týsdagur 13. september 1983síða 6

tíðindablaðið Útgevari: p/f sosiaturin Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Térfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Miiller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Trúverdugheitin horvin! oddagrein Í POLITIKKI er einki ført. Tað er einaferð enn váttað. Einaferð afturat er tað eydnast Sjálvstýris- flokkinum at halda eina sam- gongu og eina tjóð fyri gjøldur. Fólk kunnu ikki taka tað sum menn í hesi samgongu siga og boða frá fyri fult longur. Verandi samgongumenn hava nógvar tungur í sama heysi. DØMINI UM hetta er mong. Tað seinasta er helikoptaramálið. Øllum kunnugt hevur í longri tíð verið tvídráttur um, hvussu hetta fyri landið neyðuga tiltak skuldi loysast. Og nú sást endiliga ein loysn fyri stavn, tí í síðstu viku góðkendi fíggjarnevndin eitt til mæli frá landsstýrinum, og málið skuldi bert avgreiðast endaliga í landsstýrinum. Men í seinri helvt í somu viku slær Ásbjørn Joensen, úr Sjálvstýrisflokkinum, nevan í borðið, og tað sá ikki mætari út, enn at samgongan fór at slitna. Í einum skrivi til løgmann boðaði tingmadurin fyri Nordoyggjar frå, at avgreiddi landsstyrid helikopt- aramálið sum tað var samtykt, tók hann seg úr samgonguni. Men leygardagin ljóðaði so í útvarp- inum, at hann hevði tikið orðini í seg aftur. Í EINA TÍÐ hevur ein annar sjálv- stýrismaður, Frederik Olsen, hótt við samgonguslitið, um lands- stýrið avger at leggja brennistød- ina við Toftavatn. Hetta hevur uttan iva gjørt, at málið er drigið út. Bæði Frederik Olsen og tey, ið hava mótmælt at leggja Brenni- staðina við Toftavatn, hava rætt í ti, at tað er vitleyst at leggja eine brennisteð á so náttúruvgkrur: stað og so tætt við eitt vatn, /3 verður brúkt sum drekkivatn. Men hví mótmælti eysturoyartingmað- Opið bræv til Finnboga Arge, urin ikki fyrr? IKKI NÓG mikið við Ásbirni og Frederikki. Eisini formaðurin i Sjálvstýrisflokkinum, Hilmar Kass, hevur sagt í viðtalu við eitt blað, at hann skuldi langt síðan havt slitið. Í andstødutid síni gjørdi Sjálvstýrisflokkurin nógv burtur úr skatta- og fíggjarmálum. Hann legði harðliga eftir undanfarna landsstyri, men hvat? Verandi samgonga hevur í nógvum av tí, Hilmar Kass fanst at undanfarna samgongu fyri, rikið sama politikk. Hilmar Kass tók harðan til, tá kreppulánini til Gullfinn vóru fyri í fjør. Um hann ikki hótti við fliti almennt, gjørdi hann tað uttan iva millum tingmenn. Men endin var, at tingið gekk beint móti Hilmari. Og tað er hent seg síðani. Sjálvstýrisflokkurin vann sær undirtøku í andstødutid síni við áhaldandi í skrivt og talu at vísa á skeivleikar í avskrivingum o.g. skattaspurningum og fíggjar- málum annars. Men lítið er komið burtur úr, nú flokkurin eigur sjálv- an landsstýrismannin í fíggjar- málum. TAÐ ER GREITT, at er tað nakað, sum er drepandi fyri ein tinglim, so er tað tøgnin. Um ikki fjølmidl- arnir ella fólk vísa honum/henni ans, má viðkomandi gera tað sjálvur. Tað hava sjálvstýrismenn gjørt í ólukkumát i seinastum. Sjålvstyrisflokkurin er vorðin greidur yvir, at hann bert hevur havt leiklutin sum universal-kitt hjá Paula Ellefsen og Jógvani Sundstein. Men álvaratos, at gera seg upp í slíkum málum, tá nógv onnur álvarsmál liggja fyri at loysa, tykist heldur barnsligt. Harmiligt, at