fríggjadagur 23. desember 1983síða 24

Nei til ferjulegu í Kirkjubo! Endurreisid Múrin í Kirkjubø — til fornminnissavn! Verdur ætlada ferjulegan gjørd i Kirkju- bø, er vandi fyri Múrinum Boð frá myndugleikunum úr Havn til Sandoynna, Skúoy og Suðuroynna hava frá elstu tíðum ligið um Kirkjube. Og onki legið í tí, tá tað er stytsta leið suðureftir. Men hetta var, áðrenn peirar, motorurin, dekksfør og ferjur vóru til. Í dag er alt somikið broytt, at spurn- ingurin um stytstu leið, eins væl kann avgerast við sterri skipum og fleiri hestakreftum sum við eini ferjulegu. Tí liggur annað aftanfyri, tá Landsstýrið so altrátt vil hava ferjuleguna í Kirkjube. Tað er partapolitikkur áv ússaligasta slag. Tað er ein spurningur um at slætta sær veg fyri atkvødum. Hin gloymda oyggin Tað er rætt at sandoyingar altíð hava verið við sviðið sod, tá ílegur hava verið framdar. Meðan aðrir partar av landinum hava fingið vegasamband, havnaleg og góðar ferjur, hava sandoy- ingar verið noyddir at taka til takkar við vallyftum. Og av teimum fitnar bara politikarin. Men hesir menn og flokkar kenna tervin hjá Sandoynni. Teir vita at regluligt samband úr tryggum havna- legum er fortreytin fyri framburði í okkara landi. Havnaleg har fraktbátar kunna uppskipa tær neyðugu verur uttanlendis frá. Ið tryggja einum reglu- ligum flutningi av mjólk, nú sandoy- ingar onki virki hava sjálvir. Og tá teir ikki stuðla uppundir arbeiðsplássum í sjálvari oynni, so at tryggja fólki flutn- ing norður um fjerð til arbeiðis. Hitt góða hjartalagið Sítt góða hjartalag móti sandoyingum hava teir haft hevi at víst áður. Lat meg nevna eitt demi. Í 1890'unum byrjaði Jóannes bóndi Landbúnaðarskúla í Kirkjube. Men skúlin fall niðurfyri, og har hevur hann ligið síðani. Seinasta Landsstýrissamgonga tók so avgerð um at endurreisa henda skúla. Natúrligt hevði tá verið at lagt hann á Sandoynna. Men Fólkaflokkurin, sum hevði málið um hendi, bardist sum harðast ímóti. Eitt annað demi er Handverks-Listar- skúlin heima á Sandi. Ætlanin var at endurreisa gamalt handverk, eggja fólki til at framleiða tað vit sjálvi áttu ráveru til, og sum fráleið kundi skúlin menst til eitt feroyskt listarsetur, ið rúmaði málningalist, myndahegging og aðrar greinar innan ekið. I báðum førunum høvdu myndugleik- arnir møguleika at vísa sitt stóra hjarta. Men ístaðin góvu teir tiltøkunum blóð- propp. Tá hesir nú eru sárir um sjó- verkið sandoyingarnir fáa um Kirkju- benes, er tað onki annað enn lótir av ósemiligasta slag. Tí teinurin til Havnar við eini stórari ferju, men verða lítið stytri enn ferðin til Kirkjubear, tá ein hugsar um teir 15 kilometrarnar við bussi til Havnar. Ørindasveinur fyri Kirkjubø Tær reddir, hava verið ímóti bygging- ini av ferjuleguni í Kirkjube, hava verið skírdar at ganga erindi fyri Kirkjubø bóndan, fyri at verða varðhundar fyri vakstrarhúsið og at fjálga um Trónda Patursson, so hann ikki órógvast av nýmótans ljóðum í sínum listarliga arbeiði. Til hetta er fyrst at siga. Óansæð um nøkur ferjulega verður løgd í Kirkjubø, skulu sandoyingar hava havnaleg, ið tryggja framburð fyri oynna. Og tað vil siga eitt nýtt og sterri skip ístaðin fyri tann dellin teir hava í dag. Men, verður ferjulegan løgd i Kirkjube, sum nú er av- gjørt, merkir tann avgerðin, at okkara einasta prýðiliga seguverk, hitt gamla bispasetrið, er rokið. Skaðin, ið stendst av tí, kunnu vit illa ímynda okkum. Tann tjóð, sum eigur sjálvsvirðing, hevur hesa virðing, tí hon eigur nakað at verja. Ikki bara síni børn og arbeiðspláss, men alla ta reð av til- burðum, ið samanlagt hava skapað land- ið og fólkið, ið býr har. Kenna vit tann samanhangin,eru vit sum tjóð ikki lett at taka á bóli, verða sum heiðafuglurin, altíð á varðhaldi skuldi skaði borist á ungarnar. Katólska tíðin Múrurin ber boð frá tíðini, tá katólska kirkjan sat í hásæti. Her í Norðurat- lantshavinum og inni á ellum megin- landinum. Tá høvdu feroyingar lærdan skúla í Kirkjube, har prestarnir blivu útbúnir og prædikaðu á