hósdagur 4. august 1983síða 5

- Nr. 88 — 4. august 1983 Almannastovan tapti: tíðindablaðið SpSjalurin Fekk ikki rættin at bøta um mistakið i 79 sakarmál um dagpengar. Gloymska ger, at kunngerðin um dagpengar bert er fyri starvsfólk og ikki sjómenn og lærlingar til domis. Almannastovan tapti z Almannastovan kann tó royna aftur. I Eystara lands- rætti. Almannastovan hevur ikki heimild til at krevja gold- nan dagpening og írestandi len hjá einum skipara frá arbeiðsgevara hansara. Hetta avgjerdi Feroya rættur týs- dagin. Og við hes- um dómi hevur Al- mannastovan fyri- bils tept eitt týð- andi prinsippmál í rættinum. Fyribils, tí Almanna- stovan hevur meguleika at skjóta málið inn fyri Landsrættin og royna tað har. Yvir 30 mál av sama slag sum hetta við skip- aranum hava ligið og bíð- að á Almannastovuni eftir dóminum hjá Feroya rætti. Almannastovan vildi ikki avgreiða tey, fyrr enn rætturin hevði talaða. Eftir, hvat Sosialurin hevur skilt, hevur Al- mannastovan hug at fara í Landsrættin við dóminum hjá Feroya rætti. Um so verður, sleppur bunkin við óavgreiddum málum at liggja enn eina tíð. Flestu av teimum yvir 30 málunum eru viðvíkj- andi lærlingum. Eitt mistak Tað eru skjótt tveir mán- aðir síðani, málið viðvíkj- andi skiparanum var fyri í Feroya rætti. Tá kom fram, at eitt mistak varð gjørt, tá kunngerðin um dagpening bleiv skrivað í 1979. Hetta mistak liggur í tí, at ongin hevur hugsað um til demis sjómanslógina og lærlingalógina, tá grein 2, stk. 1, í kunngerðini varð skrivað. Har er bara nevnd starvsmannalógin. Og tað er óheppið í einari soljóð- andi áseting: „$ 2. Um persónur eftir metan Almannastovunnar kemur undir reglurnar um løn undir sjúku i løgtings- lógini um starvsmenn, og arbeidsgevarin sytir at gjalda slika løn, rindar Al- mannastovan hesum per- sóni dagpening eftir $ 1, 5. stk. i logini um dagpening og krevur — um neyðugt vid rættargangi — arbeiðsgevaran eftir goldnum dagpeningi og írestandi len hjá starvs- folkinum. « Tí hvussu vid persón- um, sum eftir metan Al- mannastovunnar = koma undir reglurnar um len undir sjúku í til demis sjó- manslógini og lærlingalóg- ini? Skipari á sandbáti Málið, Almannastovan valdi at royna í rættinum, er um ein skipara á einum sandbáti. Skiparin, sum hevur heimaskiparaprogv, fekk í september 1980 skada um- bord og noyddist i land. Vanlukkutryggingin fekk fráboðan um tilburðin, men vísti henni frá sær til Dagpeningaskipanina. Skiparin var tímalentur. Skiparin var í landi í fimm víkur og fýra dagar, og skuldi fyra hesa tíðina, samanborið við tær fimm vikurnar, áðrenn skaðin hendi, fingið 20.496 kr. í len. Frá Almannastovuni Við salti til Føroya — elverksmiðju til Yemen Herborg lossar salt á vestaru bryggju í Havn. Í seinastu viku kom farmaskipið Herborg til Feroya úr miðalhavsoynni Ibiza við 1700 tonsum av salti. Hetta er triði túrurin Herborg ger við salti hendavegin. A Saltsøluni siga teir, at saltgoymslur- nar eru við at verða fyltar. Teir hava í letuni umleið 5600 tons av salti á goymslu. Tað ber ikki til at siga, hvussu skjótt goymslurnar temast, tí hetta er ógvuliga ymiskt. Tað veldst um fiskiskapin — hvussu nógvur fiskur fer til saltingar. Tað eru nýggju mans fekk hann 7.728 kr. í dag- peningi. Tær 12.768 kr., sum so restaðu í, hevur hann ikki fingið enn. Arbeiðsgevarin noktar at gjalda. Og tí hevur Al- mannastovan stevnt eftir teimum 20.496 kr. sam- bart grein 2, stx. 1, í kunn- gerðini um dagpening. Almannastovan heldur, at har samsvarandi (ana- logt) kann standa »...eft- ir goldnum dagpeningi og írestandi løn hjá sjómanni- num (ella lærlinginum)«. Arbeiðsgevarin heldur seg til kunngerðina, soleiðis sum hon er skriv- að. Tað vil siga bókstavi- liga. Og