hósdagur 22. mars 1984síða 6

Síða 6 tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Politiskur- og fyritaksbleðstjóri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen FYRI NÆRUM fýra árum síðani fingu vit nýtt landsstýri. Nú skuldi vend koma í. Nú skuldi skil féast á. Nú skuldi almenna peninga- nytsten tálmast og nú skuldi spar- ast. Men nú fýra ár seinni kunnu vit ásanna at almenna peninga- nýtslan er tvífaldað. Bert eftir 25 pst. Sennieikin er at almenna peninganýtslan hevur sett met HVAT ER SO veruliga orsøkin Ul at se er. Fyri tað fyrsta prégvar andstøðu um, at undanfarna sem- gonge framdi eitt ræðuligt oyðsi við almennum peningi var ésenn úr enda í annan. Mesi fýra árimi hava sýnt, at undanfarna sam- gonga spardi í tann mun hetta var gjørligt, tí um hetta ikki var tilfell- ið, so hevdi tað ikki verið møguligt hjá hesi samgonguni at tvífaldað almennu peninganýtsluna. UNDIR ØÐRUM landsstýrum, ið hava sitiå undan hesum, eitt nú seinasta landsstýri, vórðu figgjarlégirnar vidgjørdar nógv ødrvisi enn nú. Tá hevði javnaðar- flokkurin leiðsluna og undir hesi leiðslu løgdu tey undanfarnu landsstýrini eina stramma fíggjar- lóg. Hetta heit almennu peninga- nýtsluni niðri. Sjálvandi førdi hetta til at landsstýrið og figgjarnevndin í seinnu helvt av fíggjarárinum í ávísan mun vérðu noydd at geva eykajáttanir. Men hetta gav hóast alt eitt frægari úrslit enn nú. Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 heik annan hátt, enn tey undan- fornu landsstýrini gjørdu. Hesi árini hevur talen ikki verið um at Heldur hevur talen verið um at gjørt fíggjarlógirnar se rúmar sum gjørligt. Landsstýrið og sam- gongan hava roynt at hækka fíggj- arlégirnar mest meguligt fyri harvið at sleppa undan eykafíggj- arlégum. Urslitid er at vit hava fingið tær størstu hækkingarnar á fíggjarlógunum nakrantiå uttan at vit kortini sluppu av við eykafíggj- arlógirnar. ARBEIÐSHÁTTURIN, sum sitandi landsstyri hevur nýtt tå fíggjarlóg- irnar eru vidgjørdar, hevur bein- leiðis ført til stærri almenna pen- inganýtslu. Almennu stovnarnir eru øll árini bidnir um at leggja nóg nógv upp fyri so sleppast kundi undan eykajáttanum og eykafíggj- arlógum. Teir almennu stovnarnir hava gjørt sítt besta og úrslitið er har eftir. Og eykafíggjarlógirnar sluppu vit ikki av við. NIDURSTØDAN má tí verða at fíggjarpolitikkurin hjá sitandi sam- gongu er fullkomuliga miseyðnað- ur. Figgjarlégirnar hava sett met. Eykafíggjarlógirnar = eru onki ødrvisi enn árini framman undan. Almenna peninganýtslan er tvífaldas eftir fýra árum. Og ongin dugur at hóma nakra sparing. VERULIGA ORSØKIN til hetta er arbeiðshátturin í Tinganesi tá fíggjarlógirnar fyri hesi árini eru viðgjerdar. Eisini neyð her Herfyri véru tvær ungar kvinnur í útvarpinum og greiddu frá ferð í Lesotho. Tær fóru at hjálpa fólk- inum har. Í útvarpinum tosaðu tær um neyðina í Lesotho, m.a. ovur- drekkan. Hví nevnir útvarpið ongantíð neyðina her her, og hví hjálpa fólk ikki heldur okkara egnu neyð- ardýrum í staðin fyri at fara burtur í onnur lond at hjálpa. Í Feroyum drekka fólk av somu grund sum í Lesotho. Teir borgarligu flokkarnir hava gjert tað soleiðis, at pengar eru alt. A tí menniskjaliga ekinum er kalt. Vit vita so væl, hvussu vit skula beta um í eðrum londum. Men hver roynir at hjálpa eðrum her í Feroyum. Hví ikki royna at håla økkum sjålvi upp úr ti óferi, vit eru komin í. Menniskjað sjálvt er onki vert longur í okkara sam- felag. Neyðin er eisini her í Feroyum. Men um hana hoyra vit ongantíð nakað í útvarpinum. Ónegd PN Nr. 36 — 22. mars 1984 Kriggsøsing i Sosialinum Leygardagin 10. mars hevur Sosialurin fylt opnuna við krígspropa- ganda úr norska konserva- tiva blaðnum »Aften- posten«. Endamálið við at bera hesar spekulatiónir víðari er ógreitt, tó kann ein bert hugsa sær at slíkar greinir eru meiri brenni á esingarbálið. Um teir grimmu russarnar, sum vilja leggja okkum undir seg, og teir bjarg- andi amerikumenninar, sum eins og í Grenada kunnu finna uppá at „hjálpa“. Hverki »Aftenposten« ella Sosialurin nevna, at í síni gott 66 ára longu segu hevur Sovjettsamveldiå aldri lopið á nakað vestur- europeiskt land. Hví Sovjett sø skal metast sum »figgindin« má undra. Tosa vit kanska um tyskarar sum »figg- indin<? Teir hava um ikki annað lopið á onnur euro- peisk lond, m.a. hersett Danmark og Noreg, fyriikki so nógvum árum síðani. At