hósdagur 7. juli 1983síða 10

Nr. 77 7. juli 1983 Vinna — menning og mentan í Norðurlandahús inum ! Fegin um at vinnan eisini kann brúka Norðurlandahúsið segði Pauli Ellefsen, løgmadur, tå hann Vikuna Ég eri fegin um, at eisini vinnulivið kann brúka Norður- landahúsið, soleiðis at hesin partur av dagligdegnum ini húsast innanfyri hesar karmar, sum hetta stásiliga hús- eis- ið hevur givið okkum. Hetta segði Pauli Ellef n, legmaður. tå hann setti sættu Feroya-Vik una í Norðurlandahúsi- Legmaður týsdagin helt, at framsyýningin er sera fjølbrovtt. Hon vísir at tað grør um gangandi fót í Feroyum í dag. Her eru vissuliga meguleikar fyri eini fjeltáttaðari vinnu, segði hann og vísti til skránna fyri Feroya- Vikuna Havnar Hornorkestur spældi til setanina. Tórmóður Dahl, aðarráðgevi, hevði síðani idn- orðið. Hann segði Tey lond eru fá í heimi- num, ið gjøgnum seinastu 15—20 árini kunnu vísa á eina so stóra og fjel- broytta menning av vinnulívinum um Feroyar. Vit hóma í dag at sama menning vil halda áfram, um tó ikki við somu tví- sporaferð sum higartil, tí tað megnar samfelags- vi € i) nn i € al SI r £ po IK i le Tad sk sterk gen it róðar daga € ema við nakrar al nnar tættir I felagsmenningin ættir. ið vit øll vita um, men sum vit hava lyndi at í okkara jagstran vaksandi gloyma eftir stødugt materiellari nýtslu Menning Eitthvert fólk og einhver mentan skapar so við og við siðir og eitt åvist samstav millum menniskjuni. Hesir sidir og hetta samstarv eru tydningarmiklar fortreyt- ir fyri menning hins ein- staka — fyri tina og mina menning. Serstakliga tydningar- mikið er tað at vita — at skilja til fulnar — at tann framhaldandi menningin av hesum siðum ávirkast av siðunum sjálvum. avisar Samfelagið mennist innanfyri og úr tí verandi samfelag. Aðalinnihald samfelag- sins er menniskja. Tað er gjøgnum menniskjuni og fyri menniskjunum at vit # Pauli Ellefsen, legmaður, setur Føroya Vikuna 1983 € felag Ta 11 r hr stak ist bæði við tíð og stað, og It tiva I dag I NVuUSSuU SO ET rúgv, at ongantíð áður u okkara nevur rasa 1 hins einstaka verið so so Vitt sum i dag stort Men tad er sum kunn igt ikki gull alt sum glitr ir eurcpeisku polltisku nentanini, er tað tann lemokratiska skipanin, ið hevur staðið sum fyri- mynd — sum politiskt ide- al Vit vita, at henda fyri mynd hevur gjørt seg galdandi í hvussu so er síðani ta gomlu hellenist- isku mentanina, hóast seint hevur gingið at vinna fram á verulig úr- slit, og »idealid« er áframt langt burturi. Vit vita eisini, at tey eru mong ið ikki eru samd i hesum »ideali« — hóast tey ikki aftra seg við at brúka ta demokratisku fyrimyndina til síni egnu »ikki-demokratisku« enda- mål og sostatt avskepla fyrimyndina — men tey sýna tó júst við hesum at tey viðurkenna »idealid« — demokratiið — sum ein veruleika í heiminum. Vit vita eisini at for- treytirnar fyri áhaldandi menning í samfelagnum er setti Føroya- eð 1 ið K 1 ru i ti&K I £ KKI ð verður indan def Finki er at ivast i, at tann isastóra menningin ippá gott og ringt ð er farin fran | okkara samfelag seinast hálvt hundrað árini, hevur sína rót í tí áhaldandi harða politiska stríðnum, vit hava livað í hesi árini og lutvís áfram liva í »Diplomati« í sjálvum sær skapar onga menning tað er tá menn verða anda- liga dovnir ella hava slept sínum hugsjónum sum idealir at teir fara at tosa um »diplomatiskar loysnir«. Misskilji meg tó ikki er tann sanni diplomat- urin er eins neyðugur fyri samfelagsmenningina sum