hósdagur 8. mars 1984síða 9

Nr. 30 — 8. mars 1984 Vit ferðast aðra- staðni! Tummas Arabo: Vit í arbeiðsbólkinum meta, at vit feroyingar hava sera lítið vald, tá tað snýr seg um at fáa turistar til landið ella ikki. Tað er jú frítt at ferðast millum lond. Nú tá flutnings- meguleikarnir gerast alsamt betri, so fáa vit fleiri turistar, antin okkum dámar tað ella ikki. Okkum nýtist sum so als ikki at taka steðu til henda spurningin. Men sjálvandi skulu vit tosa um, hvussu nógv vit skulu gera burtur úr at reklamera fyri Feroyum. Eg meti tó, at trýstið uttanífrá altíð fer at vera til staðar, og tí mugu vit nú b einanvegin byrja at stýra streyminum av tur- istum, sum koma til Feroya. Annars haldi eg, at feroyingar eru sera fegnir um at ferðast í eðrum londum. Tí kunnu vit ikki annað enn at loyva eðrum at koma henda vegin Sigurd Simonsen tey, sum gistingarhús í Feroyum og tey, sum hava flut- ningstól at flyta fólk og farm bæði millum Feroyar og útlond og í Feroyum, ynskja at fáa meiri í sín part. Eingin hevur so nógv, at hann ikki kann fáa meira. Og jú fleiri eru um at brúka flutningstól- ini, tess betri melur tað runt fíggjarliga. — Men tá tað verður sagt, at talan er fyrst og fremst um at stýra og fáa skipað viðurskifti — er hetta í veruleikanum ikki tað sama sum at síga vit vilja hava fleiri turistar til landið, og at vit vilja fáa fleiri pengar burtur úr tur- istunum. — Jákup Haraldsen: — Tað, sum vit royna at siga í hesum áliti er, at Feroyar tola fleiri turistar uttan at vit skulu gera nakað fyri at fáa teir, men okkum tervar eina ferðamanna- miðsteð, sum skal skipa viðurskiftini soleiðis, at turistarnir kunnu koma meira út um alt landið. Vit hava ein sera stóran flutningskapacitet, sum vit fegnir ynskja at brúka. Annars kann eg bert vísa til tað, sum politikararnir segdu á ferðamannaráð- stevnuni í Havn fyri nekrum árum síðani. Teir hildu turistarnir mugu koma meira út um landið, og at tíðin turistar eru í Feroyum, átti at fevnt um enn fleiri mánað- Øll hava fyri, at ir Fremmandamaður- in líka so góður Jákup Veyhe: Tá vit føroyingar fara út í onnur lond, so ynskja vit ikki at verða nevndir turistar. Nei, vit ferðast. Meðan tey fremmandu, sum koma henda vegin, tey sum lá nevna vit turistar, okkurt niðursetandi í hesum orðinum. Eg haldi ikki vit kunnu loyva okkum at ferðast til onnur lond, um vit ikki ynskja turistar til Føroya. Tí haldi eg, at vit áttu at fingið feroyingin at skilt, at fremmandamaðurin er líka so góður, sum vit, tá vit eru fremmandi í eðrum londum. — Tosað verður at leingja um tíðina, turistar eru í Feroyum. Men vit eru b ert 40.000 menniskju í hesum landi og skulu vit hava turistar her sterri part av partinum enn í dag, kann tað ikki fáa óhepnar avleiðingar fyri fólk, umhvervi og mentan? Johan Restorff, nevnd- arlimur í Feroya Ferða- mannafelag: — Tað er dýrt at byggja í Feroyum og hetta merkja vit, sum skulu hýsa teimum mongu fremmandu. Skulu vit klára okkum fíggjarliga, so mugu vit royna at víðka um sesongina, soleiðis at turistarnir eru her fleiri mánaðir enn í løtuni. I dag er sesongin bert 3 mánaðir Jákup Haraldsen: Tær stóru ílegurnar, sum eru gjørdar i hotel og gist- ingarhús, skulu eisini svara seg. Ætlanin við teimum er so at vit kunnu fáa turistar henda vegin um veturin eisini. Tá fingu vit eina meira stabila vinnu. Eg má vidganga, at mær dámar best at brúka orðið vinnu, tá talan er um turistar. Tað er tann vegin vit eiga at ganga. Eg skal tó viðganga, at sleppur gongdin at halda fram sum nú uttan stýring og skipaðum viðurskift- um, so fer hetta at fáa oheppið árin bæði á nátt- úru, fólk og mentan. Reklama