leygardagur 28. mai 1983síða 11

se Leygardagur 28. mai 1983 ein fjandans urt ella ein drykkur til gaman og kæti Håbærslig mappufólk, fátækur arbeidarar, feit og kløn, borgarlig og vinstravend — tað er ovmikið at taka av, tá ið tað snýr seg um tey, sum av og a plaga at bæða halsvelarnar við einum sterkum leggi Fráhaldsfeleg ávarða. og skelkandi er at siggja fleir tystar sálar spyrja naskar eftir einum dropa fyri at steðga timburmonnunum. Ræðutel um skrubblivur, nýrastein og hjartasjukur ryna lítið við tann fjalbroytta harskara sum verri ella betri dugur at ganga um ein kagga av ti vælumtóktu vætuni Hóast øl, vin og brennivín er líka so vanligt i Feroyum sum svínakjet eila kaffibollar, so verður rúsdrekkanýtslan mangan gjerd til ringasta ;syndabukk, meðan onnur (o0)menniskjanslig og samfelagslig viðurskifti verða sædd millum fing- rarnar av fólkadómarum Tad eru óivað fleiri grundir til at so nógv ung gera brúk av rúsdrekka. Summi byrja longu sum bern at valsa úti við el í hondini, og hesi mátin at blanda seg millum tey vaksnu ferir sjáldan til nakað gott. Hinvegin eru tað eisini onnur ung, sum siga seg vita hvat ið tey gera, tá ið tey fjeva seg við einum lítlum áðrenn farið verður í býin. Ungdómssíðan hevur hesaferð tosað við nekur ung úr 10. flokki, sum greiða frá hvussu tey síggja uppá brúk av rúsandi drekkiverum: Stórur partur av teimum, sum ganga í eldru skúla klassunum hava smakkað sær á onkutíð, summi bert í forvitnisskapi, uttan at knýta nærri vinarbond við hesa flótandi veruna. Men tey eru munandi fleiri, sum veru- liga fella fyri hesarwi »humørsaftini«. Í ellum ferum i okkara vinarbólki, hvar vit meta at rúsdrekka í rettu stødunum er kærkomið. Hví gera tit brúk av rúsdrekka? - Tá ið okkurt serligt er á vási, er tað ófert við eini lítlari kenning. Ein hevur munandi lættari við at smita tann dagliga hamin av sær og at koma í samband við onnur menniskju. Rúsdrekka skolar smædnið av fólki, so at ein verur meira opin og fríari, sum ofta er júst tað ið manglar millum fólk. Víðari greiða tey fýra 16—17 ára gomlu frá, at tey fyribils ikki hava nakrar ætlanir at gevast við at smakka sær á. — Tey flestu eru væl vitandi um vandan, sum kann standast av misnýtslu av rúsdrekka, men tað er eisini skeivt at bara geva brennivíninum skuldina fyri eina lívsfiasko. Tað eru summi, sum gerast trælir av spiritus, men tað eru sanniliga eisini mong, sum duga at umganga tær sterku flótandi verurnar, og fáa av somu orsek manga hugnaliga letu Hóast tilboðini til ungdómin mangan eru fátækslig, eru tað ikki gull og grenar vit ynskja ístaðin fyri rús- drekka. Ongin ivi er um, at ítróttur og annað ítriv minkar um nýtsluna, men hinar leturnar vilja altíð vera, tá ið ein fær hug at smakka sær á fyri at lætta um hugflogið. Tað er eisini vanligt, at meðan ein longri ítróttarkapping verður spælt at spælararnir smakka ikki nakað við alkoholprocentum í fyri at varðveita | | Hvi fara øll frå mær hvi er eingin hjå mær — nu tit voru mær nær tå brennivínið var har Tung er tí letan og skymlig er getan — út at finna vinir sum eru betri enn hinir So ansa tí eftir tí mongu so besett eru — her tey kenna teg bert tá tú í kassan fert 70 cl r fyrireika seg til tað stóra slag | snikti seg á kamarið hjá pápanum in | | É ti sa halv | 3 T kt sa i i £ ði lít P € h | | M k | i hd-jd | | i —— rr Foreldur sum lítið skilja i ekk k x { 3 í nm ( x ti r x ið x x ønn ' x ðe K 10910, á ið | € ai DIHHask ( € í øldid ken »oitan« * r orki í OX nvørt sterk € í € KK ; rur partu inga« í | x (0) | LYN sannleikan t € i 2 rekka. Hetta verður gør ið it Í St € ler Ein meira hoskandi log sparir nogvar trupulleikar Semja var um, millum hesar ungu hóvligu alkoholnyt arar, at okkara stranga rusdrekkalog er opersonig og skroypulig Fólk í Føroyum fáa neyvan nakað náttúrligt for- hold til rúsdrekka, um tey fylgja landsins lógum. Eftir rettum eigur ein ikki at fáa fatur á einari sterkari el fyrr enn 20 ára feðingardagin, tá man so bráddliga kann dragsa 12 fløskur av sterkum heim Ein fríari lóg vildi ivaleyst ta fyrstu tíðina havt onkra slagsíðu, men hon vildi verið nógv rættvíari og meira náttúrlig at bjóða foroyingum í 80'unum. Hvussu fáa tit so fatur á rúsdrekka? Millum annað við at fáa onkran av teimum sum hava bíleggingarrætt at bestilla ein dropa eyka frá eldri syskjum, og onkutíð frá fremmandum skipum og líknandi. Eru tit ikki bangin fyri at fortelja at tit drekka? — Ja, sum nevnt frammanundan í heiminum, men ein saknar eisini eitt meira náttúrligt prát um rúsdrekka í skúlanum. Vit læra um hvussu rúsdrekka ávirkar kropin, men tað meira menniskjansliga og sosiala verður drigið ov lítið við í kjakið Tí eru tað nógv, sum ikki duga at skyna ímillum eitt brúk av rúsdrekka, ella misbrúk. Orðið treingir til at fara á »reinsari«, tí tað er ein himmalvendur munur, at drekka sær eina kenning onkutíð og at enda sum alko holikari. Tað skal jú meira enn ein snapsur til at skapa bumsin á getuni. Tey sum drukna seg í spiritussi, eru ofta tey, sum frammanundan hava tað trupult í livinum Hetta kann botna í skeivari uppaling, manglandi kon- takt við onnur menniskju, fíggjarligur undirgangur stress og annað sum ger lívið tómt og meiningsleyst Stra