týsdagur 15. mars 1983síða 12

Danskur framleiðari av brenniovnum: Tit áttu at bygt fleiri smærri brennisteðir Eg haldi, at tann besta loysnin er at byggja fleiri brennisteðir og leggja hesar har burturkastið er heldur enn at skula flyta alt burt- urkastið til eina stóra brennistød Tá slepst undan flutningsútreiðsl- um. Hetta sigur stjórin á DAN-TRIM, Uffe Peder- sen, ið er ein stór donsk verksmiðja, ið framleiðir brennisteðir, ketlar oll smærri! Uffe Pedersen hevur rættiliga nógvar royndir innan hetta arbeiði, og fyritøkan selur árliga fyri 80 mill. kr. Hann sigur, at við at byggja fleiri smærri brennisteðir, so ber eisini til at brúka hitan til upp- hitingarendamál á staðnum antin til sethús ella til verksmiðjur. DAN-TRIM ger annars bæði smærri og sterri brennisteðir. Higartil Fyrilestur um kol Mikukvøldid 16. mars kl. 19,30 verður almennur fyrilestur á Fróðskapar- setrinum um kolagrevstur og kolaorkuverk Kolanámsserfreðingar úr Svalbard o.a. ið vitja í Feroyum í hesum degum, greiða frá. hevur fyritekan selt meira enn 50.000 anlegg. Lat okkum taka eitt demi. Vit hava ein brenni- ovn, sum kostar 1 mill. kr. Hann er til 10.000 fólk. So hava vit eisini smærri brenniovnar, ið t.d. kunnu setast uppá á sjúkra- húsum o.l. Hetta hevur víst seg at virka sera væl. Í prísinum er ikki bygn- ingur og skorsteinur rokn- aður við. Men alt sum hevur samband við sjálvar maskinurnar og eisini filt- ur til at fáa heilt lukt- og roykfría brenning. Donsku heilsumyndug- leikarnir hava góðkent hesar ovnarnar. Uffe Pedersen sigur víð- ari, at teir Í juni og august taka í brúk tvær heilt nýggjar brennisteðir á Sælandi. Feroyingar eru vælkomnir at síggja hesar brennisteðirnar tá tær verða tiknar í brúk. jan Framhald av síðu 11 undan at lata nakað endurgjald. Hetta mugu vit eisini seta eitt spurnar- tekin við, tí er ikki júst av- marking av rækjuveiðuni. tað stersta endurgjaldið! Henda avmarking, sum nú helst fer at gera, at vit í framtíðini ikki sleppa at víðka um veiðuna eins og aðrir Aðrir spurningar, sum eru vorðnir greiddir, síð- ani Sosialurin fór undir at viðgera hetta mál, eru, at talið av norskum veiðu- loyvum er komið fram, nevniliga 300 og talið av norskum eykaloyvum í ár, nevniliga 10. Harumframt at hinir báðir partarnir av ríkinum hóast limir í EF helst ikki áleggja sær avmarkingar við Sval- bard so sum tíðindi í Sosi- alinum um ein grenlendsk- an rækjubát, sum nú fiskar við Svalbard. sýna Tað týdningarmesta, sum arbeiði okkara við hesum spurningi hevur avdukad, er, at norskir fiskifrødingar viðganga, at eingin vandi er fyri rækjustovninum við Sval- bard. Hann tolir væl meiri veiðu. Utfrá hesum kunnu vit siga, at norsku ynskini um avmarking hava miðað ímóti bettum selu- meguleikum fyri norskar rækjur og tað, sum norð- menn ikki veiða skal latast til at menna toska- stovnin. Legmansins meting skal hann sjálvsagt hava loyvi at hava, — eisini at seta hana fram uppá spei- rekandi hátt (hóast hetta kundi bent á, at hann kennir seg trongdan), men einum eri eg samdur við løgmanni i, og tað er, at ein ikki skal viðgera mál, sum nerta við okkara uttanríkisviðurskifti á býttisligan hátt. M.a. ikki tala so um hesi, at sam- vinnulond okkara kunnu nýta hetta aftur ímóti okkum. Her tykist løgmadur hava lært av egna prátinum um fer- oyska veiðu eftir skotsk- um og norskum laksi Hetta, sum førdi 'il at eisini í ti nýggja møguleik- anum gingu førovingar alt ov tidliga við til 6b6taligar skerjingar Eg vil endurtaka at arbeiði mítt í hesum máli hevur havt eitt sakligt síkti fyri at vísa á teroyskar meguleikar ella tørvandi slíkar og ikki at luttaka í einum politiskum kjaki. Jan Miiller, blaðmaður Framhald av síðu I Dam kann eg bert siga, at hugsar hann í hesum sam- bandi um ætlaðu nýbygn- ingarnar á Tórshavnar Skipasmiðju, so kosta teir 20 og 22 mill. kr. og ikki 23, sum John Dam vísir á. — John Dam