leygardagur 10. september 1983síða 11

—— a | Leygardagur 10. september 1983 Lista- maðurin Janus still- speið- Janus Kamban er førur skemtari semið lúrir i eygnakrók- unum Gávurnar og hugurin at siga frá svitast ikki, og endin verður altíð, at segan situr, tí har var einki óneyðugt orð, einki uttanumtos, men einans heildin og hógvið. Í list síni er hann greiður og av- gjørdur, her ræður friður, stendur formurin einsa mallur og talan er um tær irnar stóru lin) sum framúrskarandi bátasmíði meðan tað førovinga ornamentala og pryðiuga hevur minni tydning tróðrarmenn rkjarar og eðarar. Eitt myndin av Visusangara num Vensili á Velbastað ið stendur Listaskála Kamban num. Men Janus hevur ser- liga lýst fólk í dagliga yrki sínum: neytakonur og seyðamenn, útróðrarmenn ið kryvja, menn ið taka veiðuna upp ella draga bát. Í fleiri frålikum høgg- myndum hevur hann eisini lýst tann feroyska seyðin Í Havnar túnum un almennun byggðirnar bygningum og í mongun heimum við eru mynd hansara at síggja. Ég hav serliga hug af evni bronsurelieffið uttan á Getu Skúla, ið vísir Tóru Gi gmundsdottir saman við soninum Her er tað hábæa rsilga og tignarliga sidalagid, tal stilla kætid og tann vituga ibendingin Í grafikkinum, serliga lino-skurði, mangan við fleiri litum, er evnið ser- liga havið, sjófuglurin og tað, ið rerist við lend- ingina og á bryggjuni. Eingin feroyskur lista- maður hevur sum Janus Kamban dugað at lýst í spentum linjum tann lætta og smidliga føroyska båtin. Janus er ikki av ti slag- num, id einans hugsar um list sina og livir i sinari verð, tverturímóti. Fåur fylgir við sum hann í tí, ið rerist í altjóða viðurskift- um, ikki einans list og skaldskapi, men heim- speki í víðari merking og samfelagsviðurskiftum yvirhevur. Fyri honum eru Feroyar eitt lið í tí stóru heildini, ting og viðurskifti her á landi eru ein spegilsmynd av menn- iskjunnar heimi yvirhevur og hann ivast ikki í at seta somu krev til list okkara, sum til heims- listina Ættarliðið av »asfalts- føroyingum« teir les- andi feroyingar, ið høvdu verið í útlegd í Keyp- mannahavn krigsårini serligu eyd ungu komu hevur sini kenni. Hesi heimaftur full av vénun og áræði. og mong teirra komu at fáa avgerand tydning fyri ta samfelags 18 gu og mentanarigu n) hugsan og stórbroyting, ið koma skuldi. Hetta ættar A mar tað ry t 1 ið man vera tað mest radikala DE framtaks hugaða, vit hava havt her a land! satt at siga eru ið KK just hesir Stu lentar, ið eru stuðlarr undir heimastýri okkara teir settu sum kunnugt nógv sterri kra Pant politiska og andaliga fl grundarlag fyri, at feroyingar av álvara fóru at umhugsa at taka a seg ta politsku ábyrgdina fyri egnum landi Itøkilig symbol í hesum sambandi eru millum so mangt annað Fróðskapar- setrið og ein sjálvsteðug foroysk gransking. Ég hoyrdi einaferð Janus hava fyri munni >Hvussu kundu vit nakranríð liva uttan eitt Fróðskapar- setur ?