leygardagur 24. mars 1984síða 18

Síða 18 Skylda okkara at nutimansgera kolagrevsturin Grevsturin í Hvalba í dag er alt ov óration- ellur og lúkar ikki tær tryggleikatreytir, ið eru galdandi í líknandi námum aðrastaðni Námsfraðingar úr Svalbard hava verið og me ferðalagið, sum vitjadi Svalbard i fjør. Her stæddir inni í einum av kolanám- Í kannað meguleikarnar fyri nútímansgerð unum ; j av námsrakstrinum i Hvalba og møgu- leikarnar fyri at byrja nåmsrakstur i Rangabotni. I drúgvari frågreiding hava teir víst á, ymsar åbøtur, ið kunnu fremja fyri lítlan kostnað — ábetur, ið, um tær verða framdar, helst verða at minka mun- andi um tann rakstrarstudning, sum í dag verður veittur til vinnuna. Ferðin til Feroya, kanningin og frá- greiðingin kostar um 50.000 kr. Eingin vil gjalda. Tað er stór skomm. Eftir stendir bert at finna fram á onkran syndabukk. Tað duga vit! Hetta skrivar Tormóður Dahl, ídnaðar- ráðgevi í frágreiðingini niðanfyri: 16.03. er skrivara Í Dagblaðnum eitt viðtal við Menningargrunnsins Mar- tin Djurhuus um tann rapportin, ið námsfreð- ingar úr Svalbard gjørdu aftaná at hava vitjað nám- ini í Suðuroy. Tað mesta av tí, ið sagt verður í hesum viðtali hevur lítið og einki við veruleikan at gera, og skal eg tí eftir áheitan frá P/f Kolavirki Arbeiðsmanna royna at greiða frá gongd- ini í málinum Men lat skovta | tyrst meg ppi, at just hetta mál meti eg sum eitt teimum, ið verða at hava ; uligan týdn g rr søn ing. Ti varð m.a. eisini t # t #6 syrg yri al førovska nevndin kannaði kolagrevstt námunum á Svalbard, og av somu »søguligu« orsek verður henda frågreiding onkrar Kanningarferðin til Svalbard l (undirritada) f fåa kannað, um tað var megu- ligt at byrja kolanáms- rakstur í Rangabotni. — Ég skjeyt upp, at vit fóru til Svalbard at kanna námsraksturin har, tí eg visti, at hesi námini í ein ávísan mun vóru meinlík okkara. Eg sekti grunnin um stuðul til ferð- ina (2 mans og undirrit- aði). Umsóknin varð játtað við umleið 50% av útreiðslunum Aðrenn farið varð av- stað, vendi eg mær til landsstýrið og mælti til, at eisini umboð fyri kolanám- ini í Hvalba (ið landsstýrið búskaparligu luttóku í Sum Menningar- hevur ábyrgdina av) kanningarferðini óivað kunnugt er lítil og eingin nútímansgerð framd í hesum námum ) arini, og har- seinastu 204 umframt eru tryggleika viðurskiftini úr av lagi vánalig ja beinleiðis hættislig Landsstýrið samtykti at 2 mans úr Hvalba senda gr Irur rá Ar beiðseftirli rg vend næ elsi € iðis t J. Rasmus St arðfreðir mn ul € iliga a vid rið er 1IOnuT arst ir: erðaútreiðs , n1 na sm } ir irbeiðseftir ð er gotdna 1 lands Frágreiðing frá kanningarferðini Teir báðir norðmenninir, ið gjørdu frágreiðingina um nútímansgerð av kolanámunum og grevstrinum í Suðuroy vinstrumegin, geologurin og hegrumegin leiðarin av kolanámunum á Svalbard. Í miðjuni stjórin fyri danska felagið Elkraft, ið hevur verið við til at byggja eitt kolaorkuverk á Svalbard Ferðin (15.