Sovjettsam- veldið er okkum fígginda- liga sinnað, tað veit ongin annar uttan CIA. Har- afturímóti hava sevjett- búgvar óivað grund til at vera á varðhaldi mótvegis teim londum, sum aftaná seinna heimsbardaga tosaðu um at >rulla teir aftur«. Og luttøka vestan- veldanna í mót-kollvelt- ingarliga stríðnum í Russ- landi eftir 1917 er ikki nevnd í segubókunum vit nýta í skúlunum. Tað er ikki undarligt, at ein tjóð, sum misti 25 milliónir undir krignum og lá í full- komnum sori, er á varð- haldi se slíkt ikki hendir aftur. USA harafturímóti, hevur aldri havt kríggj moti eðrum tjóðum inni á sínum egna landaøki. Og tað stóð óskalað eftir heimsbardagan. Tess- vegna er teirra produkti- ónsapparat so langt fram- komið í dag. Men aftur til ta hugsan, at triði heimsbardagi fer at gerast eitt sjóslag í Norðuratlantshavi. Hetta er ógvuliga misvísandi, og tænir bert tí endamáli at fáa okkum at gleyma, at ein bardagi stórveldanna millum merkir bert eitt: fullkomin oyðing av siðmenta heiminum. Har verða rakettir nýttar, tað er nóg någv til av teimum til at oyða alt fleiri ferðir, so neyvan verður neyðugt at spæla sær við her- flotum rundanum Fer- oyar. Herflotarnir hjá stór- veldunum eru ætlaðir til luttøku í konventionellum kríggi móti eðrum tjóðum enn stórveldum: til dømis í Miðeystri og Persara- flógvanum. Fara USA og Sovjett í opið stríð, sø er talan bert um tímar, til alt er í oyði. Vit her heima kunnu bert vóna at tað ikki hendir. Arbeiða fyri friði har vit eru ment til tað. Og friðarendamáli tæna greinir sum nevnda í Sosi- alinum ikki. Tverturímóti fær hon fólk at ræðast tá »russararnir koma“. Tað gera teir neyvan. Tí Føroyar er ikki „teirra øki«. Harafturiméti eru vit NATO-øki, og tað er meiri hugsandi, at USA kann fara at bera seg at eins og móti lítlu eynni Grenada, um politiska gongdin her ber á ein bógv sum ikki hóvar Washing- ton. Tað hava teir flotan til. Skvati Stóristovnur i eldinum Tað er sjáldsamt at fáa váttað eina hypotesu í somu viku, sum hon er framvarpað. Men viðhvert eydnast tað. Í Dimmalætting frá 20. mars skrivar Petur Olsen um brunatrygdina í set- húsum. Nú er Petur Olsen ikki nakar vanligur privat- persónur,, men ein av klæðseksdreingjunum hjá landsverkfreðinginum, ið ætlar at gerast deildarleið- ari innan byggieftirlit. Fyrst sannar hann, at brunatrygdin er út av lagi vánalig, tí fólk uttan eftir- lit sleppa at gera sum teimum lystir. (Hús verða innrættaði í trimum hædd- um uttan annað enn papp ímillum hæddirnar. Ikki visti eg at papp, sum er so sterkt at tað kann verða brúkt til gólv, er at fáa). Síðan sannar hann at kommunurnar hava hverki vilja ella evnir til at hava eitt tílíkt eftirlit. Niðursteðan verður sjålv- andi tann, at Petur Olsen, ið arbeiðir hjá landsverk- freðinginum, skal hava hetta eftirlit. Tað kann vera, at bruna- trygdin er út av lagi, men ikki er hon verri enn so, at brunatryggingin tryggjar húsini. Um brunatrygg- ingin tryggjar hús, ið ikki eru verd at tryggja, so virkar tryggingin ikki, og er hetta ein álvarsom ákæra. Men við tí alfaðirliga, vælmeinandi, hjálpandi beinaseminum, sum eyð- kennir Landsverkfrød- ingsstovnin skal alt koma i rættlag. Vit kunnu bert hugsa okkum hvussu eitt tilikt byggieftirlit kemur at virka. Petur Olsen fer valla suður til Sumbiar ella ut til Fugloyar um vikuskifti, at hyggja eftir sethåsum hjå sjålvbyggj- arum. Nei, tann, id byggir skal bíða til tað passar teimum, og ein stovnur, sum arbeiðir ov skjótt, kann ikki ávísa tann altíð vaksandi tervin á fleiri starvssetanum. Endamálið hjá Lands- verkfreðingsstovninum er neyvan at „áa betri bruna- trygd, men at skapa eitt eftirlit, har teir við fastari len skulu gera tað ómegu- ligt hjá félki at byggja sjálvi. Stovnurin er ein >troj- anskur hestur< á tremur við verkfreðingum og byggifreðingum, ið sum landsverkfreðingskommi- serar, skulu hava einarætt til at einki kann verða bygt uttan at ein av hverj- um slag skal vera á staðn- um, og tað verður bert tá tað hóvar teimum. Um onkur so dittar sær at gera nakað uttan at eftirlitið er á staðnum, so kann bert verða gitt um fylgjurnar, men tað minsta verður at taka húsini niður aftur. Annars dugi eg ikki at síggja hverjar brunatekn- iskar royndir stevnurin hevur at erpa sær av. Annars ert tú óferur at ávísa »stovnstørvin«. Halt bara fram å handa hátt, so verður tå í minsta lagi deildarleiðari. Jens M. Dalsgaard