tað ger dómarin. Henning Mogensen, eisini. Kunngerðin um dagpen- ing er ikki broytt. Men lít- ið man vera at ivast í, at tað verður hon. Í øllum ferum segði Klaus Herman, stjóri á Al- mannastovuni, í Feroya rætti í juni, at fekk Al- mannastovan ikki viðhald í rættinum, so hevði hon í hvussu so er nakað íteki- ligt at leggja fyri Lands- stýrið fyri at fáa tað at broyta kunngerðina. við Herborg, sum parts- reidariid »Herborg« eigur. Felagid eigur harumframt skipid Karolinu. Manningarnar å bådum skipunum eru føroyskar. Bædi skipini flyta ymiskan farm millum lond eitt nú salt til Feroya. Karolina er í letuni á veg úr Fraklandi til afrikanska landið Cameror. Herborg skal næsta túrin flyta eina ølverksmidju úr Ant- werpen í Hálandi til Aden í Suðuryemen. Skipari á Herborg er John í Líknargetu, ætt- aður av Glyvrum. Árið merkt av virkisfýsni og ótryggleika Hóast farna árið hevur verið merkt av virkisfýsni, so var tað eisini merkt av einum ávísum ótryggleika, sigur nevndin í Feroya Ídnaðargrunni m.a. , i sini seinastu frågreiding og rokn- skapi. I farna roknskaparårinum fekk grunnurin 74 nýggjar umsóknir um lån. Hetta eru 24 fleiri enn undanfarna ár. Av hesum vóru 17 umsóknir um ískoytislán. Í árinum vóru 67 umsóknir um lán uppá til- samans kr. 55.499.000,- játtaðar. Av hesum vóru 57 komnar í árinum, meðan 10 vóru komnar í sein- asta fíggjarári. 8 umsóknir vóru ikki játtaðar, meðan 9 umsóknir ikki vóru liðugt viðgjerdar. Tey játtaðu lánini býta seg soleiðis á ymisk yrki: í 1.000 kr. 9 Alistaødir til laks og síl 2.757 6 Alisteðir til smolt 10.600 2 Bakaríir 425 1 Bryggjarí 1.500 6 Fiskigóðskingarvirkir 14.760 4 Kemisk ídnaðarvirkir 2.485 2 Klædnavirkir 900 10 Maskin- og bilsmiðjur 3.260 5 Mjólka- og matveruvirkir 1.275 2 Neta- og trolvirkir 1.020 3 Sementveruframleiðsluvirkir 3.100 2 Skipasmiðjur 7.300 4 Snikkara- og træídnaðarvirkir 2.106 11 Onnur virkir 4.017 67 55.499 Góðar 80 mill. kr. i lánum Í roknskaparárinum vóru 30 lán uppá kr. 19.104.050,- útgoldin og hevur grunnurin til 31. mars 1982 goldið út tilsamans 159 lán uppá 81,5 mill. kr. Í árinum hevur stórur áhugi verið at gera ílegur og serstakliga í alibrúk til síl og laks og hevur grunnurin í árinum játtað 15 slík lán uppá tilsam- ans kr. 13.357.000,-. Nevndin fyri Idnadargrunnin sigur, at sjålvt um virkisfýsni ikki hevur trotið, var árið eisini merkt av einum vissum ótryggleika. Trý virkir, sum hevdu lán frá grunninum, vóru seld við tvangselu, trý virkir hildu uppat og tvey virkir skiftu eigara, tá fyrru eigararnir ikki mettu meguleikarnar fyri framhaldi at vera tilstaðar. Fleiri virkir, serstakliga innan klædnaframleiðslu, vóru í fíggjarligari trongsteðu. Rakstrarúrslit grunnsins skal síggjast í mun til tær skyldur, sum hvíla á grunninum. Serstakliga viðvíkjandi uttanlandalånunum, sum i roknskapi- num eru sett upp við kr. 75.437.786,55. Fyri ”/s av hesum lånum byrjar afturgjaldingin av avdråtti i september 1984, meðan avdråttur av restini byrj- ar í februar 1987. Lånini vórðu tikin í 1981 og 1982 og er roknad kurstap til 31/3 1983, kr 4.378.165,96 ella 5,8%. Avlop 7 mill. kr. Inntekur grunnsins vóru i fíggjarárinum kr. 19.693.283,50, meðan samlaðu útreiðslurnar vóru kr. 12.761.170,36, soleiðis at ársúrslitið aftaná av- skrivingar, saman við tí sum er flutt frá seinasta ári er kr. 6.953.641,47. Herumframt er roknaður netto kursvinningur uppá kr. 2.534.824,74, og hevur nevndin samtykt at nýta hetta soleiðis: Lagt í tiltaksgrunn sambært $ 11 kr. 7.400.000,00 Sett av móti tapi av skuldarum kr. 2.063.000,00 Flutt til næsta ár kr. 25.466,31 Roknskapurin javnvegar við kr. 151.424.685,21, stendur m.a. i ársfrágreiðingini frá nevndini fyri Idnadargrunnin.