hósdagur 17. november 1983síða 10

Framhald av síðu 9 híða eftir svarinum til nen at vit longu nú brúka ta vitan vit hava — tí tá kunnu vit fyribyrgja Við tí vitan, sum er tek viðurskiftini i Danmark i dag, skuldi borið til at fyribyrgt umleið 30% av øllum krabbameinstilburðum tvs. at tað hevdu verið 5000 til 6000 færri tilburð- ir um árið. um Danskir stovnar gera stórt arbeiði Men í hvussu stóran mun fyribyrgja vit tá í dag? Tað gera vit ikki í nóg stóran mun. Men innan ávís eki í samfelagnum verður tó nakað gjert T.d. tí, sum viðvíkur ar- beiðsumhvervinum. Her er tað Arbeiðseftirlitið, sum ger eitt stórt arbeiði. Arbeiðseftirlitið brúkar ta i dag hava um krabbameinssjúkur Í hevur vitan, vit i seinastuni verið eitt við at gera ein lista verji evni í arbeiðs i OK)ja på Ka Á verður s x r X - r vi€ r-J Ser r 4 x t S 1 irbeidse ð hevur havt kunnleikanun arbeiðspláss úka evni og veru, har finnast krabbameins- danskur sum arbeiðir við an annar ovnur fyribyrgja krabba- einssjúkur, er Statens evnedsmiddelinstitut. ir hevur eins og Arbeiðseftirlitið gjert itt stórt arbeiði Statens Levnedsmiddel- institut ansar sera væl eftir, at tað ikki eru krabbameinsfremjandi evni í matvørum. fann triði stovnurin, sum arbeiðir við fyribyrgj- andi arbeiði, er Miljosty- relsen. Hesin stovnur tekur sær av uppgávum so sum dálking av umhverv- inum í vatni og í luftini osfr. Hesin Stovn Hetta fyribyrgjandi arbeiði er ein torfer og krevjandi uppgåva. Tað gerst ikki eftir einum degi. Her roynir so Cancerregis- teret i Danmark at verða vid til at hjålpa Tubbaksroykingin! løller-Jensen er fegin Matvørur innihalda oftani evni, id kann elva til krabbamein. Stoktur matur, halda summi, kann skunda undir møguliga sjúku unum av krabbameini, nevniliga, teimum, sum dag vita, stava frá tubbaksroyking at ei FICIKI 3 ekur í i: 11 gevir OIKI £ »å ið VUSSU Y aa ra Ss 112 4 Kr ja mé Hetta er nakað, s eggur aurnar á 2 telag LOggeving løgd yvir til Kræf Bekæmpelse - Og rådgev r og upplýsingar arbeiði um kostvanar hjá fólki liggur hondum á privatum húsarhaldsfel- øgum Harvid gera myndugleikarnir lítið og einki, hóast vit í dag vita, at ein stórur partur av øllum lungnatilburðum stava frá royking. Eg haldi, at her verður ikki gjert nóg mikið til tess at upplýsa og fyri- byrgja. Í hinum norðan- londunum gongur staturin meira inn fyri upplýsandi arbeiði til tess at vísa á vandan við tubbakroyk- ing. Upplýsandi arbeiði gevur úrslit — Men verður nokk gjørt? — Eg hoyri til tey, sum halda, at vit kunnu ikki gera annað enn at upp- lýsa. Og júst í norðanlond- um átti slíkt upplýsingar- arbeiði at borið ávekstur. Hevur upplýsingar- arbeiði yvirhevur givið ítekilig úrslit? Tað hevur tað so av- gjørt. I Stokholm í Svøriki Kunnu vit longu nú ávisa minking 1 ; lunenakraht Og 2 lungnakKraDDa UB netta stendst av til eina minking i deyðs- týttleikanum millum ungar menn Ole Møller-Jensen at tad hevur stagnation seinastu 10 árini ar ekstur 3 mgnak! ) le iT KE t, at Kvinni1 da á ram við at roykje 1 Kvinnurnar eggur nann aftrat Heldur tu ikki, at reklama fyri framleidslu og sølu av tubbaksvørum hevur alt ov leysar teymar? Eg vil heldur siga, at tað almenna ger ov lítið við at vísa á vandan við royking. Tað vera ómetaliga stórar upphæddir brúkar til tubbaksreklamu, og nógv verður brúkt til við- gerð av krabbameinssjúk- um, men tað almenna brúkar sera lítið til upp- lýsing. Ikki ein peninga- spurningur — Men tá vit nú vita, at tubbak hevur so ringt árin, hevði tað so ikki verið rætt, um myndug- leikarnir seta forboð fyri teimum mongu reklam- unum? — Hatta er ein politiskur spurningur, sum eg ikki fari at