hósdagur 10. mars 1983síða 9

Nr. 29 — 10. mars 1983 RØNTGENDEILD > od Í € SJÚKLINGADEILDIR € SKAÐASTOVA 20 € FYSIURGISK DEILD - RØNTGENDEILD Føroyska sjukrahus- verkid fram til 1992 Um stutta tid fer Føroya Løgting at taka spurningin viðvíkjandi útbygg- ing av feroyska sjúkrahúsverkinum til umreðu. Hetta er ein umreða, sum bæði almenningurin og tær nevndir, ið hava arbeitt við hesum spurningi, hava bíðað leingi eftir. Tað fyriliggja nekur uppskot og viðmerkingar um útbygging av sjúkrahúsverkinum. Hesi snúgva seg m.a. um uppíbygging og umvæling av teimum trimum sjúkrahúsunum í landinum. Eitt nú verður skotið upp at byggja nýggja barnadeild og rann- sóknardeild á Landssjúkrahúsinum. Tíðindablaðið Sosialurin fer í dag undir at viðgera nakrar av teimum spurningum, sum hava tilknýti til ætlaðu útbyggingina. Vit fara annars í komandi bleðun- um at tosa við fólk, sum hava eitt- hvert tilknýti til tey trý sjúkrahús- ini, við politikarar og við onnur eisini. Blaðið fer annars at hýsa ellum sjónarmiðjum frá lesarunum í hesum máli. Sosialurin hevur annars trivið í hesar spurningar fyrr. Eitt nú í august mánað 1980, tá vit umreddú álitini frá Ráðleggingarnevndini, sum tá vórðu almannakunngjerd. Tá vitjaðu vit á Landssjúkrahúsinum í Havn og tosaðu við fyristeðukvinn- una og við deildarsjúkrasystrina á barnadeildini. fíggarliga, men fyrst og fremst um tað mennisk- jansliga, sigur J. A. Ser- ensen víðari, so er tað tann nógv ringasta loysn- in at hava rektarsjúk- lingar á sjúkrahúsunum. Nú hava vit so útbygt kommunulæknaskipanina og vit hava bygt heims- sjúkrasystraskipanina og heimahjálparskipanina út. Tosað verður um at byggja vardar íbúðir og smærri ellisheim á teimum , størri plåssunum, so tað ber til at fáa nógvar góðar loysnir á hesum eki, um vit kunnu samskipa ell tiltekini. Rektarheimið má byggjast — Vil tað siga, at tað hevur skund og stóran týdning at politikarnir í samband við útbygging av sjúkrahúsverkinum eisini taka eina avgerð um bygging av rektarheimi í WA UDD VUGGE SA NG TU, Ak Landssjúkrahúsið skal útbyggjast, men hvussu nógv! Suðurstreymi? — Tað er heilt neyðugt. Hetta lættir um og vit sleppa undan at brúka sengur á sjúkrahúsinum til rektarsjúklingar. J. A. Sørensen vísir annars á, at tað frá sjúkra- húsins síðu verður gjert alt, sum til ber fyri at betra um umsteðurnar hjá rektarsjúklingunum, m.a. er nú gjerd ein sterri uppi- haldsstova á rektar- deildini. — Er hetta nakað ser- feroyskt, at vit hava seingjarpláss á sjúkrahús- inum, sum eru upptikin av rektarsjúklingum? — Tað er tað ikki. Hetta kemur fyri aðra staðni. — Hvat er ein rektar- sjúklingur? Ein rektarsjúklingur í hesum førinum er defineraður sum ein sjúkl- ingur, sum hevur fingið ta neyðugu viðgerðina, men sum tað so ikki ber til at finna annað hóskandi pláss til uttanfyri sjúkra- húsið J. A. Serensen sigur í hesum sambandi, a tað hevur verið neyðugt at seta sjúkrasystrar og sjúkrahjálparar til at kunna klára rektarsjúkl ingarnar. Men hinvegin er so tað galdandi á eini van- ligari = seingjardeild á sjúkrahúsinum, at normeringin er gjerd út frá tí, at sjúklingar koma og fara. — Tá vit tosa um nýggj rektarheim, so hevur m.a. verið nevnt, at tað kostar umleið 1 mill. kr. fyri hvenn íbúgva at byggja rektarheimið í Eystur- oynni. Er hetta rætta leiðin at ganga í Havn eisini. — Vit vita at ein sjúkra- hússong í dag kostar 1,5 mill. kr. at byggja, og at eitt rektarheim er bíligari í rakstri, ti har er tað ikki neyðugt við hjálpardeild- um osfr. — Kunnu vit rokna við, at ein rektarheimssong fer at kosta eina mill. kr. at byggja eisini í Havn? — Tað má ein nokk rokna við. Nógvir meguleikar — men best heima Er tað rætt at byggja so dýr rektarheim? Eiga vit ikki heldur at ganga aðrar leiðir. — Avgjert. Vit mugu nú av álvara royna at kanna, hverjar meguleikar tey gomlu hava fyri at vera heima ella á einum minni ellisheimi, sum eru væl Nógvir meguleikar — men best heima Er tað rætt at byggja so dýr rektarheim? Eiga vit ikki heldur at ganga aðrar leiðir? — Avgjert. Vit mugu nú av álvara royna at kanna, hverjar møguleikar tey gomlu hava fyri at vera heima ella á einum minni ellisheimi, sum efu væl bíligari at byggja og eisini í rakstri Aðrenn fyrsta rektar- heimið varð bygd í Vágum vóru bert tvey í at velja, antin at hava tey gomlu heima sjúkrahúsi Nú er samfelagið broytt tað eru ikki