leygardagur 18. juni 1983síða 10

| Síða 10 Leygardagur 18. juni 1983 | Grønlendskur tíðindamður aftaná hugvekjandi Føroyavitjan: Latið listina liv — Tað hevur verið hugvekjandi fyri meg at vitja oyggja- land tykkara. Her livir náttúran. Her liva menniskjuni. Og her livir listin og mentanin sum onga aðra staðni. Tit brúka tykkara listafólk. Tí halda tit tey livandi. Í hverjum heimi er málningur, sum føroyskur listamálari hevur gjørt. Alla staðni merkir ein sanggleðina og gleðina at siga frá. Hetta eru alt tekin um eitt livandi samfelag. Tað er grønlendski Lynge, sonur kenda listarmannin Hans Lynge, sum sigur * tidindamaftirin Niels z Henrik hesi vøkru ordini um Føroyar og føroyingar. Hansara åheitan til okkara er: Latid listina liva! Pad verður tosað meira og meira um at ekja um sam- arbeiðið millum tjóðirnar í Norðuratlantshavinum Ikki minst feroyingar og grenlendingar tykjast hugaðir fyri slíkum øktum samarbeiði tverturum landamark. Nýggja Norðurlanda- húsið í Feroyum er við til t knýta hesi samarbeiðs- 1 fastari. Í samband gsluna av húsunum u nógv umboð fyri i natjóðirnar Í ørovum teirra var grønlend- ski tidindamadurin og førovavinurin, Niels Hen- ik Lynge. Hann hevur i sinum ungu årum havt rættiliga nógv samband við feroyingar — serstak- liga Keypmannahavn. Niels Henrik tók jour- nalistútbúgving í Árhus í 1974. Síðani tá hevur hann arbeitt í grenlendska itvarpinum I Føroyum sum smådrongur Míðindabiaðið Sosialurin úitti Niels Henrik Lynge, meðan hann var staddur i Havn í mai mánað Niels Henrik, tú hevur ferðast víða og gjert sendingar til gren- lendska útvarpið, men tú hevur ikki vitjað í Feroyum fyrr enn nú. Hvussu ber tað til? - Tað er ikki heilt at eg ikki havi oyggjar tykkara áður var her sum smádrongur Tað var í 1947. Eg skuldi tá í skúla í Danmark. Báturin, Julius Thomsen, ið sigldi millum Grenland og Danmark, legði á ferðini »nidur« inn á Trongisvågsfjørd fyri at taka kol. Hetta var min fyrsta vitjan i Feroyum. Er tað lítið, sum Niels Henrik minnist frá fyrstu vitjan síni í Feroyum. so fara minnini um vitjanina hesaferð at standa sólar- klár fyri honum restina av lívinum. Tað vil hann sjálvur í hvussu so er vera við. Listin livir — Eg eri hugtikin av landi tykkara. Serstakliga havi eg bitið merki í, hvussu bjartskygd — optimistisk — øll fólk eru. Og so hvussu tit liva saman við listini — mentanini. Tit eiga nógv listarfólk, sum tit brúka. Hetta at tit lata listarfólk tykkara mála og tekna á skúlaveggir, har børnini vanliga spæla, haldi eg er hugvekjandi. Tað vísir, at tykkara list livir. — Eitt er so fólkið, sum her býr, eitt annað er nátt- úran, sigur Niels Henrik víðari og vísir her til ta ferð hann saman við ødrum innbodnum var á við Smyrli kring oyggjar- nar. — Hetta var ein ómeta- liga vekur ferð, sum eg ongantíð fari at gloyma. Eg havi ferðast nógva staðni í heiminum, og eg havi sæð nógv vakurt. Men ongastaðni so vakurt sum her hjá tykkum. Nú vi eg serstakan áhuga ri fuglalívinum. Og satt siga, so visti eg als ikki, at tit høvdu so nógv ymisk fulgasleg í Feroy- um. Sum grenlendingur ert tú áhugaður fyri øllum tí, sum hevur tilknýti til náttúruna. Og tí verður tú so ikki vónsvikin við at koma til land tykkara Nógvir trúarbólkar Arbeiðsekið hjá Niels Henrik í grenlendska útvarpinum er serstakliga mentan og list. Tí hevur hann eisini tosað við fleiri føroysk listarfoik, eitt nú Heðin Brú, Christian Matras og William Heine- sen — Hvat