hósdagur 12. apríl 1984síða 10

Síða 10 Tað er ikki eiti á sum bygdamenn — einameist teir í Havn, leika í við skriving um bygdamenn- ing. Ikki er óhugsandi, at henda orka hevði ganga bygdum teirra betur, um teir hver í sínum lagi fluttu út aftur hagar, teir vóru komnir, og tóku upp nýggjan tátt á heimpláss- um teirra. Ikki fyrrenn tå kundu teir ávíst, at eisini teir veruliga vóru sinnaðir fyri hugtakinum bygda- menning. Hilmar Kass og Finnbogi Isaksen, báðir avbygdamenn í Havn, men sum hverki so ella so hava sýnt vilja ella hug til at vera við í uppbyggjandi leikum á heimplássum teirra, leika í eina óðastir um at Havnin veruliga er hevuðsstaður landsins. Skilji tað hver, ið vil, men annað enn lótir er hetta ikki. Hilmar stillar upp í Havn og Finnbogi, ið ætlar sær at ver arva- prinsur Erlends, man fara at gera tað sama. Vónandi er tað hesum og eðrum líka kompleksfyltum gerp- um greitt, at landsum- fevnandi bygdamenn- ingarpolitikkur ikki kann rekast av Havnini einsa- mallari, hóast alla megu- liga vælvild, Havnin higartil hevur sýnt bygd- unum. Kunnu bert byrja við bygdunum næst Havnini — Sudurstreymoyarbygd- unum. Seinastu 15-20 árini hava hesi bygdafólk havt stóran lut av innteku teirra úr Havnini, og einki evugt orð er fallið frá havnafólkið fyri tað, hóast arbeiðsloysi eisini hetta tíðarskeið hevur gjørt vart við seg i Havnini, og hóast komm- unuskatturin av hesum peningi mestsum óskerdur fall til bygdirnar. Eysturoy og Norður- streymur eru seinni komnar vid. Ivist ikki i, bygdirnar sum so betur høvdu dåmt, um arbeiði var á staðnum fyri bygdafólkinum. Men at krevja, at havnafólk skal koma við tí, er ikki so lítið burturvið. Viðvíkjandi búsetingar- politikkinum, so hevur Havnin verið stak lagalig mótvegis bygdafólkinum — ov lagalig vil eg loyva mær at halda. Ikki tí bygdafólkinum ikki skal unnast búpláss í Havnini, men tí byggingin hevur gingið alt ov skjótt. Fólka- talið er omanfyri tað, ið gott er. Bygdafólk í Havnini hava havt sama rætt til grundeki frá kommununi sum havnafólk. Hinvegin skal havnafólk, um tey á bygd skulu fáa so mikið, sum at pota eitt epli í, antin verða í ætt við henda ella hin ella verða giftur út á bygd og búsit- andi har — men arbeiða í Havnini og fáa kommunu- skattin til bygdina, tað er í lagi. Undrunarvert er tað, at tað einamest eru bygda- fólkini í Havnini, ið leggja upp til kegl um steðu hev- uðsstaðarins í landinum. Bygdafólkið, úti á bygd- unum rekir sítt og síni uttan serstaka evundar- kenslu mótvegis havna- fólki. Og evundarvert er lívið í Havnini avgjørt ikki í dag. Evindalig grópan og lamterilsi, í ellum forum, sammett við teir tankar, havnafólk fyri 15-20 árum síðan gjørdi sær um skynsama og hygna út- bygging av hevuðsstaðn- um. Men nyfikni og kåva- lótir bygdafólksins gjørdi, at so skuldi ikki verða. Bendur á sterstu gerðum landsins eins og tegnar teirra fluttu yvir háls og herðar, stundum uttan at vita sær arbeiði í Havnini. Var hetta bygdamenn- ing. Grevstraramboð keypt til velting um landið, og harvið lagaliga fíggjað við sokallaðari bygdamenning fyri eygað, grópa Havnina upp ger- andis- sum hvíludagar. Kann hetta verða bygd- anna fatan av bygda- menning. tíðindablaðið Sr fa A Í Kappingin um byggi- lendi í Havnini bygdafólk- anna ímillum hevur nærum forkomið havna- fólkið møguleikan til i egna heimstaði sínum at ogna sær grundstykki til sámuligan prís. Tann prís bygdafólk framvegis fær grundøki á heimplass- um teirra fyri — uml. 15- 50 