hósdagur 28. apríl 1983síða 8

Síða 8 -. Nr. 48 28. apríl Úr Fróðskaparriti Vit loyva okkum her at prenta grein- ina um dýpdarboringarnar í Lopra og Vestmanna, sum stóð í Fróðskapar- rit herfyri. Tað eru teir báðir, Arne Noe-Nygaard og Jóannes Rasmussen, sum hava skrivað greinina. A heysti 1980, og aftur á sumri og á heystið 1981, vórðu tvær jarðfreðiligar boringar gjerdar í Feroyum, onnur í Vestmanna, hin í Lopra. Bor- ingin Vestmanna fór fram í degunum 17 september til 1. november 1980, boringin í Lopra í legunum 2. juli til 27. oktober 1981. Forsegan er í stuttum henda. Á vári 197 Feroya Landsstýri (legmaður Atli Dam) á undarnar báðar at hesari grein um at Landsstýrinum upplýsingar um, hvenn týdning ein vísindalig dýpdarboring hevði havt fyri fram- haldandi jarðfreðiligar kanningar í 8 heitti hev utvega Feroyum, nú kortleggingararbeiðið á landi go botnkann- ngarnar á sjónum vóru av á hesum sinni, og um at kanna eftir og geva Landsstýrinum tilmæli u 1 +ili på i r r tt t riÅ NVUSSuU ein tlilkK DOTINE, Ul so var, atti a Verk løgd til rættis fohr MQ k fara reikingararbeið r råfrød 19. I arbeiðsbólkur rÅ r rgri gåvuna rættis og 1 K r ' her h irbeið h + F ; 3 >} }} Her 1€ r ( — 1 KITØOVI K A i þa x % r { ( gar x »rdar g ið ologiske derseg rå ra, Peder Hedebol Nielsen negin nud Højgaard, labo Sina høvdu vaktartænastu borað varð. alla lær jarðfreðiliga ntur meðan royndartilfarinum á staðnum. Hans Biskopste og toku sær av ti Gudfinn Olsen hjá landsverkfrødinginum høvdu ta verkligu samskipanina í hondum. Báðar bor- ingarnar vórðu gjerdar av íslendska orkustovn- inum (Orkustovnun, Jarðboranir ríkisins) við is- lendskari manning Jarðfreðiligar fyritreytir Føroyar eru uppbygdar av storknaðum grótbræð- ingum (basaltlava), flógv oman á flógv (hamrar og brýr) við royðugróti ella botnsettum legugrýti ímillum. Fláirnar halla í eysturættirnar. Niðastu og elstu fláirnar eru tí vestantil í landinum, ovastu og yngstu fláirnar eystantil. Feroyski basaltháslættin, t.e. allar fláirnar samanlagdar úr vestri í eystur, er um leið 3 km tjúkkur oman fyri sjóvarmálan. Hann verður sundurbýttur í 3 meginbólkar: Niðastu SO irnar (um leið 900 m), miðfláirnar (um leið 1250 m) og ovastu basaltfláirnar (um leið 675 m). Kola- lindin, sum skilir ímillum niðastu basaltfláirnar og miðfláirnar, sigur frá longum steðgi, tá ið eingi eldgos vóru. Gosmyrjan, sum í steðum (í Suðuroy og í Vágum) sæst millum kolalindina og miðflá- irnar = sigur frá einum knappligum herðum spreingigosi júst um tað mundið, tá ið gosvirk- semið, sum bygdi upp miðfláirnar, tók seg upp. trokaðu upp ur Aftaná at basaltháslættin var liðugur, innskot, seg einaferð enn neðra, men hesa ferð upp í rivur: gongir, og inn í millum fláir í basaltháslættanum, har veikast var innskot og syllar (Rasmussen á grótbræðingar, tyri: oreglulig Noe-Nygaard 1969) | Hl : Í ; Í Jarðalisfreðiligar kanninga kjast benda tvær stórar kúpumyndanir eru undir niðastu basaltfláunum, onnur við miðdepli norðan fyri DRE, hin vid middepli i Suduroy (Saxov & Abrahamsen 1964, Noe-Nygaard 1966, Saxo 1969, Schrøder 1971) Føroyar liggja á mótinum millum Feroya- Rockall grunnin, sum gongurí landnyrðing-út- synning fram við bretska meginlandssteðinum, og Grenlands-Skotlandsryggin, sum gongur í útnyrð- ing-landsynning úr bretska meginlandssteðinum til Grønlands (Wyville-Thomson ryggurin, Føroya-Islandsryggurin, Islands-Grønlandsrygg- urin). Í sunnara parti av Rockallgrunninum er hav- botnurin gneis. Seismiskar kanningar og tyngdar- mátingar tykjast vísa, at Føroya-Rockall grunnurin allur sum hann er, er sokkin megin- landsskorpa (Bott et. alt. 1974). Botnkanningar okkara á landgrunninum seinnu árini hava m.a. víst, at basaltbotnurin eystan fyri Føroyar rekkur út á 200 m dýpi, áðrenn hann stingur seg inn undir legugrýti (Nielsen, Waag- „jarðfreðingur Jóannes Rasmussen , Rasmusen og Larsen 1979); eisini hava tær at basaltbotnurin rekkur vestur á bankarnar Bill Bailey banka og Lousey banka vist, |» } í eroya banka Waagstein 1977), men hvussu drúpt basalthá- slættin gongur og hvussu undirstødid undi 1,1 mm: i gum annar háttað, vita vit ikki. Til at kanna sår og aðrar jarðfreðiligar spurningar, t.d. jarð ak 3 rd ringin gjørd Rn tlani HOMÆæÆtlianin x 10 set þ- 1 Gt x i ðí iðilig ] K i FK JK í 1 3 1851æ I 1 ðu oo fl } 1 vera K rør MO i í ) + , , tr i x '; x 1 M yr i -YVi ) ni á Fjerð, beint norðan fyri Heljareyga (2 Boringin byrjaði tætt niðri við sjóvar ar idaruhelvt at midflåunum og borað varð niðu: á 660 m. Grótkjarni var fingin upp vid bor inum allan vegin frå 4 m dypi til 659,7 m. Tvør- mátið í var 75,7 mm og ide å boriholinum kjarnanum 47,6 mm