hósdagur 22. mars 1984síða 7

Nr. 36 — 22. mars 1984 Í 1978 samtykti Feroya løgting lóg um Lands- banka Feroya. Sambært hesa lóg skuldi setast á stovn almennur banki í Feroyum við ávísum lóg- bundnum uppgávum. Bankin skuldi rekja ávísar tjóðbankauppgávur uttan tó at hava rætt at geva út peningaseðlar. Av hevuðsuppgávum bankans kunnu verða nevndar, at hann skuldi vera bankasamband landskassans, verða ráð- gevandi viðvíkjandi lán- teku í útheiminum og ráð- gevandi í búskapar og fíggjarpolitikkinum. Sum kunnugt gekk tað ikki nóg skjótt við at fáa landsbankan at virka og valið í 1980 í ótíð ferdi til eitt landsstýri, sum als organ áhuga tóktist at hava fyri at seta ta lóg í verk, sum legtingið hevði samtykt í 1978. Við tí syndarliga meti í uttanlandaskuld, handils- halii og gjaldsjavnahalli í huga, sum borgarliga sam- gongan er orsek til, áttu allir flokkar at havt stersta áhuga í at fáa landsbankan at virka sum skjótast. Tí spurdi Sverri Midjord í legtingssetuni 1982 landsstýrið hví lógin ikki varð hildin viðvíkj- andi landsbankanum. Hann fekk tað svar, at av tí at henda lóg bert varð vorðin samtykt við einari atkveðu í meiriluta, metti landsstýrið seg onga skuldu hava at seta lógina í gildi! Hetta svaraði eitt lands- stýri, sum sjálvt er valt við einari meirilutaat- kvødu og sum dagliga í tinginum má hjálpast við einari atkvødu í meiriluta, tá tess lógaruppskot skulu samtykkjast! Javnaðarflokkurin ætl- aði ikki at lata sær hetta lynda og legði tí í verandi tingsetu fyri legtingið uppskot til samtyktar, sum áleggur landsstýr- inum at halda lógina um landsbankan. Flokkurin hevði sjálvandi sín iva, ti hetta at áleggja ovasta lógarumsiting okkara at halda landsins lógir er so grotekst og so óhoyrt, at ein mátti ivast um tær fylgjur eitt slíkt uppskot kundi hava fyri virðingina fyri fólkastýrinum. Men tá landsstýrið hevði havt eitt ár til at umráða seg í og framvegis einki stig hevði tikið til at halda lógina, settu vit uppskotið fram. Hverja lagnu fekk so hetta uppskot? Jú, fríggjadagin tann 16. mars var tað sett undir atkveðugreiðslu og felt við navnakalli av teimum 17 tingmonnum, sum manna tað borgarliga alternativið. Tann seytj- andi maðurin, sum við hesari atkveðugreiðslu var við til at geva lógbrót- arunum í Tinganesi blátt stempul, var sjálvur leg- tingsformaðurin Jógvan Sundstein. Hetta var ser- stakliga harmuligt, tí Jógvan hevur áður givið ilt av sær tá ið landsstýrið hevur sýnt sína opinber- ligu vanvirðing fyri Feroya legtingið, sum í einum og øllum og sam- bært galdandi styrisskip- anarløg er yvir landsstyr- inum. Men nú vita vit so, at umsorgan legtingsfor- mannsins fyri teimum tingmálum, sum lands- stýrið sjoflar, bert er gald- andi fyri hansara egnu hjartamál, og tað hava vit í andsteðuni havt var- hugan av leingi Tað, sum stendur eftir aftan á eina slíka hending sum hesa, hvar legtings- meirilutin lógfestir lógar- brot, er ein alt vaksandi illgruni um, at teimum flokkum, sum nú í skjótt fýra ár hava rátt fyri borg- um, í roynd og veru tervar sjálvan hjartatáttin í einum demokratiskum flokki: hetta at taka demo- kratiskar avgerðir i álvara, hetta at virða demokratiskar avgerðir, sjålvt um einum ikki dámar tær. Líta vit at einum av heimsins elstu demokratium, Danmark so síggja vit, at ein og hver donsk stjórn umsitir og setir í verk allar tær samtyktir, sum fólka- tingið ger, sjálvt um hesar samtyktir ikki fella stjórn- ini so væl. Ger stjórnin ikki hetta, fer hon frá, ella verður frákoyrd av fólka- tinginum. Soleiðis virkar eitt rótfest og sunt fólka ræði. Hjá okkum er nú við at vera øvugt. Landsstýrið kunnger — ikki bert í landsbankamálinum, men í nógvum eðrum málum við, at tað droymir ikki um at halda legtingsins lógir og samtyktir, og borgarligi meirilutin við formanninum fyri heims- ins elsta tingi á odda sigur einmælt: >Tað er alt í lagid«. Ålvaratos, er tad ikki nu tíð uppá at spyrja, um tílíkir flokkar hava uppi- borið álit frá meirilutanum av feroyingum einaferð aftur at? Jóannes Dalsgaard Fundarsamtykt i Froðbiar Sóknar Javnaðarfelag Á eykaaðalfundi í Froð- biar Sóknar Javnadar- felag 19/3-84, var fylgj- andi fundarsamtykt einmælt viðtikin. 