Tí ynskja vit pengar av- settar á fíggjarlógina til eina ferðamannamiðsteð. Tummas Arabo: — Eg ivist ikki í, at vit við eini ferðamannamiðsteð kunnu fáa enn meira pening burtur úr turistunum. Sum er, fáa vit alt ov lítið burtur úr. Her liggur so víst ein meguleiki fyri einum ferðamannaídnaði, har vit kunnu selja hópin av verum og lutum til tey fremmandu. Vit brúka í dag nógvan pening fyri at fara út í stóru verð fyri at reklamera fyri føroyskum fiski og eðrum verum. Vit leita kundar okkara upp. Við einum skipaðum tur- istpolitikki kunnu vit reklamera fyri okkara verum í Feroyum. Vit hava jú kundarnar her. Þeir fara so heimaftur og kunnu har siga eðrum, hvussu okkara fiskur og verur annars eru. Og hvussu Feroyar er sum ferðamannaland. — Men, leggur Tummas Arabo aftrat, treytin fyri hesum er ein ferða- mannamiðsteð, har ein ferðamannapolitikkur kann verða gjerdur til veruleika. Sigurd Simonsen: Vit hava ikki sandstrendur og sól, sum aðrir hava at bjóða turistum. Men vit hava náttúruna. Feroya náttúra er okkara selu- objekt. Tað er hon, sum skal fáa turistarnar henda vegin. Hana hava vit so eisini ivaleyst av. Um so fólk hyggja og taka myndir, so fer tað ikki at spilla okkara náttúru. Vit hava so nógv av náttúru at lata av, at hon broytist einki av tí. Tað eru eisini fyrst og fremst fólk, ið hava alsk til náttúruna, ið koma henda vegin. Tað eru fólk, sum seta eitt virði í náttúruna og fara serliga væl um hana. Og at meta eftir teimum viðe- merkingum, sum komu til álitið frá turistum, so eru teir ovfarnir av, at vit føroyingar fara so illa um nåtturuna. Her haldi eg, at tur- isman er positiv, tí hon kann læra okkum at lata eyguni upp fyri tí, sum vit eiga og annars ikki fara væl um. Tað er gott fólk, sum kemur henda vegin, og tí skaða tey náttúruna sum minst. Tað eru ikki fólk, sum ynskja at drekka ella ganga í nátt- klubba, sum koma higar, men fólk, sum ynskja at siggja náttúruna og njóta hana. John Sivertsen: — Vit síggja eisini, nú summarið nærkast og turistarnir fara at koma, hvussu fólk úti á bygd rudda og fríðka um. So her er turisman positiv. — Halda tit tá, at vit als ikki eiga at seta spurnar- tekin við, um ynskiligt er við fleiri turistum? Tummas Arabo: — Tað negativa vit hoyra her í Føroyum um turismuna er, at føroyingurin skal ikki gerast til tænari og bukka fyri turistum. Tad AN Í hugsi eg ikki vit koma til, tí tað eru so nógvir aðrir mátar vit kunnu fáa nakað burtur úr turismuni. Tað er ikki neyðugt at standa við húgvuni í hondini. Vit kunnu vissuliga fáa nakað burtur úr turismuni, sum eisini vit kunnu vera negdir við. Annars haldi eg ikki, at feroyingar sum so, hava nakað ímóti, at fleiri tur- istar koma hendavegin. Tey fólk, sum hava inn- teku sína av turistum hava so einki ímóti tí. So er bert spurningurin, hvussu nógv eru ímóti tí. Jákup Veyhe: — Tað eru ikki = turistarnir, sum broyta ella ávirka okkara samfelag. Tað at bygdir so sum Saksun og Tjørnuvik fingu vegasamband, ferdi til alstórar broytingar. At tað so bráddliga koma 2000 turistar har um summarið haldi eg ikki skapar nakrar stórar broytingar. Tað er í stóran mun tað góða ferðasam- bandið í okkara samfelagi, sum broytir samfelagið uppá gott og ilt. Johan Restorff: broytingar, sum stava frá turistunum haldi eg hava verið hepnar. Taka vit bygdahúsið í Tjernuvík, so hava turistarnir verið eitt gott ískoyti. Jákup Haraldsen: — Ég haldi ikki talan er um mis- negd millum fólk við tur- istarnar sum Tað er harafturímóti stødan, sum Tær so. er orsøkin til hesa mis- nøgd. Tad at okkum tervar so nógvar hent- leikar so sum toilet, tele- fonir og upplysandi tilfar, er