hósdagur 10. mars 1983síða 8

Politikararnir mugu taka steðu til røktarheimsmålid: Ein ring og dýr loysn at hava røktarsjuklingar á sjúkrahúsi Avgerandi neyðugt at byggja røktar- heim i Sudurstreymi Røktarheimsspurningurin i Sudurstreymoy er nær tengdur at kjakinum vidvikjandi utbygging av føroyska sjúkrahúsverkinum. Í dag eru nógv vanlig seingjarplåss á okkara sjúkrahúsum upptikin av rektarsjúklingum. Hetta er bæði ein ring og ein dýr loysn. Rektarsjúkl- ingarnir mugu nú fáa aðrar umsteður. Her eru fleiri meguleikar: heimabúgvandi, á ellisheimi, í vardum íbúð- um osfr. Men hvussu so víkir og vendir, so slepst ikki undan at byggja eitt røktarheim í Suðurstreymi, tí tað eru mong eldri fólk, sum hava so mong brek, at tey mugu vera á einum røktarheimi. Tað er m.a. henda spurningin Tíðindablaðið Sosi- alurin tosar við J. A. Serensen sjúkrahússtjóra um, í hesum fyrra partinum um ætlaðu sjúkrahúsútbygging- ina í Feroyum. Seinni parturin kemur leygardagin. J. A. Serensen situr sum skrivari í Ráðleggingar- nevndini, ið varð sett fyri nekrum árum síðani at koma vid uppskoti um útbygging av føroyska sjúkrahúsverk- inum fram til 1992 Tað fyrsta, sum hendi í sjúkrahúsmálinum var, at ein meiriluti og ein minni- luti í Rådleggingarnevnd- ini góvu álit frå sær 1 august 1980. Nú eru tað so gingin tvey og eitt hálvt ár, síðani álitini vórðu liðug. Rådleggingarnevndin er ein ráðgevandi nevnd, sum skal koma við upp- skoti um, hvussu sjúkra- húsverkið skal síggja út í framtíðini. Tað eru so landsstýrið og legtingð, sum skulu av- gera, hvussu hesin útvikl- ingur skal vera næstu árini. Fylgja við gongdini í Danmark Ætlanin er at fylgja við gongdini í Danmark, tí Danmark kemur jú inn í myndina hvat viðvíkur feroyska sjúkrahúsverk- inum bæði viðvíkjandi bygging og rakstri. Higar- til hevur ríkið í samband við bygging latið eina helvt í studningi og eina helvt í statsláni. Viðvíkjandi rakstrinum av sjúkrahúsverkinum hevur staturin goldið til viðgerð av likamligum sjúkum — síðani vit fingu sjúkrahúslógina í 1977 — 50% av nettorakstrarút- reiðslunum t.v.s. rakstrar- útreiðslurnar minus inntekurnar hjá sjúkra- húsinum te. fyrst og fremst húsaleiga. Til psykiatrisku deild- ina hevur staturin veitt ein blokkstudning, sum er grundaður á rakstrarút- reiðslurnar í 1976. Tvs. at ríkið í prinsippinum rindar 100% av rakstrarútreiðsl- unum á psykiatrisku deild. Í praksis hevur tað víst seg, at lenar- og prís- hækkingar hava verið sterri enn hækkingarnar í blokkstudninginum Enn eingin broyting í studningsskipanini Tað er í letuni eingin ætlan um at broyta studn- ingsskipanina. Tað sat annars ein nevnd fyri nekrum árum síðani. Hon skuldi koma við einum uppskoti um broytingar í studningsskipanini ser- stakliga viðvíkjandi blokkstudningi. Hett arbeiði er so ikki komið víðari. Men her var. so ætlanin — á teimum stóru økjunum t.d. Heilsuverk- inum — at broyta studn- ingsskipanina soleidis, at tað blivu 25% sum van- ligur studningur roknad ut frá rakstrarútreiðsl- unum, meðan 25% skuldu virka sum ein blokkstudn- ingur. Hetta hevði so fert við sær, at vit sjálvi skuldu til at gjalda meira, um vit ætla okkum til at víðka um virksemi hjá sjúkrahúsverkinum. Men fyribils er so eingin broyt- ing hend á hesum økinum. Viðvíkjandi ætlanini at fylgja danska mynstrin- um við ráðlegging, so skulu bæði danir og feroy- ingar 4. hvert ár endur- skoða sjúkrahúsverkið. Tvs. í Danmark í næsta ár. Nr. 29 — 10. mars 1983 Rektardeildin eigur at niðurleggjast. Nýtt rektarheim má byggjast í Suðurstreymoy /t /} J. A. Sørensen, sjúkrahússtjóri Hetta er so tengt at tí, at myndugleikar í Danmark hava jú eisini eitt orð at siga, tí peningurin kemur jú higani til feroyska sjúkrahúsverkið. Landsstýrið og leg- tingi mugu taka steðu J. A. Serensen, sjúkrahús- stjóri, sum er skrivari í