1. Eykaaðalfundurin sam- tykkir ikki at taka stødu til uppstilling til løgtings- valið, fyrr enn teir orga- nisatorisku spurningarnir í flokkinum eru avgreidd- ir. 2. Eykaaðalfundurin mótmælir, at ein felags- skapur, hvers uppruni eru mótmæli móti demokrat- iskum limaavgerðum, undangongumenninir i hesum felagsskapi sjålvir hava biðið um, verður upptikin sum limur i flokkinum á jevnum feti við onnur feløg. 3. Um tulkingarnar hjá nýggja felagnum av floks- lógini verða góðtiknar av flokkinum, meta vit hetta sum at taka steði undan tí organisatoriska felags- skapinum í flokkinum. 4. Eykaaðalfundurin metur tað sum óbótaligan skaða fyri flokspolitiska arbeiðið, um góðtikið verður at hava tvey javn- aðarfeleg í somu bygd, við somu flokspolitisku upp- gávum. Við tað. at vit vprincini- elt ikki meta tað rætt at hava tvey javnadarfeløg í somu bygd, fara vit, um tulkingarnar hjá TSF, um limaskap í flokkinum, fáa viðhald, at boða flokk- inum frá, at vit, sum 60 ára gamalt javnaðarfelag, álvarsliga fara at um- hugsa felagsins organisa- toriska tilknýtið til Før- oya Javnaðarflokk í fram- tíðini. Limafundurin ásannar, at steðan innan javnaðar- flokkin í dag ikki tænir eðrum endamáli enn at lata vatn á mylluna hjá okkara politisku mót- steðumonnum. Ti eigur aftur sum skjótast at verða komið á rettu kós, so allar kreftir í Feroya Javnaðarflokki kunnu fara til verka, so at flokk- urin aftur verður tað naturliga amboðið hjá len- móttakarum, verkafólki og fiskimonnum i striånum fyri betri korum. Hetta er meira neydugt nu enn nakrantíð áður, nú borgarligi ágangurin hóttir við at taka steði undan ellum teimum len- arligu- og demokratisku rættindum, flokkur okk- ara hevur gingið á odda fyri at fremja, hesum bólkum at frama. Fundarinnar vegna Asla Jespersen, skr. Otryggleikin vid skattaskipanina I. apríl fara vit undir nýggja skattaskipan, samtíðarskattaskipan- ina. Nógvir spurningar standa ósvaraðir fyri framman um hvussu henda skipan fer at royn- ast tí vanliga skattgjald- aranum. Tey flestu hava eina kenslu av ótrygg- leika um hetta stóra apparatið, sum skal í gongd nú um nakrar dagar. Ein tílík grundleggj- andi broyting, sum ein nýggj skattaskipan er, tekur drúgva tíð at fyri- reika, um væl skal vera burturúr. Men hvussu er henda lóg og henda fyriskipan forarbeidd? Í stórum skundi er hastað so avstað, at neyvan teir sjálvir finna út av hesum. Heilt natúrligt hevði verið, at kommunurnar og fakfeløgini fingu høvi at gera sínar viðmerk- ingar til málið, áðrenn tað varð endaliga av- geritt, so sum uppskotið varð av Javnfl. Men so skuldi ikki vera, málið bleiv luskað igjøgnum, fekk so dánt neyðugu viðgerðina í Tinginum og ein lógin fyri og onnur eftir varð bara samtykt av samgonguni, uttan at nakar veruliga fekk sett seg inn í, hvat hesar lógir innihildu og merkja fyri vanliga skattgjald- aran. Fakfelegini kravdu at fáa meguleikan at gera viðmerkingar til upp- skotini, men hetta varð umberandi kveistrað til viks, sum um at hetta viðkom ikki teimum. Umsíðir er so stundin komin, at hetta velduga maskinaríið, samtíðar- skattaskipanin, fer í gongd, og longu nú kaga greflig brek undan kavi, sum lættliga kundu verið umgingin, um bert rímulig tíð varð avsett til fyrireikingarnar og allir partar fingu loyvi at gera sínar metingar og viðmerkingar. Verri er við teimum brekum, sum ikki kunnu umgangast, tá tað er eitt borgarligt stýri, sum setur nakað í gongd. Hesi eru tey sterru og meira álvarsomu, og tey krógva seg ikki burtur í nýggju skattalógini. Sviðan av hesum koma serliga tey lægst lentu at fola sum ongantíð fyrr. Flestu eru vit samd um, at tað er neyðugt við eini samtíðarskatta- skipan, men tó ikki fyrr ein hvenn prís. Nýggja skattaskipan- in, sum kemur í gildi 1. apríl, er eitt satt borgar- ligt avrik, har láginntek- urnar gjalda prísin, og tí var tað betur, vit vóru hana fyri uttan. Hanus Joensen