fríggjadagur 23. desember 1983síða 4

Síða 4 tíðindablaðið JÓL uttanlanda a láglendi og í fjallalondum „Gleðilig jol« sigur fólk við hvert annað á ymsum tungumálum í flest ellum kristnum londum: ong- lendingurin sigur >Merry Christmas“, hollend- ingurin >Een prettige Krestmess«, spaniólar „Felices Pascuas«, italu- maðurin »Buon Natale« og so framvegis. Men tað er ikki meiri enn stort hundrað ár síðani, fólk byrjaðu at senda jólaheils- anir sínamillum. Hesin siður var íbirtur av sjómonnum — eingin veit við vissu hverjir — sum staddir á fjarskotn- um leiðum á havinum vildu sleppa at senda eina heilsan heim til teirra kæru. Aloftast hevði sjómaðurin tó ikki mong orð a. seta saman á pappíri ella telegrammi, og tí kom so jólakortið. Seinni vóru jóla- og nýggj- árskort gjerd til eitt — tað spardi bæði um skriv- ingina og peningin! Upp- aftur seinni komu onglendingar við teimum litaðu kortunum og kortum, ið prentaðari kvødu: gleðilig jól og gott nýggjár. Tílík kort verða í dag nýtt í ellum londum í miljónatali. Tað, ið tey borðreiða við á jólum, er eins ymist og jólasiðir annars í teimum ymsu londum. Í Sveríki er óhugsandi at hava jóla- borðhald uttan lutfisk, turrur fiskur, bloyttur einar otta dagar og síðani lagdur í vatn við esku av leyvtræi og kálki. Eisini hava sviar tanr sið at »doppa i grytan« — dyppa i grýtuna — jólagestirnir dyppa breyðflísar í soðið av kókaðum svínakjeti. Aftaná at hava verið í kirkju jólamorgun til >jul- otta« verður borðreitt heima við hús við smør- gásar — smyrjubreyð. At hava gás á jólum í Danmark og so við og við eisini aðrastaðir her norð- uri er eins og jólatræið og adventskransurin týskur upprunasiður. 1 Ungarn hav tey fiskasupan av karpu og »Beyg-ly« køkur omaná. I ítalska landspartinum Romanja varveita tey ein gamlan, vakran jólasið: tríggir stólar verða settir framm við grúgvuna til at taka mi Mariu, Jósus og tí líti“ oarninum, og síðani fær húsfólkið sær at eta nakað burtur frá — kast- anjur, kjet og ost. Aloftast seinast eina heimagjerda keku. Portugisara-kekan verð- ur nevnd bolo-rei, konga- køkan, gjørd við rosinum, mandlum og ødrum godgæti. Eru vættar og jólamenn kanska ikki av norður- lendskum uppruna, so eru afturfyri Lucia-brudirnar reint nordurlendskar, tad vil siga sveuskar. Sidurin kemur úr Vástergølandi, og navnið Lucia verður sett í samband við hitt latínska lux, fyri ljós. Lucia-náttin, millum 12. og 13. desember, er náttin, har kúgvin í fjósinum bítur tríggjar ferðir í krubbuna av svongd. Dag- urin varð av fyrstan tíð hildin sum veitsla, ljós- inum, ið nú skjótt fór at koma aftur, til heiðurs. Ikki einans í Sveríki, men nú eisini í nongum eðrum londum hava teir tikið upp siðin at kjósa sær Lucia- brúð við ljóskertum í hár- inum og sum síðani fer í skrúðgongu gjøgnum byirnar. At gerast Lucia- brúður = verður hildið stersti heiður, ung genta kann vera fyri... Hjá grikkum nakað sum hjá portugisarum, tá ið tey har baka til jóla: al- oftast = verður okkurt tinganest koyrt út í deigg- ið, ein gullmynt ella eitt siivur-armband, og fragd er á tí, sum er so heppin at fáa beint tann kekubitan, ið fjalir gávuna. Jólaaftan £ upptisk teir eta vid eplum, kåli og eggum afturvid, høgtids- kvøldid. Annars er fiskur av einum og hvørjum slag jú vanligur kostur har um leidir. Flestu arbeiðarar og starvsfólk í Grikkalandi fáa í desember mánað eina mánaðarlen aftrat, umframt vanligu len sína