ringdi til mín fríggjadagin og spurdi meg um, hvussu langt skipið var. Meira tosaðu vit ikki um. Síðani síggi eg hansara úttalilsi í Sosialinum. — Tað er nú ikki rætt at koma við slíkum saman- beringum, uttan at ein heilt vist veit, hvussu skipini síggja út, hverja útgerð tey hava umborð, osfr. Nústaðni tá ber til at gera sammetingar. Poul Mohr sigur annars, at Tórshavnar Skipa- smiðja hevur bygt skip síðani 1960. — Vit hava oll hesi árini kappast við út- lendskar skipasmiðjur um at fáa arbeiði. Og í hesari kapping hava vit mangan givið lægst tilboð og fingið arbeiði. Eg kann t.d. nevna tær fýra ferj- urnar, ið vit bygdu til Het- lands. Teir sáttmálarnar fingu vit í kapping við nógvar útlendskar skipa- smiðjur, so tað er ikki rætt at koma við telum, sum vísa, at vit nú liggja so Jógvan I N oregssåttmålin fyri tingið | Seinasta fríggjadag vóru trý álit í fiskiveiðisátt- | málanum millum Føroyar og Noreg løgd fyri tingið Tað er eitt meirilutaálit frá samgongumonnum í marknaðarnevndini, ið heitir á legtingið at sam tykkja sáttmálan, og tað eru tvey minnilutaálit frá andsteðuni sum mæla frá at samtykkja sátt- | målan. Alitini koma til vidgerdar friggjadagin | Alit i løgtingsmåli nr. 511982. Skipan millum Føroyar og Noreg um sinåmillum fiski rættindi i 1983 Málið varð lagt fram at landsstýrinum tann 19 januar 1983 og undir 1 viðgerð tann 26. i s.m. beint í marknadarnevndina Marknadarnevndin hevur å fundi tann 8. mars 1983 við- gjørt málið og hevur býtt seg í ein meiriluta og tveir minni lutar. Meirilutin (Hilmar Kass, Olsen, Jógvan Sundstein og Olaf Olsen) mælir tinginum ti at sam- tykkja uppskot landsstyris- ms Ein minniluti (Erlendur Patursson og Petur Reinert) skilar til: Hesin såttmåli vid Noreg, id løgtingid nu midjan mars 1983 skal taka stødu til, kom longu i gildi 1. januar, so her er i veruleikanum einki at taka stødu til Málið er langt síðan avgjort Sáttmálin var til viðgerðar í marknadarnevndini 28. og 31 desember 1982 A fundinum hesum seinna góðtók meiriluti nevndarinnar nevndarlimir samgongunnar sáttmálan. Á hesum fundi var ásannað. at logmaður á fundi við norsku samráð- ingarnevndina í Keypmanna- havn 21. desember 1982 heuði undirritað sáttmálan treyta- leyst, t.d. uttan nakað fyri- varni viðvíkjandi samtykt marknadarnevndar ella løgtings. Vit vóru ti longu bundnir av sáttmálanum frá tí degi. Minnilutin má tí ásanna, at løgmadur er farin út um tey lógarfyrimæli, ið eru í gildi viðvíkjandi sátt málagerðum um sínámillum fiskiveidi við onnur lond Tann støda, ið tingmenn samgongunnar tóku á mark- naðarnevndarfundunum 28 og 31. januar 1983, var tí tann, at teir góðtóku hetta lógloysi logmans, og tað sum nú er ætlingin, er at tingið sjålvt rættari sagt teir 17 tingmenn samgongunnar skal leggja vælsigni sitt yvir hetta sama løgloy st Viðvíkjandi sjálvum inni haldi sáttmálans vísir minni lutin á tær viðmerkingar, ið hann hevði á fyrrneundu marknadarnevndarfundum Tær vøru hesar. Tjødveldisflokkurin er ikki i móti at hava sinåmillum sáttmála við Noreg. men metir henda sáttmála vera ónýtiligan og verri enn teir, ið vit higar til hava havt Høvudsatfinningar minni lutans eru I. Tað kann ikki góðtakast, at fiskiveiði okkara við Sval- bard verður tikin upp í henda sáttmála, og at norðmenn at amrka veiði okkara har bæði viðvíkjandi veiðinogd og skipatali 2. Tað kann ikki góðtakast, at vit í hesum sáttmála við Noreg skulu gjalda fyri tey 4.500 tonsini av toski, ið vit longu hava goldið fyri í Sovjetsáttmálanum 3. Tað kann ikki góðtakast, at útlendsk veiði eftir botn- fiski á landleið okkara verður loyvd, meðan hesin botn- fiskur er so hart veiddur. Saman um tikið Minnilutin átalar lógloyvi logmansins hesum máli átalar at meiriluti marknaðar- neundar hevur góðtikið hetta lógloysi og átalar teirri ætlan, sum nú er í gerð, nevniliga at sjålvt logtingið skal góðtaka hetta sama lógloysið Sjálvt innihald sáttmálans er so vánaligt, at minnilutin má mæla tinginum frá at góðtaka hann Minnilutin (Jorgen Thoms en) kann ikki taka undir við ppskoti landsstyrisins um skipan millum Føroyar og Noreg um sínámillum fiski rættindi í 1983. Tad var seinast í desember mánaði í fjør, tá ið hesin sátt- máli var til viðgerðar í markn adarnevndini til fyribils góð kenningar, at ført varð fram —B"<N/"—————iIVE—B"——-"——— hegt í prísi í mun til aðrar. — Ég veit, at tað er dyr- ari at byggja skip í Feroy- um enn t.d. í Noregi. Men hetta kemst m.