hósdagur 15. mars 1984síða 2

Síða 2 Hevur tú ein spurning ella onkran trupulleika, sum tú kundi ynskt tær at fingið viðgjordan í hesum teiginum, :- Spyr Sosialin Skriva til: Sosialurin, postsmoga 76, 3800 Argir. Merk brævbjålvan »Spyr Sosialin«. tíðindablaðið Barnakonur og rúsdrekka Læknin skrivar: Spurningurin um alkohol ávirkanina á fostur, hevur síðan fyrst í 70unum havt stóran áhuga hjá gransk- arum Úrslitið er, at barna- konur ið nýta alkohol í mun til tær, sum ongantíð smakka sær á, vísur, at tær ið nýta alkohol hava sterri møguleika at fáa ófull- borin bern, eitt nú: nýfeð- ingar sum viga ov lítið, brek í meginnervalagnum, likamlig vanskeplan í anlitinum Savnað undir einum fyribrigdi alkoholsyn- kallast hesi FAS (føtala dromið) Eisini kanningar, at meguleikin fyri at hitta sterri hjá barna- konum, sum nýta alkohol í mun til tær, sum ikki nýta visa reis er alkohol ella bert i småum mongdum. Hitta reis At alkohol í stórum mongdum gevur møguleika at hitta reis og fosturskadar = bert er atvold av rúsdrekka, kann heldur ikki sigast, tí hesi fyribrygdi kunnu verða tilstaðar, tó at barna- konan ikki nýtir alkohol. Tær ið nýta lítið ella einki alkohol hava eins stórar meguleikar at hitta reis ella fáa ófullborin bern. Hugsast kann: 1) at fyri- brigdi, sum oftast eisini kann koma til sjóndar hjá teimum, ið nýta alkohol mennir F.A.S. 2) at talan er um eitt ávíst hámark fyri, hvat ein barnakona kann nýta av slíkum drykkjuverum. Tað vil siga, at ávirk- anin fyrst kemur til sjónd- ar eftir at barnakonan nýtir ávísa mongd av alko- hol. Fyribrigdi hjá barna- konum, ið ofta eru tengd at alkohol misnýtslu eru í hesum viðfangi: vánalig foði, truplar sosialar um- steður, nógv royking, mis- brúk av heilivág, stress, vitaminmangul og her serliga folinsýrumangul. Av slíkum kanningum vita teir serkenu at siga, at slík fyribrigdi í sjálvum sær ikki fera til fostur- skaðar, ið kemur undir ser- liga ekið FAS. Demið er óvanliga lítlir nýfeðingar, grundað á vánaliga feði ella ov nógva royking, ikki í Bellum forum er orsakað av FAS. Kortini er ikki meguligt at útihýsa meguleikanum, at ein ávís samanbering er millum alkoholmisnýtslu og fosturskaðar. Serliga hevur tað týdn- ing, at barnakonur terva folinsýru, og hevur tað serliga verið granskað á hesum eki, tey seinastu árini. Tað vísur seg nevniliga, at folinsýrumangul ofta er komið til sjóndar í sam- band við alkoholmisnýtslu hjá barnakonum. Sam- stundis er ávíst, at folin- sýra, sum er eitt B- vitamin, hevur týdning fyri at fostrið skal menn- ast á rættan hátt. Eisini nýggjar kanningar vísa, at saman- burður er millum alkohol fosturskadar og Zink- mangul. Umframt hetta eru teir serkønu eisini var- uguðir við, at evnið Acetaldehyd kann hava somu ávirkan. Hetta evnið er tað sum stendst, tá alkohol brennist í llkaminum. Hvussu nógv? Allar kanningar vísa, at barnakonur ið nýta stórar mongdir alkohol, fáa í nógv sterri mun, ófull- borin bern. Avísir granskarar hava roynt at seta tel á ávísa mongd, sum sigst geva fosturskaða. Eisini um meguleikan, hvert smærri ella sterri mongdir alkohol geva fosturskada. Tad er tå ikki vist å, hvussu høgt alko- holbruk er galdandi, fyri at geva slíkar skaðar Talan er tó um eitt hámark fyri, hvussu nógv alkohol ein barnakona kann nýta, uttan at fostur- skaðar standast av hesum. Verður hugt eftir teimum úrslitum sum higartil eru tek um slíkar kanningar, eru smáar mongdir alkohol ikki við vissu tekin um, at tað ávirkar fostrið. Hinvegin er ikki megu- ligt at áseta eitt hámark fyri »trygga« alkohol- nýtslu. Eins og tað ikki er gjør- ligt at áseta eitt mark fyri at tað er skaðiligt at nýta sterri ella minni mongdir alkohol í burðartíðini, hevur eisini verið umrett hvat er hámark og lágmark í hesum viðfangi. Er tað t.d. ein snaps dagliga, ella fýra-fimm snapsir um vikuna, ella er tað eina ella tvær rættu- ligar kenningar í burðar- tíðini? Hvat almenna upplýs- ingini viðvíkur, tá tað snýr seg um upplýsing í samband við alkohol- nýtslu í burðartíðini, eigur at verða nágreiniliga víst á tey kanningarúrslit ið eru tek. Tað er ráðiligt at verða Eyðun Joensen, sál arfrødingur afturhaldandi, men hvørt tað skal verða eitt krav til barnakonur, at tær als ikki skulu nýta alkohol, er ein annar spurningur. Ivamál skal koma tí ófedda til góðar Hevuðsendamálið í hesum upplýsingum eigur sjálv- sagt at verða, at ivamålid skal koma tí ófedda barn- inum til góðar — nevni- liga, markið fyri hvar »trygdin« i alkoholmark- inum liggur. Marjun Sigurdsdøtt ir, sosialrådgevi lækni Talan kann eisini verda um tilikt, at t.d. flestu barnakonur hava nýtt alkohol í burðartíðini, eitt nú áðrenn tær hava havt vitan um, at tær eru við barn. Hjá hesum kvinnum kann slíkt forboð elva til ótryggleika og skyldkenslu. Tí er tað ein spurningur um núverandi vitanin um alkohol og barnakonur er so staðfest, at hon kann bera, at barnakonur kunnu koma í eina sálarliga steðu, sum gevur teimum ringa sam- vitsku í burðartíðini. Nr. 33 — 15. mars 1984 Marner = Fríða Patursson, log frødingur 70 år 13. mars fylti Hans Petur Øregaard, Madvigs Allé 8, 1829 København V, 70 år. Silvur- brudleyp 14. mars kundu hjúnini Solveig og Jóhan á Lava, Klaksvík, halda silvur- brúdleyp. Nærvarp okkara í Kjøpinhavn hoyrist um alt Kjøpinhavn hvert hós- kveld frá kl. 20,00-21,30 á 101,7 mHz: Tíðindi, fund- arboð, prát við føroyingar, upplestur og tónleikur. 30 ára starvs- dagur Tann 16. mars eru farin 30 ár síðan at Hans Marius Johansen, Lilleven, á Tveroyri, tók við starv- inum sum selumaður fyri Føroya Bjór. Tað kann sigast um Jonu og Hans Marius, at tey hava rekt hetta starv væl og virðiliga — altíð blíð og vinarlig. Samstundis sum eg ynski tykkum tillukku við starvsdegnum, fari eg eisini at ynskja Feroya Bjór tillukku við at vera heppið at fáa Jonu og Hans Marius til av- greiðslufólk her suðuri. Hjartaliga tillukku Sverre Lilleven