í jólagávu frá arbeiðsgev- aranum til at gjald ajóla- útreiðslurnar við — hetta man óivað vera siður, sum mong aðrastaðir vilja evunda grikkum... Sangir, og tá einahelst barnasangir, hoyra jólini til framm um nakað. So hevur verið gjøgnum øldir og í skiftandi tíðum, og so man altíð fara at verða, so leingi kristin jól verða hildin. Mong av teimum gomlu, vøkru sålmaløg- um, sum eisini vit hava ognað okkum, eru komin okkara leiðir av europe- iska meginlandinum. Týskalnd. ið kanska er tað land, ið eg oftast havi vitjað, bæði í blaðmanna- erindum og í summar ella vetrarfrí, er eitt frálíkt s0sialurin Nr. 148 — 23. desember 1983 Eiden Miiller hevur ferdast vida um mong lond sum blaðmaður, og Tidinda- blaðið Sosialurin hevur biðið hann greiða frá ferðum sínum og nakað um jól og jólahald í summum av teimum londum, hann hevur vitjað. mí A Í 7 land at vitja — landiðe r stórt at fara víða um, men eg man hava vitjað flestu landspartar í Vesturtýsk- landi. Bundesrepublik Deutschland — > sam- bandsrikid Tyskland — er umleid 250.000 kvadrat- kilometrar til viddar vid einum fólkatali, sum til- samans er meiri enn 60 miljónir. Strekkið norður- suður 900 og vestur- eystur einar 400 kilometrar. Vega- og jarn- breytanetið er 4% av ollum landaøkinum, so lætt er at ferðast hjá fólki, annaðhvert við bili ella toki. Veðurlagið er yvirhevur stødugt, hiti á sumri, men ikki við brennandi ótol- andi hitastigum, veturin kann vera kaldur, men sjáldant so kaldur, at hann ger einummein. Tá ið eg havi vitjað í Týsk- landi, hevur best dámt mær í Rínlandinum og suður móti Boden-sjónum — og í Bayern. Rináin rennur norður- suður, og ferðslan eftir henni við bátum, lektarum og ferðafólkaskipum er hin mesta alt árið. Aðrar týdningarmiklar áir eru Mosel, Nekkar, Weser, Ems og Elben. Tær hava alt at siga fyri samferåsl- una. Av kærastu plássum, eg minnist frá ferðum mínum, er aldargamli býurin Koblenz á Deutsehes Eck, ið liggur Rínánna megin, beint sum henda á rennur inn í Moselánna, har eisini eru mong vekur pláss at vitja á sumri sum Cochem, Alf og Bernkastel. Longur suður eftir Rín- ánna kemur tú til Boppard og St. Goar, hugnaligar smábygdir, ið altíð eru fullsettar við turistum alt árið. Men Bacharah ikki at forgloyma, til ein at enda røkkur fram til yndisliga Rinbyin Wiesbaden, hitt søguliga plåssid vid ferda- mannagistingarhåsum i hópatali. Wiesbaden er býur, ein ikki kann vera nóg hugtikin av at vitja, við mongum minnisvarð- um og viðalundum í fullum blóma á há- summartíð. Sambandsríkið Týskland verður eisini vitjað av turistum úr øllum londum; í dag eru japanarar helst teir flestu, tí teir tykjast at eiga pening sum gras Flest allir teirra koma loft- vegis, tí langur vegur er at ferðast úr Tokio til Bun- desrepublik Deutschland. Í hesum viðfangi er vert at nevna, at ikki færrienn 60 alheims flogfeløg hava Tyskalnd sum ferðamál, teirra millum Japan Air- lines, Al Italia, belgiska Sabena, hollendska K.L.M., SAS, spanska Iberia og sjáivsagt eisini tyskarar vid egna væl umtókta Lufthansa. Tá ið eg einahelst nevni Luft- hansa, er tað tí, at hetta felag saman við eystur- ríkska Austrian Air Lines hevur besta og mest um- sorgnarfulla service, eg nakrantíð havi mett á flogferðum. Lufthansa og Austrian Air Lines hava fram um flest onnur eina flogmanning, ið skarar fram úr. Flogternurnar og „steward púrsarnir“< leggja doyðin á at hugna um ferðafólkið á ein og