pláss fyri teimum gomlu Tað er so, at bernini flyta til pláss at arbeiða. Tað besta er at skapa arbeiðspláss uttanfyri stórbýirnar soleiðis at ein kann fáa tey ungu til at vera heima og kanska harvið varðveita tann gamla siðurin, at ætt- arliðini eru meira saman — Men eru vit ikki meira heppin í feroyum enn aðrastaðni ti vit hava megnað at varðveita arbeiðsplássini úti á bygd- unum td. tey mongu fiskavirkini? — Jú tað er rætt, um ein t.d. skal sammeta við Danmark, ti har arbiða stødugt færri innan land- bunadin og hetta hevur gjørt, at nógv eru flutt til stórplássini. Eg skal ikki siga, at tað er tann besta loysnin at tey gomlu kunnu vera heima, men í hvussu so er hevur tað fyrr í tíðini verið ein sera góð skipan. Vit síggja í dag, at tað ikki er óvanligt at ommurnar ansa eftir ommubernunum, meðan foreldrini eru til arbeiðis. Men vit eiga at kanna ella á soleiðis, at heima onnur eftir, hvar tey gomlu kunnu vera og eg haldi at eitt samfelag hevur skyldu til at gera tað best hugsandi. Tað vil altíð vera bíligari, at tey gomlu eru heima og fáa heima- hjálp ella hjálp frá heima- sjúkrasystrum. Vit hava so nekur retk- arheim, men tey eru full- Vit kunnu leggja rektarsjúklingar inn á sjúkrahúsini, men tåa er ein dýr loysn. Kunnu vit so siga, at vit kunnu klára okkum við minni seingjar- tali á sjúkrahúsunum uppá longri sikt, so eru her resursir at brúka í samband við at kunna geva betri tænastu uttan- fyri sjúkrahúsið — hvat viðvíkur teimum eldru. Sum tað er í dag. so verður tað brúkt: Þat Smyril sigl- ir kortini<. Tað kostar tað sama, um ein nýtir eitt sjúkrahús ella ikki. Og skal ein so brúka eyka- sett pengar til heimahjálp. heimasjukrasystrar ella til smærri ellisheim, so verður samlaða upphæddin sterri Vil tað siga, at um vit taka rektarsjúklingar út av sjúkrahúsunum, so kunnu vit bruka av starvs- fólkunum har til at hjálpa í primeru sjúkratæn- astuni? Tað ber til í ein vissan mun 60 rektarheimspláss í Suðurstreymoy — Í Noregi roknar ein við, at 7% av teimum, sum eru omanfyri 70 ár, skulu á eitt rektarheim. Fólk vera eldri og tíanverri verða fleiri brek. Tí er neyðugt at koma á eitt slíkt heim. Skulu vit ganga eftir hesum telum, sigur J. A. Serensen víðari, so skulu tað verða eini 60 rektar- heimspláss i Sudur- streymoy. — Hvussu nógv røktar- plåss eru i dag? — A rektardeildini á landssjúkrahúsinum er 24 pláss, sum eru upptikin av rektarsjúklingum. Tá kunnu vit so ikki taka ellisheimið uppí. Tað er annars torfert at skilja ímillum, um ein er rektar- sjúklingur, kann vera á einum ellisheimi ella vera í eini vardari íbúð. Men tá tosað veðrur um tey 7%, so er talan um fólk, sum mugu liggja stóran part av tíðini og storan sum bæði mugu hjálpast í mun. Hetta eru fólk hava tað trupult fysiskt og psykiskt - Hvussu er tá steðan hjá nógvum rektarsjúkl- ingum í Havnini? Eg veit um eldri fólk, sum búgva heima hjá fam- ilju og sum kundu ynskt at koma á eitt rektarheim har tað eru betri leikar at hjálpa teimum Tað verður annars sagt, at tað í Suðurstreymi eru fleiri eldri enn tað verður sagt frå í hagtølunum, tí bernini flyta til Havnar og so fylgja tey eldru við fyrr møgu- ella seinni, tå tey ikki kunnu klåra seg heima longur — Men vit hava so vitað um hetta leingi. Vil tað so siga, at Þpolitikararnir hava skugvad problemini frå sær? Eg veit ikki um ein Fin hesi kann tað so hevur sindur siga kanska livað eitt fortíðini við at hugsa, at i gomium degum vóru tey gomlu heima hjá bernunum, og soleiðis er tað enn. Men nú gerast vit eldri enn fyrr, vísa fleiri brek seg. Og so er tað, at handa flytingin og so er farin fram í samfel- agnum Hvat ynskja tey gomlu Hevur tú nakra patent- loysn uppá handa spurn- ingin. Eru vit noydd at byggja eitt rektarheim í Havn, sjálvt um tað kost- ar eina mill. kr. fyri hvenn íbúgva at byggja? — Tað er heilt vist, men kann ein fáa okkurt bílig- ari so er tað frálíkt. — Samanumtikið mugu vit royna at kanna hetta, og vit mugu fyrst og fremst vita, hvat tey gomlu sjálvi ynskja. Men vit koma tó ikki uttanum, at tað eru fólk, sum eru so illa stedd, at tey mugu vera á einum røktarheimi. Tað er so ein fyritreyt frá Rådleggingarnevndini, at spurningurin um rekt- arsjúklingarnar verður loystur uttanfyri sjúkra- húsini. Tann loysnin, sum vit hava í dag, er bert tann ringasta, og ger at sjúkra- húsini verða dýrari enn tey eiga at vera.