svara. — Men er hetta ikki júst kjarnin í ellum problema- tikkinum: at meðan tey privatu felegini oysa fleiri og fleiri krónur út í reklamu, so setur staturin seg ikki feran fyri at gera upplýsandi arbeiði, tí tað verður so kostnaðar- mikið? Eg haldi ikki almenna heldur ráð at tað seg ikki Hetta er 1 ; hava ein ikki spurningur um peng- ar Eg haldi tað er ein spurningur um politiskan Norðanlond fyrimynd Irdu UI Møller inskarar ødrum londun meta skráset ngarstovnarnar fyr! krabbameinssjúkur Norðanlondum! Tað er eitt sindur trupult hjá mær at svara, men lat meg vísa tað við einum demi. Herfyri komu boð til mín úr Hálandi, har teir bóðu meg koma at halda fyrilestur um okkara arbeiði. Nú hevdu teir í meira enn 25 ár roynt at stovna eina krabba- meinsskráseting uttan úrslit. Nú var hetta við at koma í lag, og semja var um, at skuldi slíkur stovn- ur setast á stovn, so skuldu Norðanlond brúk- ast sum fyrimynd. Teir ynsktu, at eg greiddi frá, hvussu vit hevdu lagt hetta skráset- ingararbeiði til rættis reint praktist. Hálending- ar vildu vera við, at vit í Norðanlondum hevdu víst, at vit fingu arbeiði at koyra sum tað átti, og at vit dugdu at brúka til- farið, sum verður skrásett. — Annars plagar finski starvsfelagi mín altíð at siga: »Vi er dom besta«. Figging Hvør figgjar arbeidi hjå Cancerregisteret? Tad hevur Kræftens Bekæmpelse higartil Men nú rindar stat- mill. kr. um árið tilfari og gerå av hesum tilfari Annars rindar avnan að til vid i tabellir o.1 Nr. 133 — 17. november 1983 Kræftens Bekæmpelse pengarnar til gransking, har skråsetingartilfar verður brúkt sum grund- arlag. — Nú koma Feroyar so eisini av álvara við í krabbameinsskrásetingar- arbeiði. Hvussu stóran týdning hevur hetta fyri júst tykkara arbeiði? — Nú er so ein sjálv- steðug almenn krabba- meinsskráseting í Feroyum. Vit frá CR. í Danmark fara at stuðla føroyingum, har vit kunnu. Tær skipanir vit hava bygt upp gjøgnum årini kunnu vit lata tykkum fåa. Kortini vil eg leggja dent á, at tað verður ein føroysk krabbameinsskrå- seting, sum letur tilfar víðari til okkara til at við- gera og sum síðani verður sent aftur til Feroya. Tvertur um landa- mark Hvat inum týdning- føroyskari vidvikur vid skråseting, so haldi eg, at koma ting ung emi! leir! folk, sum við í eina slíka skráse sterri meguleiki er at tinna mu sjúk mi. Og jú ur vit finna, tess sterri megu leika hava vit at gera okkum eina hugmynd av, munir eru og orsekina til hvussu hesir finna krabbameinssjúkurnar Síðani verður harvið haldi eg, at tað áhugavert at - . kunna sammeta feroyskt tilfar við annað tilfar í eðrum londum. Eg haldi ikki, at krabba- meinsgransking er ein tjóðskaparligur spurn- ingur. Hetta er arbeiði, sum gongur tvertur um landamark. Ole Møller-Jensen nevnir at enda, at nakað herfyri gjørdi ein føroy- ingur eina sera någreini- liga kanning av krabba- meini i maganum å føroy- ingum. Orsøkin til at stig vórðu tikin til hesa kanning var tann, at íslendingar i meðal hava sera nógvar tilburðir av krabbameini í maganum. Tá Feroyar og Ísland eru tvey lítil oyggjalond, sum eru sera meinlík, var tað rímuligt at halda, at tað eisini eru nógvir tilburðir av maga- krabba i Føroyum. — Men, sigur Ole Møller-Jensen, — tað vísti seg ikki at vera so. Tvert- urímóti líkist mynstrið í Feroyum meira tí í Dan- mark Og nú kunnu vit so spyrja okkum sjálvar. Er hetta tilfar, sum vit kunnu brúka víðari! Tí her hava vit tvey samfeløg líkjast nógv nen 11 kortini hava stórar 1 hesi KTaDt SJUKU Kar etta ge svar uppá aðrar Ti eri eg sera um, hvat skrásetingin Feroyum fer at koma fram til, sig Ole Møller Jensen at enda Mein Duft. Mein Geschma«k. -