hósdagur 9. februar 1984síða 6

Nr. 18 — 9. februar 1984 Fyribilsblaðstjóri: Vilhelm Johannesen (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Muiler Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Almenn luttøka TAD HEVUR altid verid javnadar- floksins støda, at tad almenna — landið og kommunurnar — eiga at luttaka í vinnulívsútbyggingini, tå hetta er neyðugt fyri at tryggja eitt nóg stórt tal av arbeiðsplássum til allar landsins íbúgvar. SAMSTUNDIS hevur tað eisini verið javnaðarfloksins steða, at har tað aimenna skal gjalda, skal tað eisini valda í mun til tann pen- ing. sum tað almenna stendur fyri. Tað er fullkomuliga ábyrgdarleyst at seta almennan pening í vinnu- livsfyritøkur, uttan at tryggja ti al- menna — skattgjaldarunum — innlit og ávirkan á viðkomandi vinnulivsfyritøku. Í LØTUNI ER ein slíkur spurningur frammi. Talan er um at tað al- menna skal veðhalda fyri einum kreppuláni uppá 12 mið. kr. til pf. Smyril-Line. Fram til 1982 var tað Strandferðslan, ið røkti millum- landasiglingina, sum tå gav avlop. Tå var tad landskassin, id skuldi bera hallið, um tílíkt kom uppá tal. Tað var landsstýrið, sum er valt av einum meiriluta í einum demokrat- iskt valdum tingi, ið tók avgerð- irnar hesi sigling viðvíkjandi og avlopið gekk inn í landskassan. TÁ TALAN ER um privatar fyritøkur skal tað almenna seta i, veðhalda og gjalda tá ástendur, men tað almenna skal onga ávirkan hava á, hvussu ein Havbúnaður Aíðindablaðið Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 oddagrein fyritøka verður stjórnað. Og kemur eitt møguligt avlop, fær tað almenna ongan lut í hesum. Tá er ikki brúk fyri tí almenna — skatt- gjaldaranum — longur. Hetta halda teir borgarligu flokkarnir vera í lagi. Men vit duga ikki at síggja nakran logikk í at so skal vera. Og hetta er orsøkin til javn- aðarfloksins støðu í spurninginum um veðhald fyri pf. Smyril-Line. FYRI Í MEST meguligan mun at tryggja skattaborgarans pening mælti javnaðarflokkurin til at 4 mió. kr. vórðu sett í pf. Smyril-Line sum almennur partapeningur. Hetta vildi givið tí almenna lut í einum meguligum fíggjarligum vøkstri. Borgarliga staðan vildi bara givið tí almenna lut í einum meguligum tapi. Og víðari mælti javnaðarflokkurin til — framvegis fyri at tryggja skattaborgarans pening — at landskassin skuldi veðhalda fyri ødrum 8 mió. kr., treytað av, at varð kreppulánið ikki afturgoldið innan ávísa tíð, skuldi hesin peningur eisini ganga inn sum almennur partapeningur. AT ENDA SETTI javnaðarflokk- urin sum treyt, at tað almenna skuldi hava umboð í nevndina fyri pf. Smyril-Line í mun til almenna partapeningin. Hetta vildi tryggja tí almenna innlit og ávirkan í mun til almenna partapeningin. Og tað er ikki annað enn rímuligt. tidarperspektiv Ymsir løgtingsmenn komu nu i seinastuni inn å nakad roynt at syrgt fyri, at ikki hugsjónarloysi eitt fram- men tað almenna kann enn ikki hava varnast tær fiskaalingina i Føroyum, hvønn veldigan tydning hon kemur at hava sum ein framleidslu- og :rbeiðsskapandi faktorur ri okkum øll, sum her <ulu royna at klára seg I lívsins uppihald. Men tað er minni áhuga- ert, tá tað eru onkrir manfyri teir, sum