hósdagur 14. juli 1983síða 7

Nr. 80 — 14. juli 1983 serstaka kveði henda einaferð mest samfelagnu lørovskum 1 fakfelagslivi politikKi Og røro ; D.P. Daniel sen, cand. jur., Karsten Hoydal, fiskivinnufrød ngur og Hansemann Joensen, cand. med, fyrr- verandi landslækni Flokkurin fiskaði ófert millum fiskarar og vann sær stórt álit millum hesar í eini tí ússaligastu ar- móðstíð førovinga undir borgarliga landsstýrinum í fimtiárunum. Men kapp ar eru falnir og politikk- urin horvin. Onnur eru komin til, onnur, sum ikki kenna tað stríð, tann bar- daga, sum tá var at fáa fólkinum breyð í munnin og skapa fiskimonnum betri kor. Men tey hava heldur ikki megnað at flutt og flyta henda arvin víðari, tí eingin rót er aft- ur í teir fyrstu og stríðs- kendu fakfelagsdagarnar har er rótloysi. Hóast tjóðveldisflokk- urin við lít er farin borgar- liga vegin og einaferð aftur letur hetta koma til sjóndar við slíkum borgarligum siðum, so verður Erlendur kortini heiðraður av mongum ver andi og fyrrverandi tjóð- veldismanni fyrrverandi tjóðveldið Til Kyndla- mannin Jóannes Dalsgarð ! Týskveldið fór Kyndil á uttanlandsferð við umleið 35 ítróttafólkum. Vit spyrja bara: Hvussu ber tað til at Kyndil skal ferð- ast á útlendskum kjøli, tá vit eiga okkara egna góða skip? Kyndlalimir At skriva fyri býttlingum Idag Dagny Joensen, blaðkvinna Í summarfrítíðini kom eg í prát við tveir norð- menn, sum hevdu búð á bygd í 14 dagar. Aðrenn teir vóru komnir henda- vegin, høvdu teir sum rættir ferðamenn sett seg inn í viðurskiftini í Feroyum Ein teirra var so væl fyri, at hann hevði lært føroyskt á lærdum há- skúla og kundi sostatt fylgja við í tí, sum føroysku bleðini skriv- aðu. Serliga var tað skriv- ingin um William Heine- sen og sjónarmið teirra skrivandi, at tað var skeivt av skaldinum, at hann nakrantíð hevði tikið penn, målninga- kust og serliga saks í hond ! Norðmenninir vóru skelkaðir av medferðini William hevur fingið og skiltu ikki rættuliga hetta, men ristu á hevdi- num. Norðmenninir søgdu, at bygdafólkið har teir hevdu búð, vóru púra samd við t.d. Dagblað- num, sum serliga hevur verið virkið í hesum tjaki. Teir ristu á hevdi- num og skiltu enn minni hetta. Eg spurdi norðmenni- nar, um teir høvdu spurt bygdafólkið um tey høvdu lisið bøkurnar hjá Williami ? Tað marghátt- liga var, at tað hevði bygdafólkið als ikki ! — So góðtrúgvin ein enn er, so trúði eg ikki tí eg hoyrdi, tá ein eg tosaði við í vár upplýsti, at feroyingar ikki kenna skaldskapin hjá Willi- ami Heinesen, — tey tiestu kendu bert máln- ingar, tekningar og pappírsklipp hansara, segði hesin. Hetta hugsaði eg nógv um og spurdi fleiri fólk. — Jú, tey vóru av somu áskoðan, listamaðurin var meira kendur enn skaldið og rithøvund- urin. Hvussu kann tað bera til? Hugurin leitaði aftur í barnaárini fyrst í fimti- árunum. Hvussu var skulaundirvisingin og hvat lærdu vit har? Ikki um William Heinesen — ið hvussu so er, noyddist eg at viðganga fyri mær sjálvari. Hugurin leitaði víðari. Skúlaárini eru tey, sum leggja grundina fyri mentan og virki hjá upp- vaksandi ættarliðnum. — Vinnuliga virksemið fyri at forvinna sær fød- ina og mentanarliga virksemið grundað á barnalæruna i skúla- num, fyri at víðka um sjónarringin — alt eftir hvat einstaklingurin hevur áhuga fyri. Tit eru býttlingar Síðan leitaði hugurin til ein lærara frå barnadøg- unum. Hetta var ein teirra, sum hvønn dag hitti sitt »Waterloo« i skulastovuni, ti hann ikki dugdi at fanga åhugan hjå børnunum i undirvisingini. Fyri at bøta um at verða við undirlutan og fyri tå at fåa børnini at sita still, undirhelt hann okkum við