mánadagur 9. januar 1984síða 11

Nr. 4 — 9. januar 1984 tíðindablaðið Fyri fiskimannin var tað gott at javnadarflokkurin skipaði fyri i broytingarårini Tey flestu menniskju vid sosialum medviti og áhuga fyri samfelagsvið- urskiftum noyðast at við- ganga, at tann politikkur, sum javnaðarflokkurin — teir = sosialdemokratisku flokkarnir — hava rikið og reka er hin frægasti fyri stersta talið av borgarum. Hetta ásannaði eg tid- liga og havi tí altíð stuðlað henda politikk og havi virkað fyri teimum hugs- anum, ið hann byggir á. Ein politikkur skal inni- halda loysnir á ellum stór- um málum, men eisini í teim einsteku liðunum, sum heildin er samansett av, hann má virka fyri, at tey sum hava sítt pláss í hverjum liði sær fáa bestu umsteður. Fyri meg sum fiski- mann, ið næstan bara hevur troytt fjarleiðir. hevur tað verið heppið, at tað er javnaðarflokkurin sum hevur havt ávirkan á útvilingin tey seinastu 35 árini, og serliga at tað var hann sum hevði hevuðs- ábyrgdina fyri at skipa fyri hesi broytingarárini í 60-unum og 70-årini. Tå vit merktu, at vit blivu trongdir meira og meira å teimum leidum, vit fritt kundu royna fyrr, vóru vit greiðir yvir, at tað bleiv ikki lætt at varð- veita nóg gott rásarúm fyri okkara nútímans flota, men vit fiskimenn mugu ásanna, at politisku umboð okkara í Javnaðar- flokkinum komu bara heilt væl frá tí hesi fyrstu tor- foru árini. Vit kundu framvegis virka og liva, meðan vit tilpassaðu okk- um nýggjar meguleikar. Eg var tí ongantíð mill- um teirra sum trúði uppá, at teir menn sum vístu á felagskvotur við danska fiskimenn, sum einastu loysn, fóru at kunna gera tað betri enn okkara egnu menn. Og so var! Síðan umskifti í 1981 er tað blivið truplari og truplari at veiða, vinna og virka. Meira og meira av pappirsfiski blívur keyptur í sáttmálunum og trygdin fyri at sáttmálarnir halda ta tíð teir skulu, hon minkar í heilum. T.d. hevur makrelurin norðan fyri 629 higartil verið pappirsfiskur á sama hátts um lodnan í Eystur- grønlandi og nú til síðst makrelurin vestanfyri. Myndugleikar okkara gingu við til at gjalda ein so dyran pris sum av- marking av laksaveiduni, hámark fyri rækjuveiðu við Svalbard, smærri meskar við Feroyar og margt annað sum kundi avlasta trýstið við Feroy- ar. Tá so er, skuldi tað sum vit fjarfiskimenn skulu troyta aftur fyri helst ikki verið pappirs- fiskur, men givin virði, sum kunnu veiðast tå tid- in er uttan at avtalurnar verða broyttar ella settar úr gildi beint tá sesongin stendur fyri. Vit nóta- menn hava verið raktir av hesum ferð eftir ferð. Tey, sum hava upplivað útviklingin frá tí at vend kom í í 1958, mugu sanna, at tá fingu vit sum tå skuldu út í vinnulívið tjansir sum fedrar okkara hevdu longst eftir. Ti bleiv ein rættuligur vinnu- livspolitikkur stungin út, Henrik Old folkatingsvalevni skrivar umframt at fólki varð veittur tryggleiki á flestu økjum, lærumeguleikar og seinni tjansur å skipa- dekki ella á virkjum. Nógv av okkara frægastu framstigum høvdu íkki verið gjørd, um ikki poli- tikkurin, sum eitt nú Dan- bjarg, Øregaard og Dam talaðu fyri, ikki hevði skapt allar hesar megu- leikar. At hetta alt bleiv og blívur gjørt í samstarvi við Danmark hevur verið náttúrligt fyri okkum og tað hevur eisini víst seg at muna. Vit javnaðarmenn halda ti framvegis fast við teir meguleikar, sum liggja í samstarvinum við Dan- mark. M.a. tí stilla vit upp til fólkatingsval. Fyri eisini á hesum tingi at kunna verja føroysk áhugamál Tað er neyðugt at verja tær ymsar vegir, bæði har, sum vit og danir draga eina línu og har sum teirra og okkara áhugamál ikki sampakka. At hetta seinna ikki er minni viktugt havi eg sum aðrir fiskimenn mangan ásannað. Ti so sanniliga draga vit og danskir fiski- menn ikki altíð somu línu. Ti er tað neyðugt at hava ávirkan allastaðni, har tað er meguligt og javnaðar- menn hava víst, at teir duga at halda uppá fer- oyskan