fríggjadagur 23. desember 1983síða 10

Síða 70 Aftursvar til Jóannes Dalsgaard Jóannes Dalsgaard eftir lýsir í grein síni í Sosi- alinum 16.12.83 heim- ildina fyri, at eisini føroyskir arbeiðsgevarar hava rætt til at leiða og skipa fyri arbeiðinum og tekur hann í hesum sam- bandi soleiðis til: »Kunnu tit vísa á nakra lóg, avtalu ella nakran sáttmála, har hesin rættur stendur skrivadur?« Til hetta er at siga: 1. Kann Jóannes Dals- gaard vísa á nakra lóg, avtalu ella nakran sáttmála, har tað stendur skrivað, at ar- beiðsgevarin ikki hevur henda rætt, sum jú verður praktiseraður dag og dagliga á ellum arbeiðsplássum í land- inum, og sum hevur verið tað so leingi vit hava havt arbeiðspláss í modernaðum týdningi her á landi. 2. Hesin rættur hevur til henda dag verið respekteraður av báðum pertum á arbeiðsmarkn- aðinum í Feroyum. 3. Tað, sum fyriliggj- andi ósemja snýr seg um, er ikki um sjálvan henda rætt, men er stríðsspurningurin, hver- vítt arbeiðsgevarin for- svarlig útinnir sín rætt, tí at júst hesin rættur ikki er óavmarkaður, er jú eingin ivi um. Her sigur rættartraditiónin, at arbeiðsgevarin í síni útinnan av leiðslurætti sínum ikki má ganga arbeiðarunum ov nær. Tvs. at hann til eina og hverja tíð við leiðslu síni má fara fram við skili og skynsemi. Hvat serliga kontrol- skipanini viðvíkir, so kann ein útleiða hesar tríggjár = hevuðsreglur frá fyriliggjandi rættar- praksis, nevniliga: at ein kontrolskipan, sum sett verður í verk, má hava eitt endamál, sum skil er í, at ein skipan må ikki verða soleiðis háttað, at hon hevur ein fyri arbeið- arunum særandi form og at skipanin ikki má bera við sær fíggjarligt tap fyri arbeiðararnar ella vera teimum til stór- vegis bága. 4. Okkara arbeiðsrætt- ur byggir á lóg, avtalur, siðvenju og ikki minst rættarpraksis, soleiðis sum hesin er vorðin stað- festur gjøgnum eina mongd av dómum og fakrættsligum av- gerðum, ið væl at merkja eisini er galdandi føroyskur arbeiðsrættur, so vítt eg havi latið mær siga. Í eini mongd av av- gerðum verður leiðslu- rætturin staðfestur. At endurgeva allar hesar avgerðir her fyri Jóan- nes Dalsgaard tími eg ikki. Hann er jú studer- aður maður, so eg fari at vísa honum til at blaða eitt vet í arbeiðsrætti í faklitteraturi. Bóka- savnið liggur jú ikki so langt frá landsskjala- savninum. 5. Tað er semja um millum danskar rithev- undar av týðandi fak- rættarligum bókment- um, at fyriskipanar- rættur arbeidsgevarans må roknast at vera ein alment galdandi rættar- grundarregla. At Jóannes Dalsgaard bert við at seta stempul- ið »Politisk viðmerking< á grein sína meinar, at so kann hann siga so nógv ósatt, sum hann vil, heldur vist ikki við veru- leikan. Eg havi roynt ikki at lata politik åvirka mitt arbeiði, tí tað gagnar ikki virkinum, men eg kann her ikk! lata vera við, at gera Jóannesi Dalsgaard varugan við, at skylduna í tí spentu stødu marbeidsmarknad- urin er i, eigur hann sjålvur. Jóannes Dalsgaard ávirkaði Ingeborg Vint- her somikið í hesum máli, at hon gloymdi seg sjálvan og at spyrja arbeiðsfólkið til ráðs, áðrenn hon fór út í merkjastríðið, og tá so Jóannes Dalsgaard fatar, at hann hevur lokkað Ingeborg longur út enn hon grynnur, hvat ger hann so! Jú hann brúkar alla sína megi í blødunum at út- spilla meg, Tveroyrar flakavirki og bátar okkara. Ja, hann fer so langt, at hann leggur á Bláfoss, sum