hósdagur 17. november 1983síða 11

Nr. 133 — 17. november 1983 Vit eiga at upplýsa um krabbamein men ikki skapa ótta Við stovnsetingini av patologisku deildini á Landssjúkrahúsinum fyri nekrum árum síðani hava vit fingið góðar umsteður til at kanna til- burðir av krabbameini. Nú kann so gott sum alt tilfar viðvíkjandi krabbameini skrásetast á einum plássi og hetta hevur stóran týdning. Sosialurin hevur tosað við Mogens Egholm, sum nú í nekur ár hevur 1 patologisku deild å hevur i tilburdir av krabbameini veruliga skråse krabbameinatil- Fyrsta ingin av burðum í Førovum byrjaði í 50-unum. Tað var Niels Holm, vvirlækni, byrjaði Tað seg seinni, at ingir heilt fullfiggjað Pauli sum savnið hevur tó vist skråset var ið eftir hann og víðari við hesi skráseting. Heldur ikk henda skráseting er heilt fullfiggjad T6 hava gjørt fullfiggjadar skråsetingar av einstøkum krabba meinssjåkum M.a. hava Sanna Dahl og T. Justesen skråsett krabbamein i brósti hjá kvinnum í eitt 20-ára skeið frá 1958—77. Tilfarið er ajourfert alla tíðina. Eisini hava tey fylgt við, hverjir sjúklingar hava klárað seg og hvussu leingi. Ein onnur einstek krabbameinssjúka, sum fullfíggjað skráseting er av, er lungnakrabbi. (Jón á Steig, yvirlækni hevur læknar Mogens Egholm, y' Felag móti Krabbamein starvast Landssjúkrahúsinum iesum arbeiði fingist nógv við at s | trlækn yvirlækni å Hann ráseta sum savnað tilburðir av krabbameini lungum yvir 15 ára tíðarskeið fram til 1972) Síðani er ein fullfiggjad skráseting av krabba sum Jógvan Tummas lækni hevur staðið fyri og gjert í maga Poulsen, Dat Patolog- i Landssjukra samarbeidi vid isku deild håsinum og Cancerregis teret Keypmannahavn Henda skråsetingin fevnir um eitt 15 åra skeid — til 1980 Umframt hesar skråset- ingar er eisini skråsett tilfar av óndkynjaðum svellum í heilanum og krabbameini í búkspýtt- kertlinum. Alt hetta er tilfar, sum einstakir persónar hava savnað av egnum áhuga og lagt eitt sera stórt arbeiði í.á Patologisk deild í Feroyum I 1978 varð ein patologisk g nevndariimur í Feroya Orð: Jan Miller deild sett á stovn í Fer oyum yvirlækni Mogens Egholm sum hevåi ar : el 1 paiologiIsKUm wa Mogens Egholm hevur øll hesi år havt atgongd til 1 * v tillar, sum er sera tydn ingarmikið í eini skráset ing a krabbameinstil burðun millum feroy ingar Sjálvur sigur hann so leiðis Eg havi verið í teirri hepnu steðu, at tað bert er ein patologiskur stovnur í Feroyum. Hetta allar flestu tilburðirnir av verða kann aðir á hesum eina staði i ger at krabbameini dag fær patologiska deildin á Landssjukrahus inum vevnað frå øllum skurðviðgerðum til kann- ingar umframt annað tilfar frá ellum sjúkrahús- unum, kommunulækn- unum og serlæknum — og soleiðis hevur tað borið til — á einum og sama stað — at skráseta allar tilburðir av krabbameini síðani 1978. Aftrat hesum hevur so patologiska deildin fingið alt tilfar, sum er sent til Cancerregisteret í Keyp- mannahavn. Tað viðvíkur so føroyingum,sum eru innlagdir á sjúkrahúsum, har funnið er fram til krabbameins- sjúkuna. Fullfiggjad Mogens Egholm sigur, at hetta savnið ti er rættiliga fullfiggjad, og smavegls kann vid skråsetingarnar i hin bert við kanningum afturat sammetast um norðanlondunum