eðrum: Eitt nú hverjum góðum ella ringum slag vit neyðarsligu næmingar vóru av. Um slagið var býtt. klókt. fús til arbeiðis ella letingar. Um familjan ríkaði seg upp ella var samfelag- num til byrðu, hverjum vit líktust av næstr- ingum okkara o.s.fr. Har sótu vit so og hómaðu, hvat vaksnamannalívið hevði at bjóða okkum. Lærarin skal hava mína fyrigeving, tí hann visti ikki hverja ávirkan hetta hevði á einstak- lingin og hevur helst ikki gjørt hetta við óndum vilja! Summarfuglar Nú er helst onkur sum heldur, at hetta er dekan ov nógv av tí góða, men kæri lesari, — eg havi eisini fingið summar- fuglar í búkin av at lesa tað sum hevur verið skrivað negativt um ein føroyskan rithøvund, sum just å listarligan hátt hevur myndað tað góða og tað ónda — van- skeplaða í samfelag okkara. Uttan at seta meg feran fyri at ummæla skaldskapin hjá Willi- ami Heinesen — tað dugi eg ikki, so skal eg kortini nevna tað sum persón- liga hevur hugtikið meg mest. Tað eru nevniliga royndir = hansara at skapa persónar í skald- skapi sínum í tíðini hesir Jivdu, á slíkan hátt, at tað ikki kendist áleyp- andi. Hann revsaði og gjørdi eisini låturligar persónar, sum lesarin Mintust tygum HALDARAGJALDIÐ? fekk við í hugaheimin, men samstundis tað ál- varsliga og ríkandi, men eisini lítisverda, sum menniskjuni — eisini her á klettunum kenna í umhvervi sínum Fyri ell skrivandi fólk er tað helst átroðkandi at mynda veruleikan við »fiktion« soleiðis, at tann skrivandi tíðar- festur persónar og um- steður, í hesum feri í skaldskapinum. Um viðurskiftini ikki her verða lýst við teimum mongu persónleikum, sum veruliga samfelagið er grundað á, so missir skaldskapurin sítt listar- liga virði. Tað ber ikki til at skriva um viðurskifti, sum hava verið fyri fimti árum síðan í dag, tí tann tíðin er fyri langari tíð síðan sega Tí er tað burturvið og mannminkandi at sápla ein mann niður fyri tann skaldskap hann hevur skapt ein heilan mans- aldur — serliga nú hann er komin so nógv til árs og bekur hansara hava so nógv ár á baki. — Og kortini, um bert ein partur av teimum, sum vóru bern í míni tíð hava havt so vánalig skúlaumhvervi, tó at hetta helst var óvanligt. Tí kunnu tey sum rópa harðast fáa orðaljóð, so »tigandi meirilutin« ressast, lurtar, lesur og ger niðursteðu, at tá mótsteðumenn Williams i hesum måli siga og skriva soleiðis — so er tað nakað um tað ! ! Við- víkjandi skriving Dag- blaðsins — eg skal ikki viðgera innihaldið, so kenni eg tað sum er tað út frá sjónarmiðnum minni tú veitst, meira skalt tú rópa fyri at verða hoyrdur ! Eisini út frå sjónarmiðnum, at tey tú skrivar til eru býttlingar! So langt og kortini so trupult Hinvegin at loypa so framav í eini »agurku- tíð“ er, helst tí ov lítið annað er til at taka. Fólk skulu ikki ovbyrgjast í álvarsmálum í summar- frítíðini. — Eg síggi fyri mær »risarnar« å Dagblad num, sum hava lagt lítla- heila i blot og síðan hava fingid hugskotid: »— Vit taka William Heinesen til viðgerðar, hann ger ikki haltari hønu mein !« Hví er júst hetta málið so spennandi? — Jú, tað gongur upp á tað sama sum skúlalærarin, sum bardist við sítt dagliga »Waterloo«. Dagblaðið fangar lesaran, sum gevur hópin av afturhaldandi sverum, og so koyrir málið av sær sjálvum ! Mín lærari tók lætt- astu leiðina, helst tí hann ikki megnaði starv sítt. Dagblaðið á sín hátt fyri at sleppa undan at ' taka steðu í einum máli, sum byttlingar kortini ikki skilja. Hvat heldur uppvaks- andi ættarliðið um til- komin fólk, sum soleiðis „vísa andlit<? Dagblaðið átti at kent sær hógv. Hava tey sum í dag ráða fyri borgum ikki annað og meira at bjóða?