hósdagur 23. februar 1984síða 2

Hevur tú ein spurning ella onkran trupulleika, sum tú kundi ynskt tær at fingið vidgjørdan í hesum teiginum, Sosialin«. Spyr Sosialin Skriva til: Sosialurin, postsmoga 76, 3800 Argir. Merk brævbjålvan »Spyr tidindabladid »Sålarfrødi« og tvi- skinningarheimspeki Sålarfrøding- urin: Tad sum eg ætli at spyrja teg um, Eyðun, er ikki nakað persónliga vanda- mál, men heldur eitt al- ment vandamál, nevniliga steðutakan til fyribrigdið „sál. Feroyingar — mål- freðingar og als ikki sálar- freðingar, hava valt altjóðaheitinum »psyko- logi« foroyska navnið »sål- arfrødi«. Hetta er eitt eftir mínum tykki ógvuliga iva- samt heiti, sum hevur ein stóran hugmyndafreðis- ligan (ideologiskan) skeiv- leikisbúna. Virðismet- ingarliga er nevnið ikki steðuleyst, men tekur steðu fyri eini ávísari, átrúnaðarligari menn- iskjafatan, um at menn- iskjan er ein tvískinn- ingur, »likam« og so »sål«. Henda fatan eigur heima- vist í átrúnaði, ikki í vís- ind ella freði. Orðið kemur »psychologi« av grikkska »psyche-« »logos« »Andi« og »frødi«. Hetta synist sum um, at »sålarfrødi« kann góðtakast. Men hyggja vit aftur í manna- fatanina í gomlu griksku heimspekini, so er tví- skinningar-fatanin = ikki komin inn í griksku heim- spekina fyrr enn við paulinska kristindóm- inum. >Psyche< — andi, merkti stutt sagt fyri gomlu grikkarnar, sum hevdu eina materialis- tiska mannafatan, at »likamid andadi«, tvs. tað var livandi. »Andi« ella »psyche« var eitt materia- listiskt tekin um at eitt likam hevði lív. Seinni kom hin tvískinn- aða »dualistiska« fatanin inn i europeiska heimspeki vid monnum sum t.d. Des- cartes. Menniskjad var »kjøt« og so »sål«. Sålin dampadi upp tå likamið doyði og for í ævigar heimar. Mær kunnugt hevur henda fatan lítið steði í nútíðar psykologi. At tosa um »sålir« er óvanligt í Eyðun Joensen, sál- arfrødingur visindaligum umhvervi. Tað verður latið í hendur yvirvísindamanna, sum »yggja fatan sína meir á ;rúarbregd enn á freði. Heldur tú, at orðið »sål- arfrødi« er eitt heppið valt orð um eina freði, summ minst av ellum fæst við sálarhugtakið? Er tað bert valt tí íslendingar nýta tað? Og — ikki minst — tarnar tað ikki tær í tínum arbeiði, at »sålar«-hugtak- ið fær fólk at binda teg saman við — og krevja — nakað yvirnáttúrligt av tær? Psykologi er nevni- liga ikki yvirnáttúrlig, men tað kundi verið, at onkur metti teg Eyðun at vera ein magiskan mann sum hevði samband við aðrar kreftir enn eg og onnur veruleikabundin fólk. Av tí at tú kennir »sålina« — hvat tað nú enn man vera. -kp Góði -kp. Takk fyri brævið, sum eg skilji sum eina sera áhuga- verda prinsipiella grein, heldur enn ein fyrispurn- ing. Eri stórt sæð samdur við tær og kann sam- stundis vissa teg um, at eg nærum altíð, tá eg byrji undirvísing í psykologi — og tað havi eg gjørt nógu av — plagi at byrja við orðaskifti um, hvat psyko- Marjun Sigurdsdótt- ir, sosialrådgevi Marner lækni logi fevnir yvir sum visind og læra, hvat psykologi kann brúkast til, og at enda eydsyndar avmark- ingar í psykologiini. Eg plagi — eins og tú, at greina frumtydningin av ordinum sålarfrødi og visa á óhepna í at tosa um eina (nåtturu)visund í sam- band við eitt so óhandaligt heiti sum sál! Men bara ein semist um, hvat haust verður at, so skuldi sjálut navnið havt minni týdning, og plagi eg at handfara psykologiina í týdninginum »visund« og læra um atburð menniskj- unnar og tað, sum aftan- fyri liggur td. tørv, royndir, tilvitskuliv, arv/ umhvørvi 0.s. fr.