leygardagur 27. august 1983síða 9

[1 eygardagur 27. august 1983 Landsstyrismadurin i sosialmålum åsannar: Røktarheims- spurningurin er mest åtrodkandi sosialmaåli lotuni Nú kemur gongd á málið. Um eitt år verður deild fimm á Landssjúkrahúsinum tikin i nýtslu til psykiatriskar røktarsjuklingar. Primera heilsutænastan skal útbyggjast og rektarheimið í Havn skal standa klárt at taka í nýtslu í 1986. Um tað er nógva skriving- in í Sosialinum í sein- astuni, sum hevur fingið Landsstýrið at taka spurningin um viðurskift- ini hjá okkara gomlu og brekaðu upp, er íkki greitt. Ein rektarheims- nevnd er sett undir lands- stýrinum, sum skal kanna meguleikarnar og geva uppskot um bygging av rektarheimi og hvussu hesin best kann virka, út frá tí tervi sum er til slík- an stovn. I Røktarheimsnevndini sita eitt umbod fyri hvørja kommunu i Sudurstreym, sum eru tær ið skulu brúka stovnin. Hví seta nýggja rektar- heimsnevnd, tå ein arbeiðsbólkur innan by- ráðið við serkenari hjálp, hevur gjørt hetta arbeiðið frammanundan ? Hóast vit vita, at ar beiðsbólkur innan býráðið uppskot um røktarheim, utvegad skitsuprojekt og fingið ekið til stovnin, so hevur ikki fingið nakrar upplýsingar send hatt HA ii um hetta målt ( Røktarheimid i Suðu hevur gjørt Landsstýrið treym skal eins og aðrir Mugu vita hvar peningur verður nýttur til Tad er greitt, at Lands- stýrið ikki letur pening til bygging, um vit ikki hava innlit í, hvussu peningurin verður brúktur. Eisini er tann mannagongdin frammanundan, at byggi- tyri nevndin røktarheim hava havt umboð fyri tær kommunur, sum skulu nýta slíkan stovn, við í arbeiðnum. Rektarheimið í Suðurstreym, sum kort- ini skal byggjast í Havn, skal koma ellum komm- unum í Suðurstreym til góðar. Eftir hvat skilst, so skal rektarheimið í Havn verða greitt at taka í nýtslu í 1986. Hvussu skal bygg- ingin fíggjast ? — Tað skal fíggjast á sama hátt sum hini rektarheimini í Feroyum, — tað vil siga úr Pensións- grunni og rektar- og ans- ingargrunni Legtingsins. Er nakar peningur tekur í hesum grunnum fyri- bils? Vit hava seinastu trý árini bygt rektarheim í Klaksvík og Runavík. Hesi verða um stutta tíð klár at taka í nýtslu, og kosta tilsamans umleið 60 mill. kr. Í fíggjarárinum 84/85 og 85/86 verða til- samans 18 mill. krónur at taka í hesum grunnum. Tað vil siga, at tá vit koma fram til 1. apríl 1986, verða umleið 37 mill. krónur Í grunninum Væntandi kostar rektar- heimið tá umleið 40 mill. krónur, so tað skuldi verið meguligt. Uppskot Javnaðarflok- sins um 50 mill. króna lánið verður ikki tikið við í figgjarætlanina fyri bygg- ingina ? nei, hetta skulu vit syrgja ikki verður neyðugt. Tað er semja um fyri, at figgja byggingina eftir sama mynstri, sum bygg- ing av slikum stovnum higartil. Er tad neydugt vid nýggjum kanningum vid | vikjandi tørvin å røktar- heimi i Sudurstreym ? Kanning um rakstur og stødd — Hóast vit vita, at full- gott progv er fyri, at tørvur er å slikum stovni i Suðurstreym, so er neyð- ugt at kanna viðurskiftini enn einaferð, fyri at fáa ein so fullfíggjaðan stovn sum gjerligt. Røktarheimsnevndin undir landsstyrinum skal kanna og gera uppskot til stødd, hvussu heimið skal rekast og hvussu best nytta kann fáast burturúr starvsfólkunum. T.d. hevði tað kanska verið len- andi at seta starvstalið eftir stovnabúgvunum. Vanligt er at rokna eitt starvsfólk til t.d. 10 sjúk- lingar. Um vit so byggja heimið til 35 sjúklingar, so hevur eitt starvsfólk bert fimm sjúklingar. Tá er spurningurin um 40 stovnspláss ikki er meira hóskandi, so arbeiðsorkan verður brúkt meguligt. Hetta er tað ið rektarheims skal yvirlit best m.a nevndin fáa yvir. Er tað arbeiðið, sum rektarheimsbólkurin í bý- ráðnum hevur gjert, til fá- nytis? — Nei, tað