so langt er millum orð og avrik hjá hesum flokki, sum í síni tíð kundu teljast millum flokkar við ábyrgdar- kenslu. Men trúverdugheitin er horvin fyri langari tíð síðani. Sein- astu dømini staðfesta hetta. Landskassastuðlað Datsun-umboð útvarpi, bæði áðrenn og aftaná at landsstýrið setti Sum nevndarlimur i P/f Wenzel Petersen, sum m.a., síðan 1923 hevur selt fram FORD, havi eg við áhuga og stórari undran fylgt tínum skolum í bleðum og nýggja tolllóg fyri bilar. Tá eg undrist, er tað í hevuðsheitum bilselumaður, limur í tí eg veruligi viðurskiftini roknaði við, at tú — sum nevndar- bilhandlarafel- agnum og ágrýtin luttak- uppskotið = um ari í orðaskiftinum um viðurskiftini innan hetta eki, var kunnugur við tey : Feroyum, og í útheim- „ inum. Ég vil tó pástanda, at tú a) antin er óvanliga ókunn- ugur, ella b) fyri egnan vinnings skuld, kenslu- leyst og atfinningarleyst, og við ósakligur argu- mentum, avskeplingum og dyljan, roynir at lumpa tann feroyska bilkeyp- aran. Handilsmynstrið Tin umtala av »dyrkandi donskum millumhandl- arum« er heilt burturvið. Tað er ein veruleiki, at tá talan er um innflutn- ingsprísir á bilum, er Dan- mark nógv tað bíligasta landið í Europa. Hetta hevur viðfert at danir í fjør endurútfluttu uml. 10.000 bilar til onnur europeisk lond, sambært »Motor-Magasinet«, sum tu óivað lesur, ella hvussu? Tað hevur næstan altíð innan handil verið so, at smáar negdir viðfera ein ávísan stykkjaprís, og stórar negdir ein lægri stykkjaprís. Í 1982 var selan: í Feroyum: 224 Mazda og 213 Datsun=437 stk. í Danmark: 8.064 Mazda og 4.403 Datsun=12.467 stk. Eg havi ógvuliga ilt við aqt hugsa mær, at miðal stykkjaprísurin á teimum 437 bilunum er lægri enn á teimum 30 ferðir so nógvu, sum danir innflyta. Rinda tit sama prís sum ein danskur innflytari — ella lægri — so er her talan um dumping ella um okkurt sera »6vanligt«. Tað »évanliga« skuldi væl ikki verið, at tit, vís- andi til ríkisfelagsskapin, fáa somu semdir sum teir donsku innflytararnir? (Teir sokallaðu dýrkandi millumhandlararnir!) Tá samstundis verður hugsað um, at millum- handlaraavansan ikki er meir enn nakrar fáar hundrað krónur fyri hvenn bilin, og at flutn- ingsútreiðslurnar fyri hvenn bilin, nú tit sjálvir skullu flyta fáar bílar ísenn, mugu vera hægri enn tær, tann danski millumhandlarin = hevur við at flyta nógvar hundrað bilar ísenn, so kann eg hugsa mær, at tað tit spara við beinleiðis inn- flutningi, ikki kann vera nakað stórt krónutal — kanska verður bilurin dýr- ari, tá alt verður tikið við. Men tað er jú als ikki hetta, at innflutningsprís- urin er ein annar (hægri ella lægri?), um bilurin kemur um ein millum- handlara ella ikki, sum hevur nógv at týða. Nei — Finnbogi, tað ein- asta tú vinnur við at inn- flyta beinleiðis, er at fáa fraktrokningina Japan- Danmark fyri seg sjálva, og harvið tollfría, smb. galdandi tolllóg. T.v.s. at Nr. 105 — 13. september 1983 til tey bilframleiðandi EF-londini til Sveríkis til Portugals til Spania til USA til tey vestligu, bilframl. londini til onnur lond til Japans Sum »tøkk fyri handilin« seldu vit í 1982 hesar bilar í Feroyum: úr teim vestligu, bilframl. løndunum úr eðrum londum úr Japan orsekin til at japanskir bilar er vorðnir bíligari í Feroyum, nú tit innflyta beinleiðis, er tann at