«. Kanska ein ov positiv- istisk, stirvin og soltin lys- ing, men lat gå… vid hesum er so ivaleyst at takast vid, og sjålvur havi eg ikki verid varur vid, at vanlig viðskiftafólk hava lagt nakað yvirnåtturligt ella gandakent í sålarfrødi, sálarfroðisligt = virksemi ella fyri tað um sålarfrød- ingin sjalvan. Eg haldi ikki at vanlig fólk eru so fákunnug, at Simonsen, Nr. 24 — 23. februar 1984 Fríða Patursson, log- freðingur sjálut heiti sålarfrødi gerst teimum nakað serligt høvudbryggj, líka so lítið sum tey halda sálar- læknan duga at lekja sál- ina í gudfrødiligum týdn- ingi, so skuldi tað kanska heldur verið prestur ella trúboðari. Men hóast eg meti tað hava lítlan praktiskan týdning, so haldi eg kort- ini, at målfrødingar okkara eiga at koma vid eini frågreiding um orsøk- irnar til at komið er fram til heitið: Sálarfreði, og havi eg í tí sambandi biðið brævkassaredaktørin ven- da sær til målstovnin á Fróðskaparsetrinum við hesum máli. P.S. Annars heuði eg á heysti 1974 eina fyrilestr- arroð á Fróðskaparsetr- inum um sålarfrødi, og nýtti eg júst allan tann fyrsta langa fyrilesturin til spurningin: >Hvat er sålarfrødi«. Sjålvt um eg síðani vildi havt orðað eitt og annað oðrvísi, sendi eg tær avrit av handritinum til kunningar. Vinarliga Eyðun Vit hava vent okkum til Fróðskaparsetrið, fyri at fáa eina viðmerking um heitið sálarfreðing, og tað sum hetta heitið fevnir yvir. Fróðskaparsetrið hevur játtað at geva okkum svar komandi hósdag í brævkassanum. Ásteðið hjá djóralækna Í seinasta brævkassa var spurningur til læknan frá tveimum, sum ynsktu sær eina dóttur. Spurt varð um nakað ávíst kundi ger- ast, so tey við vissu fingu eina gentu. Læknin svaraði, at kynið á barninum var stýrt eftir teimum »genum«, sum finnast i sáð -og eggkjarnunum, og at tað annars var líka mikið hvussu samlegan fór fram. Nú hevur ein lesari skriv- að til brævkassan um ein djóralækna í Danmark, sum átti fimm bern. Hesin hevði verið ferur fyri at siga hvat kyn barn- ið fór at verða, hverja ferð áðrenn kona hansara skuldi eiga. Hóast henda frágreið- ingin ikki kann sigast at verða serkøn á sínum eki, so prenta vit hetta kort- ini.. Vit átaka okkum tó ikki ábyrgdina, um fólk hava hug at royna og úrslitið ikki verður tað ætlaða. Sambært danska djóra- læknanum: Um tit ynskja at fáa eina dóttur, so skal sáðið hjá manninum vera »gam- alt«. Tá eru 90-95 pst. meguleiki fyri, at barnið verður ein genta, Er sáðið harafturímóti mnýtt< er stórur møguleiki fyri at barnið verður ein drongur. Orsekin til at soleiðis kann roknast út er tann, at sáðkykn ið hava í sær, at barnið verður ein genta, eru meira seiglívað, meðan sáðkykn ið hava í sær, at tað verður ein drongur, far skjótari til grunda. Umframt hetta so hevur ein danskur bóndi sagt brævskrivaranum frá, at henda skipan eisini verður nýtt, um bóndin vildi hava ávíst slag av grísum. Aftur ein sjón- leikara- næmingur So kom ein sjónleikari — ella í hvussu er ein sjón- leikaranæmingur — afturat í familjuni. Annika Johannesen, dóttir Tove og Eyðun Johannesen, er sloppin inn á Árhus Teaterskole, og skal byrja sum sjónleikaranæmingur eftir summarfrítíðina í ár. Hetta er eydnast við stríð og strev. Hon sekti í fyrstu syftu í fjør, men varð tá biðin um at royna aftur í ár, og í millumbilinum hevur hon gingið á einum sjónleikaraskeiði. 200 søktu um upptøku á Árhus Teaterskole í hesum umfarinum. Í fyrsta umfari varð soldað niður til 24, og millum hesi 24 skuldu tey seks, ið kundu koma inn á skúlan, finnast. Millum tey hepnu var so Annika. Annika hevur roynt seg á palli í Foroyum — við góðum úrsliti og stórum fagnaði. Men í lotuni roynir hon. seg eisini niðri. Hon venur til ein sjón- leik í Árhus. Hesin skal frumsýnastínæstu viku. ' Beiggi Anniku, Olaf, gongur á sjónleikaraskula í Odense. Hann byrjaði fyrra árið og honum dámar væl, hevur Sosialurin fingið upplýst.