Ráðleggingarnevndini sig- ur, at nevndin hevur havt fleiri fundir síðani álitini komu frá einum minni- og einum meiriluta, men hevur ikkki kunnað gjert nakað, tí henni tervar eina stødutakan frá landsstýri og legtingi. Hesi steðu- takan hevur nevndin so bíðað eftir í meira enn tvey ár. Tey uppskot, sum Ráð- leggingarnevndin hevur gjert siga so nakað um út- byggingina av sjúkrahús- verkinum fram til 1992. Landsstýrið hevur síðani sent álitini til ummælis hjá landslæknanum, sum síðani eisini er komin við einum ummæli. Hetta var í byrjanini av 1981. Síðani eru hesi álit send Heilsu- stýrinum í Danmark fyri at fáa viðmerkingar hið- ani. Hetta er neyðugt, tí vit vita at skulu vit gera broytingar í Feroyum og skulu vit sekja um pengar at byggja út fyri, so skulu umsóknirnar igjøgnum Heilsustýrið. Heilsustýrið kom so við einum svari í februar 1982. Hesi fýra nevndu álitini og ummæli eru so grundarlagið undir tí umreðu sum nú skal byrja á Feroya Legtingi. J. A. Serensen leggur dent á, at stýrini fyri sjúkrahúsini kunnu einki gera fyrr enn steðan hjá landsstýrinum og legting- inum er greið. Øll trý sjúkrahúsini Ætlanin er at byggja út og endurnýggja á ellum trimum sjúkrahúsunum, og tí er sera umráðandi at fáa politikaranar at taka steðu til, hvussu henda út- bygging skal fara fram í framtíðini. — Hverji mál eru at taka steðu til í hesi út- byggingarætlan? — Eitt mál er, hvar ser- deildirnar skulu vera. Í hesum sambandi er tað so eisini ein steðutakan til útbygging, starvsfólka- Orð og myndir: Jan Miiller normering og innkeyp av tólum. Tað ber ikki bert til at taka steðu til, at nú skulu vit byggja út har og har. Aftrat hesum fylgir nógv annað so sum høli, tól og starvsfólk. Hetta merkir bæði ílegur og rakstrarútreiðslur — Hvat er so skotið upp at gera á teimum ymsu sjúkrahúsunum? — Í Suðri er endur- nýggjan av verandi sjúkrahúsi og ein minni uppíbygging, í Klaksvík 2. og 3. byggistig, sum fevna um endurnýggjan av ver- andi sjúkrahúsi og uppi- bygging. Síðani liggur eisini eitt uppskot um at byggja Landssjúkrahúsið ut. — Hvat skal gerast har? — Her verdur hugsad um barnadeild, rannsókn- arstovu og langtíðarvið- gerð (langtidsmedisin). Men tað er so ikki tikin steða til, um vit skulu hava langtíðarviðgerð. Vit vita jú at ein stórur spurningur í dag eru rekt- arsjuklingarnir. Verður ein slík deild við langtíðar- viðgerð bygd, so kunnu vit lætt fáa trupulleikar. Tað eru fólk á sjúkrahús- inum, sum kunnu útskriv- ast, men sum pláss ikki er fyri aðrastaðni — á ellis- heimum, rektarheimum ella heima. Rektardeildin niðurleggjast — heim byggjast — Metir tú, at rektardeild- in á landssjúkrahúsinum skal niðurleggjast? — Eftir mínum tykki ja Kunnu vit fáa íbúgvarnar her út og inn á annað pláss, har viðurskiftini eru meira hóskandi, so hava vit ikki terv á hesum bygninginum. Har er so spurningurin, um vit skulu hava langtíðarvið- gerð ístaðin. Tað hevur Ráðleggingarnevndin ikki rættiliga tikið steðu til. Men í álitinum stendur, at støda má takast til lang- tidarvidgerå, tå meiri fyri- liggur um bygging av ellis- og røktarheimi. — Eftir minum tykki er eingin grund til at hava ov nógv seingjarpláss á sjúkrahúsunum. Serliga um vit brúka hesi seingj- arpláss til tað tey ikki eru ætlað til. Í Klaksvík vita vit eru helvtin av seingjar- plássunum upptikin av rektarsjúklingum, á medi- sinsku deild á Lands- sjúkrahúsinum tv.s. íroknað rektardeildina eru 40% rektarsjúklingar, á psykiatrisku deild er umleið helvtin av seingjar- plássunum upptikin av røktarsjuklingum. Men her hevur so landsstýrið tikið ta steðu, at eitt psykiatriskt rektarheim skal vera á psykiatrisku deildini. Hetta mugu vit so rokna við nekur ár út í framtíðina, tí ellis- og røktarheimini eru íkki ætlað psykiatriskum sjúk- lingum, serstakliga ikki teimum tyngru. Hugsa vit so um tað