nú iða, ið tykjast hava 'anglandi interessu fyri :ksa- og sílaalingini. kuldu vit ikki heldur oyðileggur fyri eini tílíkari vinnulívsgrein, sum eftir forholdsvís fáum árum kundi verið ein verulig hevuðsvinna hjá feroy- ingum, tí vituligt er, at fáastaðnis eru so framúr góð og hóskandi viður- skifti sum her. Hugsa bert um teir kyrru firðirnar, t.d. Kollafjorð, neyvan nakar betri fjørður til eina- hverja alivinnu. Tað er at fegnast yvir tað, sum gjert verður, góðu vánir, sum t.d. tann sera hóskandi tempera- turur í sjónum o.s.fr., annars vildi verið komið longur ávegis við tí ymsa á hesum eki. Jú fyrr byrjað verður av álvara, tess skjótari koma vit móti einum úrsliti. Verður tað til fiskadyrking í stórum stíli, fóðrið man ikki fara at tróta, rættiliga nógvur ídnaðarfiskur verður veiddur, og kann hann neyvan koma betri Løgmadur sýndi onga ábyrgd — Vilhelm Johannesen fekk rætt, tá hann í tinginum mánadagin vísti á, at logmaður ikki kundi blaka ábyrgdina frá sær, tá hann ongatíð hevur sýnt, at hann kennir sær nakra ábyrgd. Í politisku viðmerkingini skrivar Vilhelm Johannesen: Tá uppskot landsstýrisins um veðhald fyri kreppu- láni til pf. Smyril-Line var til umreðu á tingi måna- dagin, segði legmaður í einum aftursvari til undir- ritaða, at sambandsflokk- urin hevði verið við til at loyst millumlandasigl- ingina vid at leggja hesa sigling i eitt privat parta- felag. Vidari segði løg- maður, at hann ikki vildi blaka ábyrgdina frá sær. Til hetta seinasta svar- aði undirritaði, at leg- maður av góðum grundum ikki kundi blaka nakra ábyrgd frá sær, tá hann enn ongatíð hevur sýnt,at hann kennir sær nakra ábyrgd. Tá eg hevði sagt hetta, = segði fíggjar- nevndarformaðurin hart frá sínum plássi í tingsal- inum, at hatta var bíligt. Men hvussu fór so leikur í hesum máli? Týsnáttina kom spurn- ingurin um veðhald fyri láni til pf. Smyril-Line til atkvødugreidslu í ting- inum. Fyrst kom eitt upp- skot frá javnaðarflokk- inum og tjóðveldisflokk- inum í fíggjarnevndini til atkveðugreiðslu. Upp- skotið hevði til endamáls, at landskassin setti 4 mió. kr. í partapeningi í Smyril- Line, at landskassin veðhelt fyri einum láni uppá 8 mió. kr. , at hesar 8 mió. kr. gingu inn sum al- mennur partapeningur um kreppulánið ikki varð afturgoldið til ávísa tíð og at tað almenna fekk umboð í nevndina fyri pf. Smyril-Line í mun til al- menna partapeningin. Uppskotið fekk 13 atkvød- ur. Atkveðurnar hjá sjey javnaðarmonnum og seks tjóðveldismonnum. Síðani kom eitt uppskot frá sjálvstýrisflokkinum og framburðs- og fiski- vinnuflokkinum í fíggjar- nevndini til atkveðu- greiðslu. Hetta uppskot hevði til endamáls at landskassin skuldi veð- halda fyri 90 pst. av einum láni uppá 13.350.000 kr. T.v.s. at pf. Smyril-Line skuldi útvega 10 pst. Upp- skotið frá 'sjávlstýris- flokkinum og framburðs- og fiskivinnuflokkinum fekk atkveðurnar frá sjálvstýrisflokkinum, framburðs- og fiskivinnu- flokkinum og einum parti av tjóðveldisflokkinum. Tilsamans níggju. Til endans kom uppskotið frá landsstýrin- um til atkveðugreiðslu. Her var talan um at veð- hald afyri 12 mió. kr. At- kvett var við navnakalli. politisk viðmerk- ing