gald- andi tolllóg óbeinleiðis hevur landskassastuðul til Datsunumboðið í Fer- oyum. Og gloym so alt um millumhandlarar. Fáa tit somu ella lægri avsláttrar í samband við keyp av eykalutum? Heilt uttan týdning er tað jú ikki, tá vit skulu av við 48% í avgjøldum fyri eykalutir og útvið 200% fyri bilarnar. Hvaðani út- vega tit tykkum annars verkstaðshandbekur, bro- sjurur, servisefráboðanir, garantiveitingar 0.1.? Hjá okkum er alt við í inn- flutningsprísinum frá tí »dyrkandi danska millum- handlaranum«, og vit gjalda toll av ti heila! Gera tit tað, ella skilja tit og vidskiftafolk tykkara japanskt? Handilsmoralur Tú nevnir m.a., at »vit árliga keypa fyri góðar 200 milj. kr. meira úr EF enn teir keypa frá okkum (1981)«. Tá Sveríki (Volvo, Saab), Spania og Portugal (GM, Ford o.fl.) og USA mær kunnugt ikki eru limir í EF, er tú aftur úti í avskeplingarerindum. Skeitti tú í Arbók fyri Feroyar 1982, so hevði tú fingið at vitað, at útflutn- ingurin var: Tabel Upp í henda »verdins- rekord-kenda« japanska marknaðarpartin = innan feroyska bilselu skulu so skoytast video-útgerð, sjónvarpstól og onnur elektronisk útgerð fyri milj. og aftur milj. krónur. Frakland hevur fyri langari tíð síðan álagt jap- anarum eina kvotu upp á 4 3% av samlaða bilmarkn- aðinum, bretar hava eitt hámark upp á 9%, og somuleiðis hava ltalia og Vesturtýskaland verið noydd at gera avtalur um avmarkingar í innflutn- inginum úr Japan, orsakað av ógvusligu skeivleikunum í sam- handlinum. Eitt er tann Kr. 590.083.000 28.013.000 8.874.000 92.749.000 217.970.000 1.246.192.000 (100%) 596 (57,5% 1.037 (100%) munandi lægri livistand- ardurin i Japan, sum er ein avgerandi treyt fyri teim lægru prisunum, men frå eðrum virksemi her i Feroyum hava vit eisini royndir av, at japanskir vitjandi bert eru áhugaðir fyri selu. Royna vit at nevna útflutning av know- how og feroyskari fram- leiðslu, so er als ongin áhugi! Sjálvur eri eg prinsipielt ímóti protektionismu, men tað minsta vit kunnu gera, er at seta bilfram- leiðandi handilspartnarar okkara javnt í kappingini við Mazda og Datsun — tað er okkara handils- moralska skylda! Annars tykir tað mær at vera super-naiv hugsan at halda, at vit kunnu sita her á 62” Norður og 7* Vestur og gera mismun á bilunum frá teim londum, sum keypa allan útflutn- ing okkara, uttan at hetta fyrr ella seinni fær avleið- ingar fyri útflutning okkara. Tað er ábyrgdarleyst at taka sjálvt tann minsta kjansin í so máta, bert fyri at halda lív í nekrum frammíhjárættindum, sum 2 (tveir) bilhandlarar hava, og sum teir ongantíð skuldu havt fingið! Hægri bilprísir? Nei, ikki neyð- turviliga! Tú hevdar, at nýggja lógin vil verða til skaða fyri brúkaran, tí úrslitið verður hægri bilprísir. Hetta eru beileiðis ósannindi! Um teir av landsstýrin- um ásettu prosentsatsir fyri virðisavgjaldið og vektavgjaldið geva sama krónutal í landskassan sum áður, so verða bil- arnir ikki eina krónu dýr- ari! Tað sum hendir er bert, at Mazda og Datsun mugu rinda nakað meir og allir aðrir nakað minni. Meðalprísurin broytist ikki! At Landsstýrið so „nýtir høvid« til at taka eina sterri upphædd enn fyrr inn fyri bilseluna, er ein reint politiskur spurn- Framhald á síðu 15 937.688.000 (75,2%) 308.455.000 (24,8%) 49.000 { 0,0%) 423 (40,8%) 18( 1,7%) —————— Me