haldi eg als ikki. Býráðið hevur ein lim í hesi nevnd, og hugsandi er, at úrslitið, sum har er komið fram til, verður nýtt í nýggju nevndini. Hugsandi er eisini, at nýggja rektarheims- nevndin setur eina undir- nevnd, sum í hesum feri kann vera mannað av teimum, sum higartil hava arbeitt við hesum máli- num Tórshavnar Kommuna hevur latið ekið til bygg- ing av rektarheimið. Felluir tað ekið eisini burtur? Nei, tað fara vit ikki at taka steðu til. Tað ávísa staðið kann eins væl og onnur pláss koma upp á tal. spurningurin er ikki um hetta ella hitt pro- jektið, men um at saman- sjóa ætlanirnar, sum skulu hava til endamáls, at skapa eina meira full- fíggjaða mynd av tí, sum skal setast í verk. Tórs- havnar Kommuna hevur gjert skitsuprojekt við egnu ábyrgd og rokning. Tað er ikki sent Lands- stýrinum til góðkenn- ingar. Vit kunnu ikki lata pening til bygging, sum vit ikki hava innlit í. Stovna psyki- atriska deild Deild fimm á Lands- sjúkrahúsinum hevur staðið tóm í fleiri ár. Hví verður hon ikki nýtt til psykiatriskar rektarsjúk- lingar? — landsstýrið hevur fyri stuttum samtykt at deild fimm skal takast í nýtslu til hetta endamál. Í letuni verður arbeitt við ætlanum um umbygging, sum væntandi kostar 3 mill. krónur. Deild 5 verður eftir ætlanini tikin í nýtslu um eitt ár Tú segði á legtingsfundi tá røktarheimsspurning- urin var til umreðu, at pleygudeildin á Lands- sjúkrahúsinum kundi fáast hóskandi, um hon var umvæld og starvsfósk- ið hugnaði um umhvervið. Hví hesa kúvending nú ? Soleiðis havi eg helst ikki beinleiðis málborið meg. Ég vitji ofta á deild- ini har eg havi avvarðandi, og havi eisini tosað við nógvar aðrar sjúklingar Tað eg havi lagt tilmerkis er, at sjúklingarnir ongan- tíð eru ónegdir. Við hesum meini eg, at sjúklingarnir — Sida 9 ikki verða nøgdir, bert teir verða fluttir í eina glæstriborg Menniskja eins og onnur Lat meg her skoyta uppí. at vit ongantíð kunnu góðtaka, at tað liggja fýra fólk á eini stovu, tí tað kann einki menniskja hava uppi- borið. Hvat hugsar sosialmála- ráðharrin, tá hann í Sosi- alinum hevur lisið um um- steðurnar hjá sjúklingum, sum eftir rettum áttu at havt innivist á rektar- heimi? Eg eri eitt menniskja eins og øll onnur, og haldi, at steðan er ræðulig Um tað stóð til mín, so var mín fyrsta uppgáva, tå eg gjørdist landsstýris maður, at byggja rektar heimið. Bert eru fíggjar ligu umsteðurnar ikki til tess fyrr enn nú. Rektarheimsspurnin- urin er eftir mínum tykki mest átroðkandi sosialmál vit hava í letuni. Vit mugu ásanna, at tað ov seint kom gongd í bygging av hesum stovnum. So mikið meira freir tað meg, at vit nú fáa hetta avgreitt. Eitt rektarheim í Suður- streym til 35—40 rektar- sjúklingar, loysir tó ikki allar trupulleikar. Skapa umsteður við virðing Hvussu fer landsstyris- maðurin at tilrættisleggja pensionistatilveruna ? — Tað er greitt, at alt fleir fáa hægri livialdur. Her kundi eg hugsað mær at búð heima so leingi sum gjørligt Ti verður neyðugt i framtidini at taka hædd fyri, hvussu eldri fólk frameftir skulu búleikast. Persónliga haldi eg ikki at ellisheim er besta loysnin Við útbygging av ti primer heilsurektini — her hugsað um heimahjálpar stovnin og heimasjúkra- systraskipanina, verður meguleiki hjá eldri frísk- um fólkum at búgva heima Harnæst verður ugt at byggja íbúðir til pensionstar og brekað fólk, so hesi fáa so góðar umsteður sum gjer- ligt. Eins fyri ell gomul fólk, brekað sun: frísk má vera, at tey ið hvussu so er fáa meguleika at lata egnu hurð sína aftur. Tað vil siga, at vit ongantíð mugu lata fleiri fólk búgva í ein- um rúmi. Hesa virðing mugu vit sýna medmenn- iskjum okkara, og slíkar umsteður fara vit nú at beta um, sigur Eilif Samuelsen at enda. neyð- vardar