týsdagur 14. juni 1983síða 2

20 ára gamli Orlando: Bardist móti Somoza og av- dúkaði amerikanskar lygu- segur Orlando TardenCilla, 20 ára gamal nicaraguanari. 13 ára gamal fór hann uppí uppreistarrersluna, ið bardist fyri at fella eina- ræðisstýrið hjá Somoxa. Hann haltar enn av einum sári, hann fekk stutt áðrenn Somoza-stýrið fall. Í fangilsi í El Salvador Orlando fór sjálvboðin til El Salvador at luttaka i stríðnum hjá FMLN fyri frælsi og liviligum korum fyri salvadorianska fólkið. Orlando varð tikin fangi av herinum og sat í fongsli í San Salvador í 14 mán- aðir, javnan avhoyrdur og píndur. Vit lata hann sjálvan greiða frá: Í mars i fjør broytt ust tó viðurskifti mini varð á fyrsta sinni fer: úr fangaruminum uttan bind fyri eyguni og uttan at enda í píningarrúmi- num. Eg var ræðuliga bangin. — Teir førdu meg innar í eitt rúm, har ein hegur ljóshærdur | norðurameri- kanari sat aftanfyri eitt skriviborð. Hann segði seg umboða USA og sendistovu tess í EI Salva- dor. Hann gav mær tveir kostir í at velja: Vilt tú liva ella lata lív — Norðuramerikanarin var hatskur og sýndi mær myndir av vápnum og monnum úr Nicaragua. Nú fært tú meguleikan at velja ímillum at liva ella at lata lív. Orlando greiðir frá, at hann longu hevði sligið seg til tols, at hann fór at doyggja í El Salvador, men tað skuldi verða við virðing. — Eg avgjerdi at brúka henda møguleikan og greiddi amerikumanni- num frá, at eg heyði einki í at velja, at eg var til- reiðar at siga sannleikan. — Tú hevur ein stóran leiklut í stríðnum fyri veruliga demokratiinum, segði norðuramerikanarin mær, tú hevur eina stóra ábyrgd. »Yankein« greiddi mær frá, hvussu viður- skiftini kundu broytast uttan kollvelting. Ég lurtaði og royndi at latast áhugaður, tað var ikki lætt, teir 14 mánaðirnir í fangilsi, píndur við m.e. elektrisiteti hevdu ávirk- að meg. — »El senor norteamer- icano« (sum Orlando ofta nevndi norðuramerikan- aran) vildi, at eg skuldi prógva, at Nicaragua og Cuba beinleiðis taka lut í stríðnum i El Salvador, og at Sovjet stendur aftan- fyri. So við og vid stóð mær greitt, at eg skuldi flytast til USA, tá eg var tilreiðar at siga >sannleik- an«. Eg tók av. Handjørn og bilar vid myrkum rutum — Seinni sama dag hitti eg aftur norðurameri- kanaran, eg óttaðist fyri, at teir fóru at videofilma meg ella brúka eina lúgvi- maskinu. Men so varð ikki Saman við tveimum yvirpolitistum og einum salvadorianara varð eg síðan flogin til Washing- ton um Miami. Teir hevdu við sær riflur og pistólar. Í Miami tóku 9 »elementos norteamericanos< í móti okkum, eg varð ílatin handjern, teir skuldu verja meg, segdu teir Í Washington stóðu 9 stórir bilar við myrkum bilum til reiðar. Hendur mínar vórðu festar í hand- jørn aftanfyri ryggin og hevur mítt trýst niður í bilin. Fyrireikingar - Vit komu til eini stór hús nakað uttanfyri býin, har skuldi eg verða í 3 samdegur. Har varð ar- beitt við lít. Eg skuldi »fyrireikast« til blaðfólka- fundin og kongresshoyr- ingina. »Ekspertar« komu og féru, teir greiddu frå kubanskari og sovjettisk- ari åvirkan i Midamerika. Orlando tordi illa at eta, óttaðist fyri, at ávirkandi evni vóru í. Tað einasta, hann fekk niðurum var coca cola. — Sum áður sagt, »eks- pertarnir« komu og fóru, t.d. serfreðingar í kommu- nistiskari innsígan (infilt- ratión), yvirgangi v.m. Ein av tí seinna slagnum vísti mær sjónvarpsfilmar og sammetti USA og Europa við Miðamarika. Analfabetisman, sjúk- urnar, fátektin, alt er or- sakað