leygardagur 12. november 1983síða 19

Í á Nr. 131 12. november 1983 Sáttmálin um Svalbardrækjurnar! Stersti kleyvarskapur i foroyskari søgu At vit yvirhøvur hata latið norðmenn avgera, hvussu nógv feroysk fiskiskip skulu fiska rækjur við Svalbard, er helst stersti kleyvarskapur í ter- oyskari segu, sigur Trygvi Laksáfoss reiðari á Karinu, ið var eitt av fyrstu skipunum at finna rækjur á djúpum vatni kring Svalbard. Trygvi Laksáfoss heldur, at tað kann als ikki vera talan um at lata eðrum enn verandi rækju- skipum loyvi at fiska við Svalbard, um hesin »katastrofali« sáttmálin verður endurnyggjadur. Sáttmálin gevur enn ikki rásarúm fyri verandi flota, sum nú verður nútímansgjerdur. Hann heldur, at vit eiga at umhugsa møguleikan at siga upp noregssáttmálan og heldur fáa í lag samarbeiði við greniendingar. Tá kunnu vit senda øli tey skip til Svalbard sum okkum listir. Sosialurin hevur tosað við Trygva Laksáfoss um hesar og aðrar spurningar. — Eg haldi, at tað er ein skandala, um nú onnur skip skulu leggjast á tað, sum vit rækjubátar hava funnið fram til. Tað er Trygvi Laksáfoss, reiðari á rækju- bátinum, Karinu, sum sigur hetta í eini viðmerk- ing til úttalilsini hjá Jens Eli Ellefsen í Sosialinum um ynskið hjá Giljanesi at sleppa at fiska rækjur við Svalbard. Trygvi Laksáfoss heldur, at nú landsstýrið er gingið við til at skerja talið á føroyskum rækju- bátum við Svalbard, so er ikki pláss fyri fleiri skipum enn teimum, sum longu eru. Skulu onnur skip koma upp í part, so má lands- stýrið broyta avtaluna og bera so í bandi, at mun- andi fleiri skip sleppa at fiska rækjur við Svalbard samstundis. »Desperat« roynd Tr I LI T rad “ Laksáloss id eingin vón var hjá rækju skipum longur at klára seg, gjørdu vit ta »despe- ratu« roynd at fara upp til Svalbard. Vit fingu íkki trygd frá nekrum fyri nakað. Alt var fyri egna rokning, og tað vísti seg eisini at eydnast. Tá var tað, at restin av rækjuflotanum fekk nýggjar vónir aftur. Trýgvi Laksáfoss kann tó ikki lata vera við at vísa á tann stóra kleyvarskap- in, sum landsstýrið gjerdi seg sikan í við sáttmál- anum við norðmenn. — Tað var ein »kata- strofa«, sum hendi, men at landsstýrið nú meguliga skal fara at gera hesa katastrofu ómeguliga fyri tey rækjuskip, sum hava funnið sær eitt livibreyð, haldi eg er niðanfyri allan kritik. -- Tá hevði verið nógv betri, um allir landsstýris- menn og teirra fylgis- neytar í tinginum legdu frá sær Karina nåtimans- gerast Karina nútímansgerast fyri 30 mill. kr Hvussu hevur gingist hjá Karinu! Vit hava klárað okkum væl. Vit ætla nú at nútím- ansgera og leingja skipið Hevuðsmotorurin, sentraltgear og pumpur til spelini skulu skiftast út, aksulgenerator skal setast á frammanfyri, nýtt fryst- róður, arí uppá 40 tons skal setast upp, nýggj verk- smiðja, stabiliserings tangi o.a. Troldekkið skal riggast til, soleiðis at tað verða tveir sjálvsteðugir trolbanar Alt hetta arbeiði gerast í Noregi Umbyggingin fer at taka góðar tríggjar mánaðir og fer at kosta einar 30 mill. kr. Karina, sum í dag kostar 275 tons, fer tá at lasta millum 400 og 450 tons. Trygvi Laksáfoss sigur víðari, at við verandi rækjuflota, sum er og verður nútímansgjerdur, so eigur landsstýrið í minsta lagi at krevja 7 rækjuloyvi til teir verandi 9 bátarnar, fyri at teir bát- arnir yvirhevur skula klár seg og soleiðis, at ikki eisini rækjuskipini skulu til landskassan. skal Fleiri loyvi — Heldur tú ikki, at lands- stýrið eigur at tryggja enn fleiri skipum loyvi og t.d. eisini Giljanesi og Reynsa- tindi? — Vit hava einki ímóti at fleiri føroysk skip fiska rækjur við Svalbard. Men so mugu fleiri loyvi gerast Eg dugi ikki at skilja, at landsstýrið fyrst gevur loyvi til at innflyta bátar til heilt onnur endamál 1 lata hesar sum vit so nú ætlar at bátar fiska av tí, hava funnið fram til — nevniliga rækjurnar við Svalbard So kann ein spyrja, hví hesi skip ikki fara til Canada ella Grenlands at biðja um loyvi. Vit fóru til Grønlands í síni tíð, bæði í 1978, 1979 og -80 og skaff- aðu okkum sjálvum loyvi teir nú liggja bundnir við bryggju og ganga og renna lands- stýrismenninar niður í Tinganesi. Tað er jú lætt nokk. Hví fara teir ikki út at fiska kongafisk ella tosk osfr. Eg skilji ikki menninar eðrvísi, enn at teir eru úti eftir at kráma tann bitan, sum