føroyskum. Og á sama hátt sum íslendingar hevdu síni bæði egnu bispadømi, høvdu førovingar sitt egna. Ognarrætturin til jørdina lå eisini i Føroyum. I ti skeidinum bleiv byrjað uppá Múrin i Kirkjubø. Men foroyingar orkaðu ikki at fullfiggja hetta verk. Vóru ov fámentir at bera út- reiðslunum. Tað kom til uppreistur, borgarakríggj, og arbeiði uppá múrin steðgaði. Síðani bleiv ikki farið undir slíkt stórverk aftur í Feroyum. Og á ongum sinni hava feroyingar verið somikið at sær komnir aftur, at teir gjørdu uppreisturn móti hægstu myndugleikum. Tí tað eru ikki krúpandi verur, ið gera uppreistur, men eitt stolt fólk. Men so kom svartideyðin, og henda sóttin sigst oyddi um helmingin av landsins íbúgvum. Men framvegis standa rovini av hesi hábærsligu dómkrikju. Bæði sum ein ímynd av katólskari kúgan, men eisini sum eitt minni um stórbart handvei i, frá eini tíð, tá lærdir menn gingu í Kirkjubear túni. Skulu vit samanbera tíðina áðrenn og aftaná siðaskiftið, stendur = katólska tíðin glæsilig afturímóti teimum protestantisku bel- mennunum, ið oyddu alt, sum her var at oyða. Málið bleiv ríkið úr kirkjuni. I Jóannes Nielsen, arbeiðs- maður og rithevundi skrivar hugleiðingar um Múrin í Kirkjubø. Hann heldur, at hetta okkara elsta og dýrmætasta fornminni okkara eigur at varðveitast til eftirtíðina Múrurin eigur at endur- | reisast og at verða brúktur til fornminnissavn. | Hann ber ótta fyri, at ætlaða | ferjulegan í Kirkjube fer at | skaða Múrin. Hann sipar her | til ta stóru útspreinging, sum skal gerast nærhendis Múr- inum, tí grótið higani skal nýtast til grótkast í samband við ferjuleguna. Jerðin fór undir kong. Tilvildarligir norskir, danskir og týskir keypmenn hevdu Feroyar sum fitilendi. Legtings samtyktin 1863 Tað komu at ganga gott 500 ár, áðrenn bett bleiv um Múrin aftur. Í 1847 gav kongligi handilskassin 150 dálar til umvælingina. Men um tað mundið var sóknarkirkjan í Kirkjube somikið illa farin, at hon stóð at falla. Spurningurin gjørdist so, um tað ikki eins væl hevði latið seg gjert at endurreist sjálvan Múrin. Í 1852 blei ; Lógtingið endurreist, og 29. august 1863 samtykti hetta Ting at gera Múrin til kirkju. Kostnaðarætlan var mett til 12.000 dálar. Bæði í Feroy- um og Danmark varð peningur svan- aður. Myndin niðanfyri vísir, hvaðani teir komu: Dálar Lógtingið givið ..................5000 Kirkjubearbóndin (Petur og Poul) . 1000 Kirkjubøar sóknarfólk ...... + DO Torshavnarfolk ...................293 Nes Prestagarður ..................40 Úr Vágum ss ccrsssssosss au. D Úr Sandoy ..........................ø Hjá >Fædrelandet<eru......... . 1100 hjá »Berlingske« eru ..............200 Fráríkiskassanum - .............3000 Samanlagt 11.190 dálar Nr. 148 — 23. desember 1983 Í 1919 var eg ein dagin við konu mini inni á Nationalmuseet og vísti henni stólarnar. Eg setti meg tá í bispastólin og segði við hana, at her plagdi eg at sita sum smádrongur í fanginum á mommu. Nú kemur ein stórbærur vaktarmaður, og tá ið hann sær meg sita har, rópti hann hvassliga: „Der má De ikke sidde, har De ikke set opslaget, hvor det stár, at genstandene má ikke berøres«. „Jo, her skal jeg sidde«, svaraði eg honum aftur, >for her har jeg fer siddet som barn pá min moders fang, og denne stol og disse genstande er tagne ud fra min egen hjemlige kirke«. Hann hvakk við og hvarv, og eg sá ikki aftur í halaferð- ina á honum. (Ur bókini »Tættir úr Kirkjubøar søgu« eftir Jóannes Patursson). Men metingin vísti seg at hava verið ov bjartskygt. Tað var brúk fyri 4000 dálum aftrat, men hetta vóru donsku myndugleikarnir ikki sinnaðir at lata hóast danska blaðið »Fædrelandet« visti á, at feroyingar aftaná dansk/týska kríggið 1864, savnaðu 1560 dálar til Danmarkar. Lógtingið heitti á donsku myndugleikarnar at læna hesar 4000 dálarnar, men teir sýttu. Soleiðis strand- Nógv grót skal brúkast til grótkast til ætlaðu ferjuleguna. Tað skal spreingjast út niðanfyri kirkjuna. Slíkt spreingiarbeiði kann skaða Múrin heldur Jóannes Nielsen