privatir menn eiga og roynir at forða fyri at fiskimenn- inir kunnu hondheva sína grundlógarrætt, nevniliga at landa teirra fisk, har teir og reiðarí teirra eru samdir um. Jóannes Dalsgaard roynir at gera meg til syndabukk í merkja- stríðnum, men syndarin er og blívur Jóannes Dalsgaard sjálvur. Ráfiskakeyparar hava ikki, sum Jóannes Dals- gaard sigur, lagt seg út í stríðið á arbeiðsmarkn- aðinum, nei teir hava bert sagt, at tá ið fiskur ikki verðu viðgjerdur inni á virkjunum, ber ikki til at keypa meira fisk til virkið. Jóannesar persónliga álop á meg vil eg als ikki nerta við, tí eg vil ikki flyta meg niður á hansara lága stødi. Heri Mortensen, Tað er lætt at rista breiðar álir av annans baki Aftursvar til Heðin Mortensen, formann í mentamálanevnd Tórs- havnar Býráðs. Higartil hava vit skúlaverðar við Eystur- skúlan ikki blandað okkum í stríðið av, at ein kveldskúlalærari = óbiðin hevur gjert eitt ávíst arbeiði á Eysturskúl- anum, men tá vit nú verða álopnir alment av tygum, meta vit, at nekur ting eiga at vera sett pláss: Fyri tað fyrsta var tað ógvuliga stórt fyrireik- ingararbeiði, ið skuldi gerast, áðrenn nógv um- talaða helið kundi nýtast til jarnsmíð, tá tey framman undan blivu nýtt sum bókagoymsla, arkiv uppá og dublikeringsrúm, umframt at skúlaverð- arnir hevdu eitt rúm burturav. Hetta skuldi alt flytast á onnur pláss í skúlanum, og veggir takast niður. Síðani varð farið und'- sjálva flytingina, -e- instalatiónir vóru gjerdar til maskinir og ljós. Maskinur, borð og annað til træsmíð tikið niður, fert niður í nýggja hølid og sett upp av nýggj- um, í samráð við smíðlær- ararnar á Eysturskúl- anum. Skriv frá FA: Hvat hendir n ørova Arbeiðarafelag hl tikið stig til at fáa eyðmyýkj- ein- miðvísa kanning av tí arbeiðandi burtur- har arbeitt verður eina andi staka beinda fyri timaløn Hetta er gjørt eftir horð- um ágangi frá fleiri lokal- feløgum gjøgnum fleiri ár. Løgid ljóðar tað ti, at menn, sum vit hava mett at vera at sær komnir, í álvara tosa um, at merkini bert eru til at halda góðsk- una og úrtekuna uppi, men als ikki eru til at kanna einstaklingsins ar- beiðsúrslit. Vit vita, at hetta er beint tverturímóti. Ein stjóri úttalaði seg nú um dagarnar, at tað hevði lítið við góðskumeting at gera, men arbeiðsgongdin varð betri. Hetta varð sagt, meðan fleiri hoyrdu. Ein flakakvinna á eðrum virki visti ikki av, at nekur góðskumeting var, men merki vóru brúkt kortini. Og tað skal standa fast! Einstaklinga úrslit hava verið kunngjerd í stóran mun. Hetta vísir best hesi rongu tíðindi, sum okkara nýmótans træladrívarar bera. Sjálvandi er tað lættari at fáa tey, ið ikki orka at gera seg upp, at oyramerkja seg sjálv. Tað er lætt at skilja. Alvarsligari er pástand- urin, at limir okkara ynskja at brúka merki ja, í onkrum feri er tað framhildið, at arbeiðsfólk- ið hevur noytt hesar væl- signaðu stjórar at brúka merkini, og tað ljóðar, sum teir trúgva tí sjálvir. So vítt er tað komið. Hvar standa vit so nú, í hesi trætu? Vit hava lagt upp til stríð um ein meinboga, Hølid var nú liðugt og pláss var fyri 10 næm- ingum við arbeiðsborðið. Sostatt kundi undirvis- ingin sum frammanundan avtalað, byrja 1. okt. Nú fyrstani er tað, at ådurnevndi kveldskúla- lærari kemur inn í bílætið og fer av sínum eintingum undir at gera pláss fyri 6 næmingum aftrat. Hann gjørdi eisini eitt borð