rætt. Mín áheitan á allar oyggjafelagar og føroving- ar sum heild skal ti verða: Standið saman um javn- aðarflokkin! Henrik Old Sambandsflokkurin provokerar loysing Í fyrru helvt av hesi øldini leikaði hart stríð um føroyskt mål og um foroyska flaggið. Javn- aðarflokkurin og sjálv- stýrisflokkurin vóru fyri at feroyskt mál skuldi fáa fullar semdir og at okkara flagg skuldi fáa viður- kenning. Men sambands- flokkurin andevdi ímóti. Seinast í trýati árunum og fyrst í fýrati árunum kom hetta stríð í hæddina. Nú kom eisini ein nýggjur flokkur fram og var hetta fólkaflokkurin, ið segði seg at vera loysingarflokk, og nýtti hesin viður- skiftini millum Danmark og Feroyar at rumbla við. Og sjálvandi nýttu teir eisini spurningin um føroyskt mål og flagg- spurningin. Men sam- bandsflokkurin andevdi framvegis ímóti. Krossmessudag 1943 var fólkatingsval. Við valið tvífaldaði fólkaflokkurin atkveðutal sítt úr stívliga 2.000 at- kveðum til stívliga 4.000 atkvødur og tók fólka- tingsumboðið frá sam- bandsflokkinum. Bartals- messudag sama ár var løg- tingsval og tá kom fólka- flokkurin á ting við 12 monnum. Tað var heilt týðuligt, at tað var steða sambandsfloksins, = sum hevði provokerað føroysku veljarafjøldina. Men sambandsflokkurin andøvdi framvegis ímóti. I hesi tíðini var Dan- mark hersett og sam- bandið millum bæði londini var av hesi orsek kvett. Ein annar spurningur, ið tí tók seg upp, var stýrisskipanin. Her vildi fólkaflokkurin fremja broytingar, ið týddu loysing millum Danmark og Føroyar, medan javnadarflokkurin hevdi eitt uppskot, sum líktist rættuliga nógv teirri heimastýrislóg, ið seinni kom í gildi. Men sambandsflokkurin at- kveddi framvegis ímóti. Soleiðis var tað sam- bandsflokkurin, sum framprovokeraði fólkaat- kveðuna í 1946 og allan tann ruðuleikan, ið av henni stóðst. Í dag er tað undir- grundsmálið. Her er sam- bandsflokkurin við at gera sama brelaran um aftur. Flokkurin tekur undir við teirri donsku steðuni, sum er, at vit feroyingar skulu hava eina ráevnisskipan á sama hátt sum Grenland. Henda steða sambands- floksins kann í longdini provokera eitt sterri tal av førovingum at atkveða fyri loysing. I 1948 var javnadar- flokkurin vid til at finna eina skilagóða loysn i viðurskiftunum millum Danmark og Feroyar. Loysnin var heimastýris- lógin. Men tað var neyð- ugt hjá javnaðar- flokkinum at draga sam- bandsflokkin við til hesa loysn. Í 1948 var sam- bandsflokkurin sjálvandi nakað moyrur aftaná val- úrslitini í 1943 og fólkaat- kveðuna í 1946. Men skulu vit eisini hesa ferð so langt fyri at fáa sam- bandsflokkin at boyggja seg? Javnaðarflokkurin vil finna eina skilagóða loysn í undirgrundsmálinum — eina loysn sum gongur føroysku ynskinum á meti uttan at tað fær avleið- ingar fyri ríkisfelags- skapin. Floksins principiella steða er, at målsøki Føroya undir- grund verdur gjørt til føroyskt sermål soleidis at vit sjålvir umsita hetta målsøki. Vid valid i morgin eru tveir flokkar sum kunnu fremja loysingina. Annar er tjóðveldisflokkurin ti hann er loysingarflokkur. Hin er sambandsflokkurin ti hann vid altid at andøva ímóti kann provokera eitt sterri tal av føroyingum at atkvøda fyri hinum loys- ingarflokkinum. Hetta Vilhelm Johannesen fólkatingsvalevni skrivar gjørdi hann í fyrati árunum. Men tá tók javn- aðarflokkurin um endan og var slóðbrótari fyri heiamstýrislógini. Nú er aftur vandi fyri at sam- bandsflokkurin ger tað sama. Forða fyri hesum við at greiða atkveðu fyri javn- aðarflokkinum. Vilhelm Johannesen | | 1 fólkatings- | | valið 1984 | Framhald av síðu 4 og fót til donsku social- demokratarnar. Men harfyri kann væl vera, at tað hevði verið lættari at latið vera at at- kveða. Men ikki rættari. Skulu vit samvinna og soleingi vit viðurkenna okkum hesa samvinnu, so ber ikki til, ikki at standa saman um tann veruliga politikkin. Tin atkvøda kann verða avgerandi - veljið Javnadarflokkin