Uppskotið fekk 16 at- kveður. Seks fólkafloks- menn, tríggjar tjóðveldis- menn, ein úr framburðs- og fiskivinnuflokkinum restaðu tvær atkveður í. Hesir vóru legmaður og formaðurin í tingbólkinum hjá sambandsflokkinum. Nú er at spyrja hvar ábyrgdin hjá legmanni var? Mánadagin segði hann, at hann ikki fór at blaka ábyrgdina frá sær. Undirritaði vísti á, at hann onga ábyrgd hevði at blaka. Týsnáttina, t.v.s. einar 12 tímar seinni, at- kvøddi legmaður ikki fyri nakrari loysn. Fekk undir- ritaði ikki rætt? Allir tingmenn, við undantak av legmanni og formanninum í tingbólki sambandsfloksins — (Juul Jacobsen var burturstadd- ur) atkvøddu fyri eini ella aðrari loysn í málinum. Sigur hetta ikki alt um hver kennir sær ábyrgd? Vilhelm Johannesen til gagns enn sum so. Og hann skal kunna goymast, sjálvsagt, og tá kundi veirð hent, ja beinleiðis neyðugt at havt tekt tað frystivirkið í Kollafirði, sum plánurin hevur verið at bygt. Jú, tað er at út- byggja fiskivinnuna so nógv sum gjerligt heima í okkara egna landi! Vit nýtast soleiðis sæð ikki at fara yvir um ánna eftir vatni. Kunnu á okk- ara egnu firðum og sund- um framleiða túsundir av tonsum av síli og laksi. Ja, havbúnaður á feroyskum eki er óivað bert á byrj- unarstigi við teim ymsu møguleikum og sløgum av dyrking og alisskapi, tað er heilt vist. Soleiðis sum tú á landjerðini so at siga púrt einki fært, uttan dyrkað verður við rettum fyrisetningi, soleiðis eisini havbúnaðurin. Ein fær framleiðslu-umsteðurnar undir kontroll, og greðin kemur til sættis, til gagns, fæst full úrteka, móti úti á havinum, har alt er aldeil- is tilvildarligt, feði hjá rovdjórum o.s.fr. Kanska einans um nekur fá ár, so kann ali- vinnan vera alternativið, tað stóra álitið hjá feroy- ingum, tí fiskurin kann vera minkandi um flestu leiðir, og tað eru óivað altíð kreftir, sum vilja skarva av hjá okkum mangastaðni. So tað er, eisini av hesi orsek, vissu- liga stund at fara til verka. Ikki minst av teirri orsek umframt, at arbeiði er ikki ov nógv! Eitt nú ymsa staðnis nordanfjørds — tá eisini tonkt verður uppá, hvenn meguleika vit hava til ta mongu og ymsu góðsking av tí stóru fiskaframleiðslu. Kann tað prógvast, at fiskivinnan kastar alt ovlítið av sær í okkara egna landi! Ein tingmaður fanst at Fiska- seluni, og mundi tað vera við góðari orsek. Ja her kann so nógv skapast, at tað er gretiligt, sum mangir av teim ráðandi eru líkasælir. Tað má meiri javnaðarskapur til í hesum landi, tað hjálpir ikki at geva millióner- unum uppaftur meir. Tað eru bert pengamenn, sum her kunnu virka nakað sum helst. Evnir og áhugi hava ongan týdning. Tá tosað verður um arbeiðsloysi, vilja onkrir siga, at einki er av tí, einhver hevur arbeiði, er væl syrgdur fyri, men slíkt er mesn, konufólkið á mongum steðum hevur als einki at gera, mong mann- fólk somuleiðis. Lat okkum fáa avskaffað alt arbeiðsloysi her á landi! Og gevið fiskadyrkanini bestu umsteður at arbeiða undir, so tað almenna stuðlar henni so væl, sum gjørligt, tí hetta verður framtíðarvinna! B. Samuelsen Kollafirði tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrev upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini.