leygardagur 26. mars 1983síða 10

Leygardagur 26. mars 1983 150 ár sidan Skopun varð bygd ummár Olavur Clementsen skrivar: eru liðin 150 ár síðan búreising var í Skopun. Tá slíkt hendir er vanligt at líta aftur tað skal eisini verða gjert í hesum feri. x 'skopun í 1958 var 125 ár, skrivaði táverandi sorinskrivarafulltrúi E. A. Bjørk tur um hesa bygging. Fyriketurin verð vmsetónr tl forest hein LG Hann varð eisini prentaður i ritinum Úrval, ið Útvarpið tá gav út. Bjørk viðger byg 'fngina av Skopun någreinliga og heldur seg til tær skrivligu keldur, ið hann hevur fu „Eina hevuðskelduna hevur hann tó ikki nýtt, og tað av góðum grundum. Tað eru ma {listarnir fyri Føroyar árini 1834, 1340 og framyvir. Hesir eru ikki komnir til F á STEN EI høvt flogið hendur á akjatm, íb Hdd fyrr høve ram Tá ið vit koma nakað inn í 19. eld og Napoleonskriggini eru farin aftur um bak, fer manntalið í Feroyum at vaksa munandi. Hetta ferir við sær, at nú koma fleiri nýggjar bygdir Ein av hesum nýggju bygdum var Skopun, men hennara uppruni er ein onnur sega enn segan hjá hinum. Upp- runi Skopunar var ein áhaldandi roynd frá embætismonnunum at fáa fólk at bú- so at ferðafólk kundi fáa tak yvir hevdið í áðrenn haldast skuldi á Skopunarfjørd, ella hinvegin heim á Embætismennirnir hugsaðu fyrst og fremst um teirra egnu embætisferðir í Sandoynna, eitt nú vár- tingsferðirnar í einum brævi frá Løbner komandanti til Rentukamarið í 1814, har hann greiðir frá ætlanum sínum at fáa búseting í lag í Skopun entukamarið svarar aftur og biður hann fáa ein eigara av Sandi, ið átti Skopunarhaga, at flyta, einki spurdistburtur úr á hesum sinni Tad hendi heldur einki meðan Christi- an Tillisch var amtmaður, men so í 1830 kom nýggjur amtmaður Frederik Tillisch, og hann fór beinanvegin eldhug aður undir at fáa búsetingina í Skopun í lag. Longu 2. mai 1832 skrivar hann til Rentukamarið og sigur, at hann hevur roynt at fáa onkran av eigarunum á Sandi at flyta, men eingin hevur viljað. Bert fátækir ognarleysir menn hava boðið seg fram, men tað heldur Tillisch ikki vera ráðiligt at lata hesar flyta, tí teir mugu fáa stóran peningaligan styrk til bygging 0.a., og har aftur at vil vandi vera stórur fyri seyðastulduri. Í ellum førum vilja teir verða misstonktir fyri slíkt. Men har aftur ímóti metir Tillisch meguleika vera fyri, tá festiskifti verður undir Skarði á Sandi, at fáa nýggja fest- aran at flyta til Skopunar. Tvær av 7 1/4 kongsmerkum undir Skarði lógu í Skop setast har, ána veðri Sand Hetta sæst royna at men unarhaga. Hann hevði tosað við festiar ingin Mikkjal Jacobsen, og hesin segði seg vilja flyta, um hann frá pápanum fekk tær tvær merkurnar í Skopunar- haga í festi beinanvegin og har aftur at hjálp til bygging av húsum Men Tillisch metti at neyðugt var at fáa fleiri at flyta til Skopunar, tí einsa- mallur maður hevði ikki meguleika at sekja Enn hevði hann ikki funnið nakran, ið vildi fylgja Mikkjali. Í sama skrivi mælir hann til, at upp til 300 jarðarkassanum verða byggihjálp til Mikkjal og Skopunar sjógvin ríkisdálar úr latnir sum aðrar, ið flyta vilja til F. F. Till- isch, amt- maður fekk byggingina i Skopun i lag Uppskot amtmannsins varð góðtikið við kongaligari fyriskipan dagfest 8. aug- ust 1832, so nú kundi Tillisch av álvara fara undir at leggja búreisingina í Skop- un til rættis. Urslitid var, at umframt áður nevnda Mikkjal Jacobsen undir. Skarði helt ein hestmaður seg til at flyta til Skopunar. Hesin var Jóan Hendrik Poulsen í Sakrastovu. Mikkjal var sonur Jákup undir skarði í fyrru giftu. Mamma Mikkjals Elsupa var dóttir