hósdagur 28. apríl 1983síða 9

A Skurðurin á 3. mynd samsvarar við borikjarnan; hann fevnir um 556 m av miðfláunum, kolalindina vit halda (3 m), og ovasta partin av niðastu basa!t- fláunum. Gosmyrju varð ikki rakt við í borikjarn- anum, heldur ikki óreglulig innskot, so goskluft hevur helst eingin verið nærindis boristaðnum. Borað varð stívar 100 m (101 m) niður í niðastu basaltfláirnar; tær vórufyri tað mesta blágrýtis- fláir við royðugrýtislindum ímillum, líkar teimum ovastu 200 m av niðastu basaltfláunum í suðuroy og í Vágum. Millum tær og miðfláirnar var á 556 m dýpi komið niður á eina um leið 3 m tjúkka lind (555,7—558,5 m), sum vit halda vera kolalindina. Kol var einki í henni, men grábrúnur basaltsand- steinur ovari og árundað eyrgrýti niðari. Somu viðurskifti hava vit verið varir við ymsastaðni í Suðuroy, t.d. norður móti Økslini í Prestfjalli, har heldur einki kol er í kolalindini, men sand- og eyr- grýti. Líkt kundi tí verið til, at vit á boristaðnum í Vestmanna, eins og vit halda undir somu viður- skiftum í Suðuroy, eru staddir úti við útjaðararnar á einari kolalind, við eina gamla vatnstrond, og at kol væl kann vera í lindini longri inn frá boristaðn- um. Undir lindini (555,7—558,5 m) í Vestmanna og er sigulmagnspólvísingin rættvend, oman áhenni er hon evut eins og hon er í Suðuroy (Saxov á Abrahamsen 1966). Niðasti parturin av miðflá- unum, sum borað varð i gjøgnum, var allarmest olivinbasalt, ovastu 107 m feldspattbasalt. Við tað at hitin í boriholinum verður åvirkadur av boringini og av skolivatni, sum verður pumpað niður, vórðu hitamåtingar gjørdar um vikuskifti, tå ikki varð borað. Jarðhitaveksturin í boriholin- um var um leið 40*C/km. Mesta vatntilrenningin var á 300 m dýpi, um leið 12 min. og á 600 m dýpi 5 Vmin. Vatnið sum rann upp úr boriholinum, var um leið 17*C. — Skurðumn sama settur av Regn } 4 = % age | i — i i 4 — Compied by ea < i 4 Regn Wangste:n 0 — 560 Skurður gjøgnum boringina i Lopra Tverstrikur mark í millum fláirnar. Hvítu teigarnir basalt /plusstekin, grovkornut, dolerut $ = legugrýti (royðugrót, leir, sand- ella eyrgrýt Boringin í Lopra Niðastu basaltfláirnar, sum í Vestmanna eru langt undir sjóvarmálanum, eru í Suðuroy oman fyri sjógvin (1. mynd). Frá kolalindini norðuri á oynni og so langt suður (niður), sum til ber at eygleiða tær, eru tær um leið 900 m tjúkkar tilsamans. Tær eru allar atkomandi (skurðirnir I, II, III á jarð- freðiliga Feroyakortinum), so henda partin av fláareðini slapst undan at bora ígjegnum. Slættað varð tí fyri boriplássi (50X50 m) og borimaskinan (Dofri) sett upp á lendinum beint vestan fyri vegin í Ónavík, sum er so niðarlaga í niðastu basaltfláunum,sum atkomandi er (4. mynd). Fláirnar við sjóvarmálan vestantil á oynni, millum Beinisverð og Lopranseið, eru á boristaðn- um um leið 50 m undir sjónum. Sum frammanundan nevnt var hevuðsenda- málið við boringini í Vestmanna m.a. at vita um fláirnar vestantil í oyggjunum, niðastu basali- fljáirnar og kolalindin, hildu frma inn undir oyggjarnar eystureftir. Hovuðsendamálið við bor ingini i Lopra afturímóti var i. at bora í gjøgnum stivar 2000 m av flåunum undir nidastu basaltflå unum i Suduroy, sum vit einki vistu um, og fåa so góðan jardfrødiligan og jarðalisfreðiligan kunn- leika um tær, sum gjørligt, 2. at fáa vita jarðhita- vøksurin aðrastaðni.í landinum og djúpari í fláa- rødini enn í Vestmanna, 3. at bora niður í gjøgnum allan basaltháslættan, um tað bar til, og vita um undirsteðið undir honum er meginlandsskorpa eins og á Rockall grunninum sunnari. Ein skurður gjøgnum flåarødina, sum borað varð igjøgnum, sæst á 5. mynd. Tverstrikurnar sipa til markið millum fláirnar, hvítu teigarnir til basalt (plussteknini merkja, at tað er grovkornut, doleritt) og tjúkku svertu strikurnar, merktar s, til legugrýti (royðugrót, leir, sandur). Borað varð niður á 2178 m. Tvermátið á borihol- inum var 15" niður á 43 m, 12 1/4" niður á 192 m og 8 1/2"' niður á 2178 m. Royndarlutir av uppskol- aðum, knústum gróttilfari vórðu tiknir fyri hverjar 2 m niðureftir. Heilir kjarnar vórðu tiknir við sterri gloppi ímillum; teir eru avmerktir á 5. mynd: 1. kjarni á 340 m dýpi (1,63 m), 2. kjarni á 860 m dýpi (2,65 m), 3. kjarni á 1220 m