tús. krónur. Er hetta tykkar fatan av bygda- menning. Húsaleigurnar í Havn- ini, eru tær ikki eisini úr- slit av kapping bygda- fólksins í millum um hetta láturliga symbolska, tey leggja í at sleppa til Havnar. Leigu- kasernurnar i Havnini, ogn bygdamanna allar sum ein, mergsúgva arðar bygdamenn í Havn fyri okursleigur. Hetta kann neyvan heldur vera bygdamenning. Ásannast má, at flest- allir bygdamenn, ið hug hava til at »investera«, gera hett í Havnini. Vertin liggur á fjøll, jørd, smælur og annars alt tað, ið kært skuldi verið at sær komn- um fólki — um bert slepp- ast kann til Havnar, um bert »business« kann ger- ast burturúr eðrum bygdafeløgum í Havnini. Handilsfyritøkur av bygd royna at koma sær framat i Havnini, allar mestsum uttan undantak. Seta i ved hålvar oyggjar fyir at sleppa at diskast i Havnini og gera harvið uppruna teirra so til lát- urs, at tað er einki minni enn syndarligt. Eru meguleikarnir fyri læruplássi eins góðir á bygd sum í Havnini, so velja bygdaungdómarnir kortini flestallir Havnina. Gretuligt er hetta Men vit havnafólk seta álit okkara til tykkum ungu bygdafólk, tá tað skal snúgva seg um veru- liga bygdamenning — ikki bert bygdunum, men eisini Havnini og land- inum sum so at gagni. Tit ungu megu vera tey, ið aftur av rettum verða at hava skil fyri at meta um tey virði, bygdir okkara hóast alt hava fyri tað fólk, har býr. Vóru bygdafólk eins sinnað fyri bygdamenning sum havnafólk, varð eins nógvur bygdapeningur nýttur til ílegur á bygd- unum sum til spekula- tiónsendamál í Havnini, høvdu bygdamenn í Havn- ini so sum Hilmar, Finn- bogi og teirra líkar smoygt upp um bókslini í heimbygdum sínum og latið seg ørkymla minni av jarðar- sum ødrum ognar- viðurskiftum í Havnini, so hevði kanska rivað fyri bygdamenningarpolitikki úti um landið. Hvussu við umsókn- unum til lærarastarv í Havn — jú, mestsum hver einasti bygda-læraranæm- ingur sekir eftir loknan skúla starv í Havnini. Áheitan mín til bygd- irnar skal tí vera, at tit sjálvi byrja bygdamenn- ingarpolitikkin úti um landið. Ikki fyrrenn tá munar almenna vælvildin, ikki fyrrenn tá verður meining í at tosa um bygdamenning. Leggið til síðis jarðar- klandur og personligt agg, gerið iløgur í egnum bygd- um heldur enn í spekula- tiónstiltek á stórpláss- unum. Sokallaði infrastruktur- urin í samfelag okkara er stórt sæð í lagi. Landið er mestsum alt samanbundið við góðum vegum, brúm, bergholum og álítandi sambandi sjóvegis. Har- fyri kunnu bygdirnar fáa tað til og frá, ið tervur kundi verið á í samband við allar hugsandi fram- leiðslur. Setið eina æru í at varð- veita og menna fedranna arvin úti um bygdirnar. Berið hann víðari, hóast tað verður í nýggjum Nr. 45 — 12. apríl 1984 teknologiskum sniði. Stari tykkum fyri Guds sakir ikki blindan eftir tí, ið stórplássini havast at; tí óhugsandi er ikki, at tað fyri smærru plássini kundi verið skilabetri at lagt á annan bógv. Vælsætaðu politisku túsundbeinini av bygd, ið kortini fyri langari tíð síðan háðandi hava vent bygdauppruna teirra bakið, verða ikki teir, ið av álvara fara at leggja rygg til ta bygdamenning, teir so oppurtunt fyri hvert val sleingja um seg við. Setið heldur álit tykkara til egna mátt og megi og stuðli hver einstakur teimum bygdamonnum og feløgum, ið ivaleyst hava dyggar ætlanir um virkis- skapandi tiltøk úti á bygd- unum. Seta tit á har tit standa, skal samhugi úr Havnini ikki skorta — og ivaleyst heldur ikki frá tingi ella landsstýri. Havnarmaður/K.