Magnus í Uttastovu í Treðum. Jóan Hendrikkur var sonur Poul og Billu í Sakrastovu í Hesti, ið bæði vóru ættað av Velbastað. Jóan Hendrikkur var giftur maður, og kona hansara Sunneva var dóttir Klæmint og Marina Uppi í Stovu í Hesti. Tey vóru bæði ættað úr Sandoynni, hann Uttan Á á Sandi og hon av Hamri í Skálavík. Hin 28. mars 1833 sendur amtmaðurin = bræv til Johan M. Hentze sýslumann á Sandi og biður hann boða festaranum Jákupi Michelsen undir Skarði og soni hansara Mikkjali at meta í Skopun 1. apríl 1833, eisini biður hann sýslumannin boða eigarunum í Skopunarhaga. at hann henda dagin vildi: »udvise fornøden plads til opdyrkning og bosted« til teirra id flyta skuldu til Skopunar. Sama dag veråur eisini bræv sent til Joan Hendrik i Sakrastovu vid somu bodum Ti verri finnist einki skrivligt um hvat ið hendi á staðnum hin 1. april 1833, mer at menn hava verið á staðnun Sýslumaðurin progv fyri, henda dagin, hava vit tó hevur hin 30. sept. 1834 sent skriv til amtmannin, har hann ml.a. sigur Í Stykke jord paa Skaapen, sum under 1 april f. aa. blev indtaget til Opdyrkning, endnu ikke er forsynet med behørige Tegn...« Hetta sigur okkum, at ein sýn ismeting er gjørd í Skopun hin 1. april 1833. Henda dagin varð soleiðis >spón urin settur í greytin< hvat búreising í Skopun viðvíkur. Hetta var fyrsti dag- urin, har menn vóru á staðnum í búreis- ingarerindum Skopun í 1833 » Skopun verdur bygd Á sumri 1833 verður so bygt i Skopun, og maðurin, ið skipaði fyri hesi bygging, var amtmaðurin sjálvur. Men júst henda bygging á sumri 1833 er sum flestum kunnugt vorðin til tann stóra iva- ella trætuspurningin! Varð bygt til annan ella báðar niðursetumennirnar beinan vegin? Svar uppá henda spurning fáa vit við at kanna roknskap og fylgiskjal! Men roknskapurin greiðir okkum frá so nógvum eðrum, og skulu fyrst verða nevndir teir timburmenn, handverkarar o.a., ið stóðu á odda fyri hesi bygging Tad fyrsta arbeiðið var at saga tilfarið sundur í hóskandi steddir, og hetta arbeiði hevur verið gjert í Havn, áðrenn tilfarið er flutt suður. Tað vóru 4 havnar menn, ið gjørdu hetta arbeiði. Teir vóru Henrik Jacobsen, Jákup Jacobsen, Jákup Olsen og Poul Joensen. Henrik og Jákup Jacobsen vóru konstáplar á Skansanum, meðan Poul hevði verið kon- stápul. Hann hevði verið trummusláari í »pensioneret tambur« manntalslistanum skansaliðnum, sum tað stendur í 1834 Henrik Joensen doyði stutt eftir hetta, og ein sonur hansara flutti tá til Nólsoy ar. Hann var hin seinri so væl kendi skip arin Kjeld Henriksen. Jákup Jacobsen var ættaður av Glyvrum og tí róptur Glyvra-Jákup. Hann endaði sínar dagar í Kunoy, har sonur hansara Pauli búsett- ist Síðan tóku timburmennirnir við, og hesir voru eisini havnarmenn. Fyrst hava teir evnað viðin til í Havn, og harnæst hava teir verið í Skopun og sett húsini upp. Timburmennirnir vóru, Niels Ulrik Larsen, Mads Andrias Winther, Johan Carl Magnussen og Grias Joensen. Teir triggir vóru konståplar, og hin fjórði Mads Andrias hevði verið konstápul Hann var av Bakka í Havn og stendur í 1834 at vera ømrer og for tiden degn«. Í 1838 varð Sandoy. Um ianntalslistanum fyri hann settur sýslumaður í framt at arbeiða á Skansanum var Grias úskallur hjá tillisch. Jarnsmíðið var gjert av Jóannesi Michelsen kleinsmiði í Havn. Hann búði í Fyri flutningi suður til Skopunar stóð Jógvan Hansen. Snikk- araarbeiðið varð gjert av Nielsi Winther á Bakka, ið var pápi Mads Andrias eisini h Mettustovu Roknskapur fyri byggingina So skal verða gingið gjøgnum rokn- soleiðis sum bygdin tá kann hava sæð út. (Bárður Jákupsson teknaði)