og okkurt annað smávegis. Hetta arbeiði tók honum tvær vikur. grannalondum ikki e toldur í okkara. sum als Hetta er gjert fyri at verja tey minni mentu, — eitt aðalmál fyri eitt fakfelag. Tað er tíverri, enn sum fyrr. ein miðsavning, hvers endamál er: >Lad falde, hvad ikke kan stå«. Um hetta mål er tað stríðið stendur! Hvussu eru so vápnini og umsteðurnar? Jú, á okkara síðu er tað fjøldin av arbeiðarum, sum skulu fáa úrteku sína av tí arbeiði, teir hava, og illa hava ráð at missa ein arbeiðsdag. Hinumegin eru tað nakrir stjórar og felagir teirra, sum fáa sína feitu les + í fleiri forum væl afturat, og tað um virkini arbeiða ella tey standa still. Fyri teir er so einki at tapa, um tíðin dregur út. Sterri verður ójavnin, og meiri nærkast teir sínum hátt hevjaða endamálið! Og hver hevur so givið teimum hetta vald? Fara vit at kanna, hver ið hevur fingið hesi virki upp at standa, so er tað í flestum feri soleiðis, at arbeiðsfólk og fiskimenn hava tikið stersta takið, í hvussu er, eftir ferimuni. Kommunurnar standa sum stórir ognarar, og tað er teim flestu kunnugt, at hesir báðir stættir eru teir, sum halda kommunum uppi. So leingi tað ræður um at gjalda, sleppa hesir partar at vera við, men so er eisini slutt!!! Tá avtornar verður fyri- tekan avreidd til mótpart okkara, og okkum kann tillutast tann náði, at kyssa hond hansara, sum reiggjar koyrilin. Hetta er steðan í løtuni. Tað, ið nú gongur fyri seg, er heilt óhoyrt. Men tá skal sigast, at hann hevði góða hjálp í tí, at hann fekk alt tilfarið kappað í mát á TSM. Hetta var eitt arbeiði, ið vit eins væl og hann kundu haft gjert. Men tað var ongantíð uppá tal at hetta skuldi = gerast, hvørki frå smíðlærarum elia leiðslu skúlans. Til seinast bert ein spurningur: Tá menta- málanevndin varð boðin út á Eysturskúlan at skoða verkið, uttan at Nr. 148 — 23. desember 1983 Hesir uppgjerdu leigu sveinar, saman við einum persóni við diktatoriskum lyndi royna við fullum áhuga at undirgrava tey fakfeløg, sum arbeiðs fólkið hevur bygt upp og fjálgað um. Teir vilja sjálvandi, at vit skulu koma við húgvuni í hond og biðja um náði. Tann hægsti teirra millum hevur longu gjørt seg upp sum fakfelagsleið- ari. Hann hevur annars, sum tíðindi siga, gjørt seg kendan fyri at sparka manningar og skiparar í land, so har hava vit nokk nakað í væntu fyri tey, sum hava fylgt seg um henda miðdepil. Aðrir trúgvir leigu- sveinar snikja seg inn millum limir okkara og royna at gera seg upp á sama hátt. Eitt andstyggiligt arbeiði fyri ein bólk, sum vit í álvara hava talt við, sum fering- ar, ja, enn tá okkara egnu í seyðaklæðum. Tað er so ofta sagt av teimum, sum hava rátt fyri borgum, so tað kann sigast her einaferð: Tey føroysku fakfelegini hava gjort eitt gott og miðvíst arbeiði. Í ongum eðrum landi, sum vit hava við at gera, hevur verið tann arbeiðsfriður, í hvussu er farnu fjórðingseld, sum í okkara, og tað hava vit fingið rós fyri. Tað verður kanska eisini friður eina tíð, um hetta uppgjørda harkaliðið fær valdið, men tað verður Deyðans friður! Vit sleppa nokk ikki at velja, um mynstrið verður eftir El Salvador ella Pólandi. Tórshavn 21/12-1983 Stjórn Feroya Arbeiðarafelags skúlaverðarnir vistu um tað og tí heldur ikki vóru til staðar, ætlaði áður nevndi kveldskúlalærari longu tá at taka allar æruna av nevndu arbeið- um? Skúlaverðarnir við Eysturskúlan