vit hava, til sín sjálvs, uttan at teir hava gjert nakra roynd yvir- hevur. Teir hava jú livað uppá landskassan, síðani teir byrjaðu. meðan Kleyvarskapur — Hvat vil tú mæla lands- stýrinum til, nú teir fara at samráðst við norð- menn? — Fyrst og fremst at verandi skip fáa loyvi at fiska víðari, tí tey liggja ikki nekrum til byrðu. Vit hava klárað okkum sjálvar og ætla tað eisini framyvir. Bara teir kunnu halda fingranar burtur og lata okkum arbeiða í friði. Vit gjalda í dýrum dómum fyri toskin vit fiska við Noreg og nú eisini fyri rækjurnar við Svalbard. Tað áttu vit als ikki, tí tað er nakað vit sjálvir hava funnið fram til. Tað er stersti kleyvar skapur, sum nakrantíð íramdur i førovska samtei gnum, at vit nú skulu geva okkum undir norð menn Samarbeiði við Grenland Men halda norðmenn fast um tey fimm skipini, heldur tú tá, at vit eiga at sleppa Noregssáttmál- anum? — Kunnu vit fáa eitt samarbeiði við Grenland, og føroysku saltfiskatrol ararnir kunnu fiska tosk undir Grønlandi, so er ju eingin åhugi fyri nøkrum noregssåttmåla. Tå kunnu vit fáa nógv meira burtgur úr Svalbard. Tá kunnu vit senda allan okkara trol- araflota til Svalbard at fiska rækjur Víðari sigur Trygvi Trygvi Laksáfoss Laksáfoss, at tað kann ikki vera rætt at lata norð- menn fáa tann trumf uppá hondina framhaldandi at skula avgera, hvar vit skulu fiska — Og nú hoyra vit um, hvussu russar og norð- menn vilja býta økini í Barentshavinum sinåmill- um. Eg haldi ikki, tað kann vera rætt at lata »lånirnar« hjå norå- monnum og russum avgera, hvat okkara lands- stýrið skal gera. Longur niður kann ein ikki koma. Norðmenn økja veiðuna — Men um vit nú lata noregssáttmálan fara og senda fleir skip til Sval- bard, kunnu norðmenn tá ikki steðga okkum við at siga, at stovnurin tolir ikki sterri trýst? — Tá mugu norðmenn so skerja seg sjálvar eisini, og tað er tað einki, sum bendir á í dag. Tvert- urímóti. Teir fara í ár at fiska eini 70.000 tons av rækjum í Barentshavinum ímóti 40.000 í 1982. — Men hava norðmenn ikki gjert kanningar av ekjunum, har vit fiska rækjur og munnu teir ikki fara at siga, at nú má veiðan ikki ekjast meira? Norðmenn kenna als il tey økini, har vit 28 mili. kr. Tað vísir seg at vera nokk til av rækjum! TX í að haldi g x Q fiskad 140 ns 3 va bard seinasta árið til : virði, sum liggur up kr. fyri kilo í meðal. H evur € mlad 3 uppá 28 mill. kr. Mann ingarpartur man lUuggja upp ímóti 400.000 kr Hvussu er steddin á rækjunum? Millum eru stórar rækjur. Trygvi Laksáfoss sigur at teir við umbyggingini av Karinu fara at leggja sterri dent á at selja til Japan. Tá fara teir at fáa munandi meira burtur úr. Karina hevur hesi bæði seinastu tvey árini bert heivt og 2 satsað uppá Svalbard, og tað hevur sum sagt víst seg at bera væl til, leggur Trygvi Laksáfoss aftrat Hvat vil tú siga við norðmenn, um teir nú siga, at vit hava ikki fyri neyðini at hava fleiri enn fimm skip, tí í ár hava bert 3 skip fiskað í meðal! — Tað kemst av ti, at flotin er undir náttúrligari útbygging. Vit satsaðu uppá Svalbard, og tað vísti seg at bera til. Men samstundis sóu vit, % fleiri av skipunum vóru ikki egnað til hesa veið- una. Tí verða tey umbygd. — Hvat veist tú um út- byggingina av norska rækjuflotanum? — Tað eg veit, so hava teir umbygt ein tann størsta verksmiðjutrol- aran teir eiga. Tað er Nord Star. So hava teir keypt ein annan bát úr Onglendi í Summar, sum verður um- bygdur nú. Norðmenn brúka annars tann framgangshátt, at smærri rækjuskip verða løgd, soleiðis at størri skip fáa teirra fiskiloyvi. Tvs hava teir ein bát uppá t.d 150 tons við konsessión, so leggja teir tann bátin og keypa ein stærri bát og flyta konsessiónina til tann sterra bátin Tvs. at vit kundu t.d lagt ein bát sum Vestur land og latið Reynsatind lla Giljanesi loyvi istadir Uttan iva Norðmenn kunnu iyri okkum ga, í 2 ikki givið nýg } St jónir. Taí L ta KONSE I t S { Ofta KI} ej Men at enda Trygvi ikki hava fiskað við meira enn Laksáfoss, tá vit nú trimum skipum í ár og Giljanes sekti um loyvi at sleppa at fiska við Svai- bard, átti hann tá ikki at fingið eitt tílíkt loyvi? — Um ikki skipið hevði verið til nakran ampa fyri onnur skip, so skeivt í at fara til Svalbard. Vit hava einki ímóti at lata nakað, so leingi tað ikki skaðar okkum. einki var lata Giljanes