Áa. av okkara geografisku stødu. Men kortini haldi eg at vit kunnu vera kappingar- førir i fleiri førum. Poul Mohr visir eisini til byggingina av Ternuni. Tá var boðið út til nógvar skipasmiðjur, og her fekk so Tórshavnar Skipa- smiðja sáttmálan. Sum eitt tað nýggjasta demi nevnir Poul Mohr. at Skipasmiðjan fyri einum mánað síðani gav tilboð uppá umbygging av eini av Hetlandsferjunum. — Vit vóru lægstir, men munurin var so lítið millum okkum og eina skipasmiðju í Bretlandi, at teir heldur ynsktu at varðveita arbeiði har Annars sigur Poul Mohr, at teir skjótt fara undir tað fyrsta skipið, sum teir skulu byggja. Talan er um at byggja tvey fiskiskip fyri 20 og 22 mill. kr. Tað fyrra skipið verður liðugt í 1984 og tað seinna í 1985 jan Nr. 31 15. mars 1983 vegna Javnadarflokkin, at vit óru fyri. at ein fiskiveidu áttmáli átti at fåast í lag við Noreg Men kortini kÍ fyri etr st varð hvønn kostnað. op at i tí sáttmála, sum land týrið hevdi samrått seg fram til og undirskrivad ru purningar at rættiliga »prinsipi« llum« lagi sum Javnadarflokkurin ikki kundi Mæltu vit tí til, at lands stýrið átti at taka upp nÝgKJ ir samráðingar Grundin til hesa stødu, var hon at he r or i? tal ir drignar inn i fiskiveidusått målan vid Noreg, sum ikki hoyrdu við í hesum sáttmála Í viðmerkingunum til málið sigur logmaður, sum hevur lagt málið fyri tingið »Sum nakað nýtt umfatar sáttmálin við Noreg foroyska ræk JUVE iðu í id Si albard F ra norskari sidu var avtalan treytað av, at føroyska ræk ju- veiðan vid Svalbard varð av- markað antin við kvotu ella hámarki á veiðuorkuni. Sum HO í gingu foroyingar við til, at orkan sáttmálanum varð avmarkad til 9 skip, har i mesta lagi 5 skip kundu fiska 1senn« Tad er serstakliga hendan avtalan, id ger, at vit ikki kunnu godtaka fyriliggjandi såttmåla Tad kom eisini tydiliga til kennar i marknadarnevndini, at heldur ikki allir samgongu- menn hildu hesa avgerð landsstýrisins vera í lagi men teir tóku kortini undir við sáttmálanum Javnaðarflokkurin kann heldur ikki góðtaka, at eingin onnur lodna er við í sáttmál- anum uttan norsk Fyritreytin frá foroyskari síðu var upprunaliga, at tann parturin, sum ikki varð veiddur í kundi fiskast burtur av fel norskari zonu, agskvotuni frá russum og norðmonnum, alla staðni í Barentshavinum Viðvíkjandi við Svalbard er at siga, at vit rækjuveiðuni vilja ganga við til avmark- ingar, tá ið slíkar gerast neyð ugar sambært visindalig progt Men tá eiga felags avmark ingar at verða gjørdar, t.v.s ein avtala ímillum teir. ið veiða rækjur við Svalbard Vísast kann til. at hvorki russar, norðmenn, spaniólar ella bulgarar hava tikið stig til nakra avmarking í rækju eiðuni við Svalbard Javnaðarflokkurin = heldur fast við stødu sina, um at hesin sáttmálin ikki eigur at góðtakast í tí líki, hann nú hevur Vit eiga 1t siga norð monnum frá, at Forova Log ting ikki kundi góðtaka fiski veiðusáttmálan, uttan so at avtalan um rækjur og lodnu ið Svalbard verður broytt Ut frá ngunum setir minnilutin hesum Amerk fram soljóðandi uppskot til samtyktar 1 ogtingið al ggur landsstyr inum at taka pp nvyggjar samráðingar við Noreg um in nvyggjan fiskiveidusått mala Marknadarnevndin 11 mars 1983 Hilmar Kass, Jogvan Sund- stein, Olaf Olsen, Jørgen Thomsen, Jógvan I. Olsen. Erlendur Patursson. Petur Reinert rr É<=<-== [Z”[[NROROOORE