av yvirgangi, segði hann. Ein var sálarfreðingur. Ein fittur tjúkkur maður, ið ikki dugdi spanskt, men nýtti umsetara. Hann prátaði við meg eina heila nátt um samanburðir (relatiónir) og bjóðaði mær eina amerikanska gávu: Tú hevur brúk fyri einum konufólki — Tú hevur brúk fyri ein- um konufólki, tá tú einki hevur havt í 14 mánaðir. Vit kunnu skaffa tær eina, sum tú ynskir tær hana: aldur, rasu, tjóðskap, stedd. Tað er upp til tín, vit skulu útvega tær hana Tað er neyðugt fyri teg at fáa eitt konufólk, um tú skalt kunna vera úthvíld- ur og róligur á blaðfólka- og eðrum fundum. — Eg segði, at eg vildi bíða til aftaná. Teir hildu á at bjóða: Vit skulu taka okkum av tær, tú kanst sleppa at lesa tøknfrødi ella medisin, vit skulu syrgja fyri tær, bil, sethús við urtagarði, pening. Teir sýndu mær buntir av 100 dollarseðlum í royndum sínum. Amerikanska vónbrotið Tað var ein fríggjadag, tann nú seguligi blað- fólkafundurin varð hildin. — Aftur nú varð eg ílat- in handjern og koyrdur í limousin við myrkum rút- um. — Minst til »la Causa de la Democracia«, vóru orð- ini eg fekk við mær áðrenn blaðfundin frá einum harra Fisher, ið starvast í uttanríkismálaráðnum hjá Reagan. Orlando Tardencilla hugsaði um demokrati, um fólkaræðið, men ikki sum harra Fisher hugsaði sær tað. Fundurin, ið varð sendur í sjónvarpinum, var ætlaður sum eitt re- klamutiltak fyri ameri- kansku uppíleggingina í Miðamerika. Urslitid varð eitt satt vónbrot hjá Reagan-stýri- num. Orlando segði bart út frá ellum, hann hevði verið fyri í El Salvador hann segði sannleikan Hann endaði v'ð at biða um at koma í sambar ið sendistovuna hjá N a gua Ég var 11 at verda sendur aftur ; Salvad: tí SA fóru teir neyvan tc at drepa meg eftir hasa hend ingina. — Eg noyddist at bíð óvissu allan seinnapartir Í tíðir og kveldið við. Til vóru teir sera móti mær. At enda kl. 1 um náttina koyrdu teir meg til sendistovuna — Seinastu orðini, eg fekk við mær, ljóðaðu nakað soleiðis bondski! »mamma Nr. 67 — 14. juni 1983 Orlando, sum sjålvbodin før til El Salvador at luttaka i frælsisstríðnum hjá FMLN tín er ein hora, tú hevur túsund fedrar«. Eg fekk varað. at kollveltingin vur nógvar synir Dagin eftir slapp rlando Tardencilla heim. Ik í túsundatali fagnaðu num á veg frá Aero- jerto Sandino Managua Ein óneyðug mót- tøka, allir ungsandinistar- nir, ið heinta kaffifruktir ram við markinum til Honduras við lívinum í váða, vildu gjørt sum eg. Politiskir fangar í tús- undatali á amerikanska meginlandinum vildu gjørt tað sama. Tá tað ein- asta tú kanst vænta tær er deyðin, er tað ikki so trup ult Men Orlando skuldi havt lívið fyri sær nú, um Nicaragua fær frið, hevur nýliga fylt 20 ár. Nú ar- beiðir hann fulla tíð innan Sandinistiska Ungmanna felagið, ein av mongum, ið longu kunnu skriva sínar endurminningar. Hetjurnar í Nicaragua eru ungmenni. Ur »Frihet«, målgagni- num hjá ungsosialist- unum í Svøriki, nr. 3/83. Skrivað og tikið mynd hevur Torsten Malstrom, umsett Martin S. Skulabørn ur Porkeri å vitjan Tad gongur valla ein vika, at ikki onkur skulaflokkur vitjar Sosialin. I sidstu viku hevdi Sosialurin m.a. vitjan av skúlabornum úr Porkeri. Saman vid Eli Frederiksen, lærara, og konu hansara, vóru hesi børn- ini úr 6. og 7. flokki komin norður um fjørdin. Í Havn vitjaðu tey virki og stovnar, og eftir at hava verið á Sosialinum og fingið okkurt at vita um Sosialin, blaðskriving og arbeiðið við einum blaði, fóru tey til Kirkjubear UU GO: OO GO GN