Sum steðan hevur verið 1igartli hevur tí kk x + y r erigt viðgr r 1Sa 5 farið eiði he G æð l + Þ 3 * GÅ F 6 r 2 FR ar x 11 1 F Cancerregisteret, ið boðið sær til at ED) viðgera okkara tilfar á ' donskum sa hál Su lanska skráseting verður ið 24 Bx >): r ldur Mogt Egholm, at tað er rætt Eg SKTASE £1na l fastar rammur H ger ana mer so Kraseting norðurlendsku rnar, og at vit eisini kunnu fáa lut í teirri vitan hesir stovnar hava í arbeiði sínum Feroysk skráseting veruleiki Tann 10. oktober í år var so ein sjálvsteðug feroysk tta hendi í lis sum krabbamei sett á stovn He Havn samstur tvey umboð fyri Cancerre gisteret í Danmark høvdu verid i Føroyum fyri at halda fyrilestur og fyri at leggja okkum lag å. Føroya Felag ímóti Krábbameini hevur sam tykt peningaliga at stuðla arbeiðinum hjá feroysku krabbameinsskrásetingini, soleiðis at meguleiki verður at seta ein skrivara til burturav at taka sær av hesum arbeiði. Ætlanin er at fáa eina fullfiggjada skråseting bæði fyri árini, sum koma og fyri farna tíð. Til tess er m.a. neyðugt at leita upp tilfar á teimum trimum sjúkrahúsunum umframt deyðsattestir. Síðani skal Cancerregis- teret viðgera tilfarið við teirri nútímans útgerð tey hava har Hundrað tilburðir um árið Men hvat kann so sigast m kraðbameinssjukur Fero it frå ti tilft 1 Í in g 2 x at x £ n & NOK um vit sammeta v svara hesum spurnir farið € ef ør enn. Skal ein g sa metingar so mugu VI fyrst hava ein »normal« at miðja okkum eftir. Tvs HVUSSU íbúgva Feroyum er samansett A mun til tað land, vit skulu sammeta við hvussu bvir NVUSSuU býtið er Tess fleiri eldri fólk eru tess fleir tilburðir ; krabbameini eru, ti tess eldri fólk blíva € tø meguleiki er at áa krabbamein Í dag kunnu vit ikki svara hesum spurningum, men við tí sum vit hava fingið í lag við donsku skrásetingina, kunnu vit, tá savntilfarið er nóg stórt, gera fleiri áhugaverdar sammet- ingar. samarbeiði Lægri mun í Danmark — Men er tað kortini ikki gjerligt longu nú at síggja, um munur er í mynstrinum fyri onkra ávísa krabbameinssjúku í Feroyum og aðra- staðni? I einstøkum førum jú Tilburðir av kr meini í brósti hjá kvinnum abba- og í lungunum hjá bæði kvinnum og monnum T i Førovum eitt sind lægri enn i Danmark Viðvíkjandi krabba eini í maganum, so tyk ist mynstrið í Feroyum og Danmark a kjast, men r ólík G | er É akast við í var Hvat kann sigast um mynstrið * og býtið av krabbameinssjukum mill um førovingar sínamill um? Hjá KVINNUM! er "lest burði KMTað mein í bróstinun 2 árini henda sjúkar verið kannað í Førovun eru i meðal 7—8 tilburðir irið. Tó vaksand K »bameini 1 É 5 ljá onnu o K T } rðir ax kr i u i 7 mm Upplysing At enda spurdi vit Mogens Egholm, um vit ikki áttu at upplýst meira um sjúkraeyðkenni í sam- band við krabbamein! Til tað sigur hann, at Feroya Felag ímóti Krabbameini hevur gjert eitt ávíst arbeiði, men hetta er helst ikki nóg mikið. Kanska átti fleagið at gjert meira burtur úr at brúkt fjølmidlarnar — og á tann hátt komið meiri víða millum fólk við upplýsing — Men leggur Mogens Egholm aftrat at verða gjert við máta 1 ait eigur Vit mugu heldur ikki skapa SJUK me skju sum ru frisk ) Vi mug eldur iklt kap ta enda Mo Egholn rlæk levn limur er & r så ] ið 5 AG