« Í 1941 stovnaðu feroy- skir studentar í Keyp- mannahavn Listafelag Feroya. Endamálið var at stuðla føroyskum lista- fólki og feroyskari list. Millum feroyingar í Keyp- mannahavn um hetta mundið taldust mong av mætastu listafólkum okkara. Tey umboðaðu eina nýggja feroyska myndalist, ið skuldi blóma í 1940-50-unum, og rekka út um eingjargarðarnar. Vit síggja av álvara eina byrjan til hesa list í 1930- árunum, og vert er at geva gætur, at tey eldhugaðu fólk, ið stovnaðu lista- felagið, vóru so tíðliga á ferð, og longu tá skiltu, at her var nakað, ið hevði týdning fyri feroyskt til- vit, og sum skuldi styð- jast. Eingin nevndur á hesum sinni, eingin gloymdur — men eg loyvi mær at nevna hugsjónar mannin Hanus Debes Joensen sum var formaður í mong ár Í september 1941 fyri- reikaði Listafelagið fyrsti framsýning sína. Hetta var heima hjá Janusi Kamban Nørrebrogade 2% Millum tey 8 iistafólk ni ð sýndu fram, er Jar us við 24 lutun Gerða DOK Listafelagsins stendur „Fólk Ok æ1 indi kor ogvir sjáidsami ().u 300 Tolk, t saman t Kon rad esta a ð ar 1 søiu rå keypt Janus Kamban hevur el! hesi árini verið Listafelag Feroya ein dyggur stuðul, eins og feroyskari list yvirhevur. Hann hevur fyrireikað framsýningar, bæði av føroyskari list í útlondum og útlendskari list í Feroyum — umframt tær stóru feroysku fram- sýningarnar her á landi, m.a. minningarframsyn- ingarnar, lagt myndaskrá- ir til rættis o.m.a. Hevur hann ikki altíð staðið bein- leiðis fyri, so hava menn leitað sær ráð hjá honum, og skynsemi hansara er komið til góðar Tá ið reistur 1 Listaskálin varð 1969, hevði Lista- rokkið felagið einum av meginstavnhaldum sinum eitt anna r Eir stórur par ð sara for LASTZ skala esi arin Janus var Listaskaiin Eins og Janus Kambai seti stor irilg KTØ eg iv setur hann t onnur. Listaskálin skuldi umboða tað dygdargóða ið verða skuldi andlit Føroya. Eg havt ta gleði at arbeiða Janusi, listarliga havi nógv saman við serliga við framsýningum Hann er hin strangi dóm arin, ið ikki letur sær hál ar loysnir lynda, men heldur tekur ta tíð, ið neyðug er, framsýningin er ein heild og hvert listaverk kemur ti tess til sin rætt Hesi árini, nú hug sjónarloysisins og mentanarloysisins svertu * skýggj eitt bil draga fyri solina og andans myrkur ger um seg Føroyun bera vit kvødur til eit eilt lið av avreksn ur eg kvi 5 X skapað bokmentir E yYndaiis i iða tydn Kar a æt: Í K £ ( gUung tíð A góði A Í Sj€ of T K a 21k ukk Byrådi0d skal nú taka stødu til leigumál og saltsølu Tórshavnar byråd skal nú taka steðu til, um Arbeiðs- eftirlitið og Faroe Oil skulu flyta út aftur úr bygninginginum hjá P.f. Feroysk Saltsela á vest- ara havnagkinum. Havnanevndin helt fund um málið seinrapartin fríggjadagin. Ein meiriluti í nevndini krevur í tilráð- ingini í málinum, at Ar- beiðseftirlitið og P.F. Faroe Oil Co, ið eru flutt inn í bygningin uttan góð- kenning frá Tórshavnar havn, flyta út beinan- vegin Tríggir nevndarlimir taka undir við hesi tilráð- ingini. Teir eru formað- urin, Dánjal Larsen, Ják- up Sune Jacobsen og Zakarias Wang. Teir vísa til almennu treytirnar fyri leigu av plássum frá Tórshavnar havn og siga, at verða hes- ar treytir ikki eftirlíkaðar, siga teir, at sáttmálin millum havnina og parta- felagið, ið stendur fyri leigumálinum, er burtur- dottin. Ein minniluti í havna- nevndini, Arnstein Nicla- sen, mælir hinvegin til at taka upp samráðingar um lendi á vestara havnaøki. Hesar skulu miðja ímóti at fáa leigusáttmálarnar endurskoðaðar í nýggja heimildarætlan fyri alt havnaekið. Eftir ynski frá Arnsteini Niclasen er málið beint til býráðið, ið skal taka enda- liga steðu til, hvat skal henda við leigumálum og saltselu. jo-mo