dýpi (1,80 m), 4. kjarni á 1570 m dýpi (0 m), 5. kjarni á 1925 m dýpi (0,72 m) og 6. kjarni á 2178 m dýpi (0,72 m). Basaltfláirnar í fláareðini, sum borað varð igjøgnum, vóru um leið 120 í tali; tær vóru í miðal 15—20 m tjúkkar; onkrar fláir vóru meira enn 40 m til tjúktar, tær tynstu vóru heilt tunnar. Við- víkjandi útsjónd og samanseting eru tær líkar nið- astu basaltfláunum oman fyri sjóvarmálan og eiga helst at vera taldar upp í tær, sum framhald teirra niðureftir. Niðastu basaltfláirnar verða tá longdar niðureftir við meira enn 2000 m til um leið 3 km, og feroyska fláareðin, eil sum hon er, verður tí meira enn 5 km, eitt tal sum samsvarar væl við tjúktina á basaltfláareðini í Eysturgrenlandi. Sigulmagnspólvísingin tykist vera øvut gjøgnum alla flåarødina, sum borað varð igjøgnum. Grót- slagið er fyri tað mesta fínkornut, stundum ítinnut. Á 600 m dýpi og á 800 m dýpi er grót- slagið meira grovkornut basalt (doleritt) Legugrýtislindirnar (royðugrót, leir, sandur) millum basaltfláirnar eru, hendir seg, um leið 5 m, men vanliga eru tær nógv tynri. Tað tykist sum tær eru færri og tynri niðari, enn tær eru ovari í flåarødini; taðkundi bent á, at gosvirksemi niðari, í fyrstani, hevur verið virknari við títtari eldgosum enn ovari, seinni Mátingar av jarðhitavekstrinum í Lopra vístu, at hann var um leið hin sami sum í Vestmanna, kanska heldur lægri. Hesar mátingar verðr. upp- afturtiknar seinni fyri at fáa neyvari úrslit Fyribils úrslit Samanumtikið kann verða sagt um boringarnar: Í Vestmanna varð komið niður á A-lindina (markið millum niðastu basaltflåirnar og kolalindina) á ti dýpi, sum roknað var við. Borikjarnin sum heild samsvarar væl við fláareðina oman fyri sjóvar- málan vestantil í Vágum og vísir, at fláirnar vestantil í Vágum ganga inn undir Streymoynna, har kolalindin, sum fer í sjógv í Bíggjarurð og á Víkum, er 556 m undir sjóvarmálanum á sjálvum boristðanum. Í Lopra eru allar fláirnar, sum borað varð ígjegnum, 2178 m, myndaðar á turrum lendi oman fyri sjóvarmálan, og landið er tí sokkið meira enn 2000 m, síðan tær vórðu til. Tað er ikki óhugsandi, at hesar fláir nú ganga langar leiðir eystur eftir havbotninum, og har tekja lækkar við botnsettum grótslegum (legugrýtislækkar) sum teir sunnan fyri Hetlandsrennuna. Maátingar av jarðhitavekstrinum vísa, at hann er heldur ovari, umleið 40*C/km, enn miðaljarð- A — 4G o 4 hitaveksturin í Europu, sum er 30*C/km. Boritilfarið, bæði gróttilfar frá sjálvari boringini og jarðalisfreðiligar måtingar, verður nú gjølla kannað, og tá tað er liðugt viðgjert, um 1—2 år, givið út í bók (Fróðskaparrit — Supplementum). ———————itls————WwJ——wWi'-Wi#'— | | Bókmentir | | Baott M. H. P, Sunderland, J. Smith, P. J | | Casten, U., and Saxov, S. 1974: Evidence for | | continental crust beneath the Faeroe Islands | | Nature 248, p. 202—204 | | Í | Bott, M. H. P. 1975: Structure and Evolution of | | the North Scottish Shelf, the Faerce Block and the Intervening Region. In: Woodland, A. W.: | | Petroleum and the continental Shelf of NW | Europe í Nielsen, P. Hedebol, Waagstein, R., Rasmussen J., and Larsen, B. 1979: Marine seismic Ínvesti gation of the Shelf around the Faroe Islands Fróðskaparrit 27. bók. p. 102—112. Noe-Nygaard, A. 1966: The invisible Part of the Medd. Dansk Geol. Foren. Bd. 16, p i Í | Faroes | 191—195 | Rasmussen, J. og Noe-Nygaard, A. 1969: Beskri- | velse til geologisk Kort over Færøerne. Danmarks Geologiske Undersøgelse, 1 Rk. Nr. 24, 370 p. | | Roberts, D. G. 1975: Tectonic and Stratigraphic evolution of the Rockall Plateau and Trough. In: Woodland, A. W.: Petroleum and the continental Shelf of NW. Europe. Saxov, S. og Abrahamsen, N. 1964: A note on some gravity and density measurings in the Faroe Islands. Boll. di geofis. Teor. ed Appl. Vol. 4, p. 249—260. Saxov, S. og Abrahamsen, N. 1966: Some geophy- sical investigations in the Faroe Islands. Zeitschrift fur Geophysik 32, pp. 455—471. Saxov, S. 1969: Gravimetry in the Faroe Islands. Geodætisk Institut, Medd. Nr. 43. Schrøder, N. F. 1971: Magnetic anomalies around the Faeroe Islands. Fróðskaparrit 19. bók, 20—29. Waagstein, R. 1977: The Geology of the Faeroe Plateau. (Licentiatritgerð, Københavns Universi- tet 195 p.).