nakad, sum skapar mis- nøgd. Ferðamaðurin er noyddur at bidja um loyvi at læna toilet og annað hjá fólki, og hetta eru øll ikki so fegin um. Tað eru hesi viðurskifti, vit vilja hava í rætt lag, um vit í framtíðini yvir- hevur kunnu loyva okkum at taka ímóti fremm- andum. Til tess er ein ferðamannamiðsteð neyð- ug. p. Tummas Arabo, Johan Restorff, Jåkup Haraldsen, Jåkup Veyhe, Sigurd Simonsen og John Sivertsen John Sivertsen I dag er jungluløgin galdandi å ferðamannagkinum Vit ynskja skipað viðurskifti Tá vit útbyggja veganetið í Feroyum gloyma vit oftani at seta upp toilet, har tervur er á hesum Okkum nýtist fyri tað ikki at tosa um turistar, men um okkum sjálvi. At t.d. ein familja úr Havn fer ein túr til Viðarreiðis - og at tað so als ikki er toilet har! Eg hugsi eisini um teir mongu sílafisk- arar, sum fiska í Saksun og við Leynavatn. Eisini har átti slíkt sum toilet- viðurskifti at verið í lagi. Hetta er ein almenn ella ein kommunal uppgáva. Og taka vit rutuna úr Ser- vági til Mykinesar, so er oftani neyðugt at bíða á bryggjuni í Servági. Har er so heldur einki stað at fara og fólk mugu fara oman í fjøruna at loysa sær buksurnar aftan fyri Eg nevni hetta hvussu Sigurd Simonsen bátarnar fyri at vísa á, stórur tervur er á skip- aðum viðurskiftum, um vit skulu halda fram við at taka fremmandum gestum — Tit ynskja skipað viður- skifti og fleiri turistar og at fáa fleiri krónur burtur úr turistunum. Men hvat við teimum turistum, sum kundu hugsað sær at fiska síl í áum og vetnum. Hvat siga okkara egnu sílafisk- arar til tað? Sigurd Simonsen: Hatta er ein sera eymur spurningur. Ég veit, at hann hevur verið um- reddur í Sílaveiðufel- agnum og, at tað har er nidurstødan, at vit eiga ikki at reklamera við at fáa turistar henda vegin at fiska síl. Her kemur kapp- ingin inn í myndina. Teir mongu, sum longu fiska, ynskja ikki, at enn fleiri skulu koma aftrat, tí tá verður uppaftur minni í part. — Men er tað ikki eitt sindur egoistiskt, at vit fyrst ynskja at fáa tur- ímóti * istar henda vegin, men at teir so ikki skulu hava meguleika at fiska sil, ti tað vilja vit hava fyri okkum sjálvi? Jákup Veyhe Aðra staðni verður tikin stór upphædd fyri at kunna fiska síl. Um vit nú tóku nógvar pengar fyri at kunna fiska síl, so kundu vit brúkt peningin til at seta út fisk og á tann hátt nert um stovnin. Men fyri at sleppa undan at seta ov hegan prís fyri loyvini, so- leiðis feroyingar íikki kunnu fiska sum higartil, so kundu vit havt eitt ávíst gjald t.d. 200 kr. fyri loyvi at fiska í eitt ár. Tá skulu so turistarnir, sum fiska í ein ella tveir dagar gjalda tað sama sum føroyingar, sum fiska í eitt ár. Men eg rokni við, at Sílaveiðufelagið sjálvt kann loyva henda spurningin. Sigurd Simonsen Tá vit stovnaðu Sílaveiðufel agið vóru fáir limir men nogv sil Í áaum og vøtnum Í dag er beint tvertur- ímóti. Airnar eru dálk aðar, og oll tey góðu sjó- sílaplássini eru farin. Nú er bert Sandsvatn eftir, men har hava teir so sett út laks, og tað vita vit, har laksur er, har doyggja sjó- sílini út. Tað er tí vandi fyri, at stovnurin av sjósíl- um doyr heilt út Skal vaksandi talið av feroyingum fiska síl fram- haldandi og skulu turistar eisini hava loyvi til tess, so verður neyðugt at seta pengar av til at nera um stovnin. Meguliga er tað rætt at taka hægri gjald fyri loyvini, fyri at kunna skaffa pening til at nera um stovnin. — Í álitinum verður nógv tosað um fiskitúrar! — Jákup Haraldsen: Her eru stórir meguleikar, sum enn eru ótroyttir Nógvir bátar liggja fyri teym, sum kundu verið nýttir til fiskiendamál, tá turistar eru her. Hetta kundi verið góð forræt- ning.