-24.01.83) gekk sum ætlað og heimaftur- komin skrivaði eg eina frá- greiðing til m.a. lands- stýrið og grunnarnar. Ein serstek ferðafrágreiðing varð eisini send til øll blød- ini. I frågreidingini til lands- stýrið (dagfest 29.01.83) stendur m.a.: Skotið verður upp at Gunnar Kristiansen (tekn. stjóri fyri námini á Sval- Førova bard) kemur til seinast i februar, so enda- lig avgerð kann tikin skjótast gjørligt, um verða hvussu fram skal farast stigvist Lat meg her skoyta uppí, at allir teir, ið vóru við á ferðini, vóru samdir um, at hóast ferðin var sera lærurík, so var treyt- veruligum in fyr einum úrslit av Kanningunum, bard komu til Suðuroy og gjørdu seg kunnugar við námsviðurskifti koma við okkara eir skuldu so uppskoti um ussu Iram att nsgerð av ver andi námsrakstri í Hvalba beta um irygg- leikaviðurskiftini nån n i Hvalba kanning av møguleik- unum at byrja ein åvisan kolagrevstur i Ranga- botni. Føroyski kol- marknadurin Hóast føroyska kolið sum hitagevi bert kostar helmingin av tí oljan kost- ar, so er livilega okkara eyðsæð yvirhøvur so høg, at vit fegin gjalda henda meirkostnaðin fyri at sleppa undan tí meir- arbeiði, ið kolfýringin hevur við sær. Kolmarkn- aðurin í Feroyum er so- statt uppá seg ógvuliga lítil — bert slek 2.000 tons um árið, og »huskolnytsla« okkara skuldi vaksið til 3-5.000 so er hetta tal tó ikki sjálvt um tons størri enn, at verandi rakstur í Hvalba minni nútímansgerð) kann nekta henda terv við helst somu manning sum í dag. Tað var tí eisini okkum øllum greitt, at skuldu menn byrja kola- } (aftaná emma grevstur Rangabotni, varð fyrsta treytin hon, at tað var ein marknaður fyri Kolkraftverk Sjálvur havi eg ongantií( ivast í, at kolkraftverk eru ein munandi betri loysn uppá elorkuspurningin vikla vatnorkuprojektið hjá H& S og eisini nógv betri enn t.d. dieselverkið á Sundi. A Svalbard vóru vit so hepnir at síggja eitt nýtt enn ovurkostnaðarn kolkraftverk, ið í hevuðs- heitinum er projekterað av Elkraft í Danmark. Hetta verkið kostar um 180 mill. kr. (sjá eisini tekning), og vil kunna framleiða 120 mill. kWh — tvs. tað sama sum saml- aða túsundmillióna-pro- jektið hjá H & S. (Øll Eysturoyggin, Vág- oyggin og Vestmanna IV). Tað fall mær tí náttúr- ligt og logiskt at skjóta upp, at ein framtíðar kola- grevstur í Rangabotni varð knýttur at einum kol- kraftverki, tó | rr < skilja, at okkara soleidis at nåm bert veittu ein part t.d. 1/2 hjå verkinum tvs. uml. 30.000 tons árliga. Okkara koltil- feingi verður mett til um 6-7 mill. tons, tvs. við tílíkari nýtslu skuldu vit havt nóg mikið av koltervinum emmar! av koli í 200 ár. Hesin kolagrevstur vildi eisini skapt eini 30 nýggj ar beiðspláss í Suðuroy Orkuráðið roynir at forða fyri kanning- unum í Feroyum At siga alt tað eg her havi fert fram stendur at lesa í nevndu (29,01.83) frá frágreiðing ferðini til Svalbard og sum var send m.a. landsstýrinum, Orku- ráðnum, Ídnaðargrunn- inum, Menningargrunn- inum og Jarðfreðisstovn- inum (Jóannes Rasmus- sen) til kunningar og við- merkingar. Umleið miðjan februar (1983) var tað greitt, at serfrødingarnir úr Sval- bard kundu vera her i ødg- unum 12.-17. masr. Áður hevdi eg fingid ein fyri- spurning frå tekniska stjóranum i Elkraft (Johan Pettersen) um loyvi at luttaka i nåms- kanningunum i Føroyum. Tað hevði eg sjálvandi einki ímóti bert Elkraft rindaði allar útreiðslur. 25.02. sendi eg eitt skriv til landsstýrið, SEV og áður grunnar og stovnar, har eg greiddi frá ætlaðu vitjanini saman við einum uppskoti til skrá fyri fundir við allar nevndu partar í málinum. 8. mars fekk eg eitt telex frá Elkraft, Keypmanna- havn har sagt verður, at teir hevdu fingið boð frá Orkuráðnum um at hverki landsstýrið, SEV ella Orkuráðið komu at luttaka á nekrum av fund- unum ella kanningunum í Suðuroy. Elkraft varð eis ini biðin i at senda boð- ini víðari til Svalbard. (Legg til merkis: Idnadar- stovan ger uppskot til vitjanina og fær so at vita úr Keypmanna- føroysku skrå fyri havn, at teir