hevur tú so fingið burtur úr við at tosa við hesi fólkini? — Stutt sagt alt. Tað ber ikki til við fáum orðum at lýsa alt hetta, men eg skilji, at religiónin trúgvin — hevur stóran týdning í Feroyum. Ser- liga hetta at tit hava so nógvar ymsar trúarbólkar umframt vanligu fólka- kirkjuna. Hetta er fremm- ant fyri meg sum gren- lendingar, tí í Grenlandi hava vit ikki allar hesar trúarbólkarnar. Vit hava okkara góðu gomlu fólka- kirkju, sum eisini verður nógv vitjað Og so øll hesi trúgvandi, sum syngja og prædika í getunum. Hetta fyrikemur ikki Í Grenlandi. Tjóðskaparandin livir — gott! Niels Henrik sigur víðari, at hann hevur tosað við nógv feroysk listarfólk — eisini við ungar rithev- undar. — Fleiri av teimum yngru eru ikki sert tjóð- skaparsinnaðir. Eg haldi tað er spennandi at síggja, at tað eisini á hesum eki er liv i Føroyum. Ikki tí eg í einum og øllum eri samdir vid teir, ti eg eri grønlend- ingur, men ti eg haldi at tjóðskaparandin hoyrir við til eitt slíkt samfelag. Hevur ein tjóð ikki pláss fyri progressivum hug- sjónum, tá stagnerar hon sum tjóð Og so hetta við virðing tykkara fyri teimum gomlu, samstundis sum tit skapa nakað nýtt. Tað hevur hugtikið meg nógv. Annars má eg siga, at Feroyar er eitt land í menning. Bæði av einum og eðrum slag. Eitt nú hava tit sera góðar um- steður til ymsan ítrótt. Brúkið húsið! Og so er tað Norðurlanda- húsið! Tað má vera upp til hvenn einstakan ferovying at brúka hetta vakra hús. Sjálvandi vilja vit saman við eðrum norðurlend skum tjóðum vera við til at fylla karmarnar út. Men eg haldi tað hevur stóran týdning, at tit sjálvir vera fremstir og fyrstir at brúka hetta mentannarhús. Tað, sum aðrir koma við, má ikki doyva tykkara egna skap- anarhug. Uppá fyrispurning hvat hann ætlar at gera mest burtur úr í sendingum sín- um í grenlendska útvarpi- num, sigur Niels Henrik Lynge, at her er hópurin av tilfari at taka av. — Eg haldi ikki tað er so neyð- ugt at greiða gjella frá ein- Norðurlond 1 NorduratlantsKavi — Alt er so livandi í samfelag tykkara um listarmanni sum Willi- am Heinesen, tí hann kenna vit so væl. Men rit- hevundar sum Heðin Brú og Christian Matras eru rættiliga ókendir í mínum landi. Hetta kemst av, at William skrivar á donsk- um og hinir á føroyskum. Niels Henrik er annars vorðin sera hugtikin av eitt nú fleiri av yrking- unum hjá Christian Matras, og hann er longu farin at hugsa um at týða hesar yrkingar til gren- lendskt Sangurin og frásegnin liva Vit lata nú Niels Henrik greiða frá: — Eg má endurtaka hetta við tykkara livandi list. Feroyingurin livir saman við listini, og tað meti eg hevur so stóran týdning. Ber tað at síggja málning, sum feroyskur listamálari hevur málað, í hverjum húsi, talar fyri seg. Tit eiga nakað, sum vit grenlendingar bert kunnu meta sera hegt. Lat meg bert nevna tykkara sangtraditión og frásegu- gleði. Eisini á hesum eki- num merkir ein lív. Og tað er jú eisini so avgjert fyri bæði sangin og frásegn- ina, at hesi liva millum fólk. Hvussu er so sambandið millum hesar báðar tjóðir- nar í Norðuratlantshavi í dag! Til tað sigur Niels Henrik: — Feroyingar og gren- lendingar hava havt sam- band við hvenn annan í meira enn 60 ár. Tit hava fiskað í Grenlandi ell hesi árini. Tað eru eisini nógvir føroyingar, sum hava bú- sett seg í Grenlandi. Teir ava tá eisini lært okkara mál. Av tí at feroyingar í dag eru so væl kendir í Grenlandi og eru ein part- ur av okkara gerandis-