónvarpið. Sjónvarpið hevur aftur í vet- ur víst steypafinalurnar beinleiðis — tað er sera góð reklama. Men sigast má, at enn liggja nógvir møguleik- ar ótroyttir, tá tað kemur til samarbeiði við hendan fjøl- miðilin. Tað hevur í hvussu so er stóran áhuga hjá hond- bóltinum at fáa eitt betri skipað samband við sjón- varpið. Tann fjórða fjølmiðilin — internetið — hava hond- bóltsfeløgini og HSF ikki enn tikið rættiliga til sín, men tað er onki at bíða við, tí her liggja stórir møgu- leikar fyri eini enn betri ko- ordinatión millum allar fjøl- miðlarnar og hondbóltin. Skal enda við at kon- statera, at tá ið tað kemur til at viðgera tær yngru deildirnar í fjølmiðlunum er tað bara so, at feløgini sjálvi mugu gera vart við seg — senda bíløt og nøvn inn — biða eitt blaðfólk koma at hyggja o.s.fr.- afturfyri kunnu tey verða viss í at fáa blaðrúmd ella nøkur orð í ítróttartíðindunum. Summa summarum : Víst hevur hondbólturin brúk fyri fjølmiðlunum og víst hava fjølmiðlarnir rós uppi- borna fyri teirra viðgerð av føroysku hondbóltskapp- ingini Við ítróttarkvøðu Kári M. Mortensen og við somu møguleikum til undirvísingarstuðul sum teir. Tit taka okkara sjálvsagda rætt at fáa viðgerð á donsk- um sjúkrahúsum. Tit taka okkara rætt at sigla sum skiparar við donskum skip- um, tí til hetta krevst dansk- ur statsborgararættur. Gam- aní, siga tit, vit koma inn í norðurlendskt samarbeiði á hesum økjum, men tað er sanniliga ikki heilt uttan kostnaða. Meðan vit tosa um stats- borgararætt, so havi eg skilt tað soleiðis, at føroyingar, sum hava búð niðri í mong ár, skulu velja millum før- oyskan ella danskan stats- borgararætt, ikki bæði. Hetta er ikki lætt hjá mong- um, tí kanska ætla fleiri sær at nýta sítt otium í Føroyum, men hava tá ikki somu rætt- indi sum aðrir føroyingar, t.d. valrætt. Hinvegin skulu danir, sum búgva í Føroyum, eis- ini velja, og eg veit, at nógv- ir av hesum ikki vilja missa sín danska statsborgararætt. Hesir vera so fremmandir í einum landi, teir kanska hava búð í í eini 40 ár. Soleiðis kann ein blíva við at reksa upp fyrimunir við at halda fast um heima- stýrislógina. Væl hevur hon eisini síni brek, men hetta kann bøtast um við eini nýggjari heimastýrislóg. Øll vita. at nógv liggur á láni í Føroyum í løtuni, men tað tykist mær, sum hetta málið um fullveldið hevur so mikið fastatak á tjóðveld- ismonnum, at teir gloyma alt annað. Høgni Hoydal segði í útvarpinum sunnu- dagin, at tá ið fullveldið kemur, so gera vit tað og tað, og ikki, um fullveldi kemur. Og um teir skuldu vunnið fólkaatkvøðuna, so verður uppaftur meira at gera við at seta lýðveldi á stovn, at alt annað støðugt kemur at liggja á láni. Føroya fólk er tó so mikið at sær komið, at tey fella fullveldi á eini fólkaatkvøðu í heyst. Petur Hans Dahl