hósdagur 15. mars 1984síða 1

Nr. 33 * hósdagur 15. mars 1984 frælsi javnaður brødralag 57. årg. * kr. 5,- Atli Dam, tingmaður Landsstýrið hevur krógvað frágreiðing um vanaligu figgjarstøduna »Der har ikke hidtil været politisk vilje til at træffe de nødvendige foranstaltninger til en løsning af proble- merne, og udviklingen må give anledning til alvorlig be- kymring« Hetta er skoðsmálið, sum Ráðgevandi nevndin við- víkjandi Feroyum undir danska forsætismálaráðn- um gevur leiðsluni í Tinga- nesi. Skoðsmálið er at lesa í eini frágreiðing, sum Ráð- gevandi nevndin sendi landsstýrinum longu í juni í fjør, aftaná at hon hevði vitjað í Foroyum. A tingfundinum mána- dagin upplýsti Atli Dam løgtingsmadur, at lands- styrid hevur dult hesa frå- greiding i 9 månadir Hann upplysti, at nu- staðni hevur figgjar- fingið nakað at vita um frágreiðingina, ið kemur við skakandi metingum um ftíggjar steðu okkara nevndin Í úrtíð Frágreiðingin er sum so eisini rættiliga óvanlig. Tí hon kom bert fáar mánaðir eftir, at Ráðgevandi nevndin hevði latið lands- stýrinum eina frágreiðing um árið 1982. Ivaleyst hevur nevndin tískil hildið steðuna verið so mikið hættisliga, at hon hevur avgjørt at senda eina nýggja frágreiðing í úrtíð. Í frágreiðingini stendur m.a.: „Som det vil fremgå, er optimismen og inves- teringstilbøjeligheden på Færøerne stor, og den øko- nomiske fremgang gennem de sidste 10-15 år har været meget kraftig Levefoden er næppe lavere end i Danmark, og den stramning, der i de sidste år er sket i den økono- miske politik (reducering af dyrtidsportionernes relative størrelse og for- øgelse af skatternes), har kun i beskedent omfang ført til en begrænsning af Importudvik- begyndelsen af indeværende år tyder på forbruget lingen i en stigning i forbruget fra 1982 til 1983. Der er imidlertid grund- læggende svagheder i de færøske okonomisk/poli- tiske holdninger og struk- turer, som kan give anled- ning til bekymringer: I. Til trods for en ret gunstig prisudvikling for fiskeeksporten yder der af landskassen meget store subsidier (ca. 200 mill. kr. om året) til fiskeriet, i alt beløbende sig til ca. 20% af eksportværdien. Bag- grunden for de meget subsidier var en krise for fiskeriet i midten af 70'erne efter den første oliekrise. Nogle af subsidi- erne er medvirkende til en uhensigtsmæssig ud- nyttelse af fiskeressour- store cerne og til den seneste tids øgede interesse for in- vesteringer i fiskeskibe En anden subsidieringen af landets hovederhverv er, at de offentlige udgifter ligger højt. Til trods for de bety- delige overførsler fra den danske statskasse (ca. 600 mill. kr. i 1982) má skatterne holdes på et ret højt niveau. 2. Der er også på anden måde et stærkt offentligt engagement i det private erhvervsliv på Færøerne Udover subsidieringen af fiskeriet giver det sig udslag i, at såvel lands- kassen — evt gennem særlige fonds — som kommuner, fagforeninger mu. deltager i finansie- ringen af mange private foratagender, og at lands- virkning af Atli Dam: — I meira enn 9 månadir hevur landsstyrid krogvad eina frågreiding um vånaligu figgjarstødu okkara kassen herudover garantier for lån til disse. Konsekvensen heraf er, at der sjældent indtræder konkurser, hvir sådanne virksomheder kommer i økonomiske vanskelig- heder. Løsningen bliver i giver stedet ofte, at landskas- sens lånegarantier forøges i håb om, at problemerne vil kunne løses. Landskas- erhverus- sens samlede garantier beløber sig ultimo 1982 til ca. 500 mill. kr. En følge heraf er, at det er blevet ret risikofrit at foretage private investe- ringer, og at risikoen fo fejlinvesteringer forøges 3. Man har — som det også har været tilfældet andetsteds taget let på gældsætningen til udlandet, og det har indtil nu været let at låne. En nylig henvendelse til danske bankkrede om et nyt betydeligt lán til landskassen gav dog anledning til, at der — i modsætning til, hvad der Framhald å sidu 8 Ur býráðnum: Essa Arge sigur ósatt og er nú frakoyrdur Essa Arge frákoyrdur sum formaður í nevndini vegna býráðslimur fyri Essa Arge hevur í ávísum blaði álop á javnaðar- menninar í býráðnum í Havn um íbúðarbygg- ingina vestanfyri Sunds- vegin. Her fer hann heilt skeivur, tí tað er júst Javnaðarflokkurin við for- mansskapinum í sosialu nevndini, sum av fyrstan tíð kom fram við býráðs- uppskotinum um, at pen- ingur varð settur í íbúðar- grunnin, og at grunnurin bleiv nýttur til íbúðar- byggingina vestanfyri Sundsvegin. Hesum bardist Eliesar Arge og flokkur hansara dúgliga ímóti, men teir vóru noyddir at boyggja seg — og peningur varð avsettur til endamálið. Ætlanir um íbúðarbygg- ingina vestanfyri Sunds- vegin, 150 íbúðir í ellum steddum frá 30-100 m* var nærum steðgað nú Essa Arge hevur sitið sum for maður Hetta Johannesen sosialu nevndini og leggur aftrat, at nevndin mána- dagin tí gjerdi av aí koyra Essa Arge frá sum nenvd- arformann, og ístaðin eru Petur í Gong og Leivur Johannesen settir sum formansskapur. — Projekteringin av íbúðarbyggingini er ikki komin serliga langt. Spurningurin um projek- tering og í hverjum stig- um byggingin skal fara fram skal fyrst leggjast fyri býráðið, áðrenn detail- upplýsir Leivur formaður í ódugnaskap raðhúsabygging sigur projektering skal fara fram Málið má sigast at vera komið sera stutt meðan Essa Arge sitið sum formaður — og tí megu tey »himmalbrøv« sum hann hevur sent út til fólk um íbúð við Sunds vegin metast heilt burturvið og sum vanlig valpropaganda og als einki annað — Men vónandi kemur nú vend í, nú fleirtalið í býráðnum fær hetta mál um hendi og sum hevur verunligan vilja til at fremja hesa sek, endar for- maðurin í sosialu nevnd- ini, Leivur Johannesen