hugsjónarstríðsmað- urin tað er hann — diplomaturin — ið skal loysa knútarnar, tá ymisk- ar meiningar og áskoðanir hver móti eðrum hava læst seg fastar — men hann skapar sum diplo- matur ikki ta »menningar- linu«, vit øll mugu klatra i, skulu vit sjålvi og sam- felagið ikki stirðna. Vit skilja, at uttan ell tey hugsjónarstríðsmenn- iskju — stór og smá — ið hava livað undan okkum, so var okkara samfelag ikki tað, sum tað er í dag. Men tað var tað heldur ikki, uttan teir >sum i fjóru fóru“, tí ikki ber til at tvíspora uttan at ross- ið, ið ber teg, er við. Alt tað vit hava kring okkum, og sum vit ídag kalla okkara samfelag okkara mentan er úr- slitið av vilja, dirvi, fremja sin- meg! tortedranna at ar tankar um og kenslur fyri einum betri Førovum at liva I y erða að x dag, 10 Somuleiðis okkara tankar verða at mynda tað imhvervi, ið ættarliðið ftir okkum Kemur at va + TKÁ ) trú IsSjÓÐnit lþ Sandoyggin framtíðini Tonktu... Men lat meg venda aftur til okkara fedrar og for- fedrar. ið »tonktu tankar«, sum i dag koma til sjóndar i bergholunum, keiunum, virkjunum, heimunum, bilunum, skip- unum, matinum og ikki at teir gloyma: Í stress, blóð- proppum, krabbameini, magasárum, sjúkrahús- um, fongslum 0.s.fr. - Hvat tonktu veruliga hesir gomlu slóðbrótarar- nir? Teirra stremban hevði óivað fleiri hevuðs- mið, men eitt av teimum var: At teirra eftirkomarar ikki skuldu verða fyri somu vanlagnu sum teir sjálvir: Fostraðir í armóð og uttan annan bókligan lærdóm enn »abc-id«, litlu- tabellina, donsku konga- reðini og katekismus. Eyðkenni fyri teirra viðurskifti var við eðrum orðum: — ov lítið at liva av og mestsum — ov nógv at liva fyri Úrslitið av stremban teirra úr hesari trongu steðu er sum nevnt dag- sins samfelag, hvers eyð- kenni er at vit hava: ov nógv at liva av ov lítið at liva fyri Onkur vil her óivað mót- mæla og siga, at enn er ikki materiella býtið menniskjanna ímillum rættvíst og rætt er tað Ojavnin er har, og hann er yv stórur enn, hesin avni er hjá okkum í hev- uðsheitinum bert ein mun- hava nogv i men ur millum at sum tey flestu í hesum amfelag hava) og alt ov nogv sum ein Tinni partur i samtelagnum he Slíkar sken leikar att Myndin av framtíðini Tad er myndin av fram- tidini«e sum drívur tíðina og seguna frameftir, siga framtíðargranskarar. »So leingi ger sær sjálvum eina posi- samfelagið tiva og blómandi mynd av framtíðini, so blómar eisini mentanin. Men so skjótt henda framtíðarmynd byrjar at følna og missa livsmegina kann mentanin ikki halda áfram at liva eitt longri tíðarskeið. = Tað, sum sermerkir okk- ara tíð, er, at vit hava mist ta positivu og blóm- andi mynd av framtíðini, sum gjøgnum øldir hevur verið uggin og hin ljósa vónin hjá okkara forfedr- um. >Okkara tíð er hin fyrsta í seguni, ið ikki hevur skapt nakra veru- liga mynd av framtidini«. „Framtíðin er hin burturmista myndin og vónin í menniskjans veru«. Vit skilja øll, at tad ikki kann vera lætt at skapa sær eina positiva, blóm- andi mynd av framtidini, tå vit samstundis vita, at størveldini hava liggjandi á goymslu atomvápn, ið við bert at trýsta á ein knett, kunnu mannaættina 17 (ella var tað 30 ferðir?) Hóast sannroynd eri eg ikki heilt samdur í hesari ragnarok Tad er von fyr alle ferðir týna hesa sjálvur áskoðan framman av ti einfaldu or sek. at tað má vera ein slík von skal tilveran navi nakra meining Og indir ellum umsteðun og hvat enn vit trugva so er tað skylda okkara av ollum alvi at berjast tyri vonini tm eina