leygardagur 5. november 1983síða 7

| Kend leikstjóravitjan: Úr Noregi um USA til Føroyar Tormod Skagestad, leikstjóri í Norðurlandahúsinum, hevur vant sjónleikarar kring um í heiminum. Í hesum degum venur hann við feroyskum leikarum, sum hann metir Orð og mynd: Dagny Joensen eru eins góðir yrkisleikarar sum teir, ið hava hetta til vinnu burturav. Umframt at virka sum leikstjóri, hevur Tormod Skagestad gjert seg galdandi sum rithevundi. Í samreðuni við Sosialin sigur hann m.a. frá sjónleikinum, hann skrivaði um Noru í „Eitt dukkuheim«, og hvar hon fór, tå hon fór út. Tað er ikki av tilvild, at kendi norðmaðurin Tor mod Skagestad, leiklista- skald, rithøvundi og leik stjóri bert fyri at nevna nekur av starvsekjum | Feroyum i lansara, er jøtuni, ner etir upp veir eiK el rská ka „Í M SV € u 1Ør« €1K é it Í fø ko h lor > »Kagestad € € eikir upp oll Norðu Tysk landi og USA, umframt at - hann hevur arbeitt á eilum A leikhúsum í Noregi. Hann hevur stjórr kendum sjónileikarum eitt nu Liv Ullmann í Eitt dukkuheim« i New York Frå USA til Føroyar er eitt langt strekki, og ti var forvitnisligt at vita, hvi hann tók av, at seta teir upp í Feroyum? Í síni skriving og tí arbeiði hann hevur havt” við at gera, hevur Tormod Skagestad gjert stórt arbeiði í royndini at geva nýnorska málinum betri semdir í heimlandinum M.a. hevur hann umsett leikirnar, sum verða fram- ferdir í Norðurlandahús- inum til norska útvarpið á nýnorskum, tá hann var stjóri fyri útvarpsleik- deildini har. Hetta var í 1949, men í 1953 fór hann víðari og fekk starv á norska tjóðleikhúsinum í Oslo, sum leikstjóri. Hetta førdi við sær, at hann varð settur sum stjóri fyri tjóð- leikhúsið í 1960. Ætlanin var at virka í hesum starvi í tvey ár, men tíðin leið, og fór hann ikki frá fyrr enn nærum 20 ár seinni í 1979 Livandi mál Tormod Skagestad heldur, at feroyska um- hvervið líkist nógv tí á Vesturlandinum í Noregi, Tormod Skagestad: — Tilkomnu feroysku sjónleikarnir eru eins yrkislærdir sum teir ið hava hetta til arbeiði burturav. Við nýggja Norðurlandahúsinum hevði tað avgjert verið gagnligt um ein yrkissjónleikarbólkur var i Føroyum, so tit kundu gjørt bruk av hesum megnar stovni og at hann skilir føroyska málið, sum í síni uppruna minnir nógv um nýnorskt Hóast nýnorska málið í síni uppbygging hevur rót í tí norska fólk- inum, so hevur tað ikki fingið góðar semdir Grundarlagið undir hesum var rættuliga væl komið fyri seg áðrenn seinni heimsbardagi brast á. Tá tók National Samling (nazistarnir! málið til sín sum sítt egna, og tað førdi við sær, at eingin rættuliga vildi nýta tað, tá bardagaárini vóru av. Tað kemst av at eitt nú kirkjan og embætisverkið hevur stóra ávirkan á samfelagið, ið er ríkismál, sum hevur sín uppruna í eldri tíð í Noregi. Tí var nýnorskt í byrjanini mest nýtt á Vesturlandinum, har fólk tosaðu ymsu bygdamálini Nýnorska málið gjerdist bygdamálini, sum hevur sín uppruna í norska fólk- inum. Sjálvur skrivi eg altíð á nýnorskum máli, tí eg haldi tað verða vakrari, meira livandi og eitt tól í royndini at skapa livandi skriftmál, sigur Tormod Skagestad Nógvar letur Enn eri eg ráðgevi á Tjóð leikhúsinum í Oslo. o leikstjóri, um letur eru ti tess ER Leturnar hevur Tormod Skagestad ivaleyst nógvar av, tí hann hevur Leygardagur 5. november 1983 verið ógvuliga virkin maður Hevur skrivað hópin av leikritum, sum hava gjert hann kendan um allan heim I 1972 skrivaði hann sjónleikin »Det stiger av havet«, sum er nútíðar- mynd av Per Gynt, so sum rithøvundin hugsadi sær henda i okkara tíð. Her hevur Per Gynt fingið leiklutin sum Dovre mest 1 úr He t var 5 rå skul: I 1 ø Noret k eras P ark x t K få D Nor )s | x x r vir I Sai vadi Tor SKi idseg ) g Sigrid Undset t Pað 1958 til 1963 á húsinum í Oslc Hvar fór Nora? Mest kendur er Tormod Skagestad fyri sjónleikin >Nora Helmersen«, sum er beinleiðis framhald av „Eitt dukkuheim«, eftir Ibsen Mikið tjak burturúr, tá fólk fingu frænir av, at Nora skuldi fáa framhald Hóast eingin visti rættuliga hvussu gongdin í leikinum fór at verða, so vóru norsku bleðini á tremur fyri, men mest móti ti, sum ókendi leikurin snúi seg um. Hvussu gekst tíni týðing? Eg hugsaði nógv um, hverjar møguleikar ein kvinna sum Nora hevði í síni tíð, tá Ibsen skrivaði víðagitna leik sín Umsteður hennara góðar, so leingi sum hon stóðst Noru í voru var hjá manninum, men hon hevði onga útbúgv- ing, ongar pengar at liva fyri, stutt sagt, ikki meguleikar at klára seg úti í samfelagnum Noyðist at fara heimaftur Tá Nora í hjá Ibsen fer út, so havi eg valt at byrja leik mín soleiðis, at sjónleikinum Nora gongur úti eina heila nátt og um hugsar steðu sína. Hon kemur framvið íbúðini hjá Rank, lækna, sær at har er i i x i K * x x x ( R A k N ] P ( k x 1 rÅ t pe Kt pers rn I IKKUÐ I sjónleikargetuni Of Broadway í New York DIEIYV Nora Helmersen framførdur å våri 1983 Her var framførslan tengd rið 1 p saman við »Eitt dukku heim< eftir Ibsen tann hátt, at áskoðarnir sóu hesar báðar sjónleikir í senn. Ein av hevuðsleik lutunum hevði norska sjónleikarkvinnan kenda Liv Ullmann Næsta arbeiðsplásið hjá Tormod Skagestad verður í Los Angeles, har >Nora Helmersen< á vári 1984 væntandi skal framferast Tá skal rithevundin sjálv ur stjórna leikarunum Hóast leikstjóraarbeiði í Noregi og útlondunum, so hevur Tormod Skagestad nú 63 ára gamal í 1982 tikið upp nýggjan tátt í skriving síni Hann hevur skaldsegu um Hild Ragne, ið er kvinna í 27 ára aldri Næsta bind í hesi reðini er væntandi. Tá er Hild Ragne 62 ára gomul Hesar skaldsegur viðgera skrivað kvinnumálið og leikan lívbjarga sær sum ein- staklingar megu samfelagnum at