týsdagur 17. apríl 1984síða 7

Nr. 47 — 17. apríl 1984 Hugleiðingar um >Dukkuheim ið: Eisini Torvaldar verða við skerdan lut Um mannsamfelagið ikki góðtekur, at kvinnan er komin út um teir fýra veg enn fleiri Torvaldar enn higartil. Nora fer at yvirliva, men hvat við Torvald? á Hvussu ávirkar ein sjón leikur og filmur huga- heimin hjá áskoðarunum? Viuð at seta kenslurnar í gongd bæði tær góðu og tær minni góðu, sum eitthvert menniskja er samansett av, kanska? Halda vit altíð við tí góða persóninum á pall- inum ella í filminum, elal hver í sínum lagi, at leggja sjógv millum tað, sum fer fram kring okkum, í uppliv- ingum 0.ø., sum vit síðan skúgva til viks. ella taka til okkum, og lata hugsan okkara lita av??? Hesar spurningar setti eg mær, tá sjónleikurin »Dukkuheim« varð fram- fordur í Norðurlandahús- inum Sum ein teirra ið hevur sæð dukkuheimið á palli fleiri ferðir, á filmi og í sjónvarpinum, var tað greitt beinanvegin, at her var nakað annað og meira, sum áskoðarin skuldi taka stødu til. Eitt sindur lætnaði tað, tá tú var greið yvir, at henda uppsetingin ikki bert lýsti víðakendu Noru og hennara verð. Her hevði maðurin Torvald. Rank, lækni og Krogstad eisini fingið innivist, uttan bert sum hjáleikarar royna vit Gamalt/nýtt spennandi evni Umframt mannligu leik partarnar, so var Elinsa Nora framúrskarandi, og ikki eftir ti vanligu upp- skriftini. Tu hómaði frødi, eydnusemi, ræðslu sum sýndi sinnis- sjúku í ávísum ferum (dansin og tá Torvald er greiður yvir falsanina). Í hesum spæli vóru nógvir leiklutir í einum, og sum var framfert so yrkislært, sum hesin leikpartur kanska ikki hevur sýnt áður. Ein sonn freði at fáa slíkt upplivilsi, á okkara leiðum, her sjónleikur bert hevur verið spæl og ítriv hjá einstaklingum, sum lítla ella onga virðing hava fingið frá almenningi ella myndugleikum, fyri ar- beiðið av hesum slag. Tá leikurin er av, og tú skal taka saman um hesar hendingar og sammeta við nútíðina (tad gera vit hóast alt enn), so kemst ikki uttanum, at Sveinn Einarsson, leikstjóri, hevur sæð við heilt nýggj- um egyum upp á henda leikin. Tá Nora fer út úr mynd- ini, fyri at finna seg sjålva, fer ljóskeraldið ikki út við henni. so sum verið hevur áður, — nei, góðvarni, girnar í heiminum, so verða tað verður ført yvir á Tor- vald, sum situr sundur- knústur í sofuni og spyr seg sjálvan HVI??? Torvald, sum altíð hevur verið førdur sum eitt bagbeist, fær her veruliga sína upp- reisn. Hann er bert ein av- annars tram- leiðing av tí samfelag, sum hann og hansara líkar hava bygt upp um konur sum Noru. Teir vilja hava takk afturfyri, at kon- urnar vóru bornar á lógv- um, men sum orðafellið sigur: ótakk er verðsins løn! Her væntar eingin góða mamma, sum uggar tann forfjónaða Torvald og hansara líkar, sum sýn- ast at hava leikt sín sam- felagsleiklut, men sum hóast tað, ikki hava spurt sínar Norur, hvat tær vilja... Hatta konufólka- fjasið, sum kvinnurerslur o.a. samkomur rekja, er bert bindiklubbafjas, — mentan, sum ikki kann nytast til annad enn at fremja góðgerðararbeiði 0.3. Um heilt væl stendur til, so fåa tær eitt sindur at sleygi burturu rtil at stytta sær stundir! Um Torvaldur og aðrir menn hevdu lurta eitt sindur eftir konum sínum, høvdu duga at skipað samfelagsviðurskiftini, so tey lagaðu seg eftir nútíð- ini og broytingini í samfel- agnum, so sótu teir veru- liga ikki í sofahorninum og settu sær spurningin HVÍ??? Teir høvdu av sagt, at tað var nakað lort, at samfelagsviðurskifti, røttum lógir og annað í hesum við- fangi, var so sum tað nú er, og áttu at tikið kon- urnar við á ráðum, hvussu hetta kundi skipast ødrvisi so tey í felag, kundu givið seg til kennis, og kundu semjast um hvussu hetta samfelagið nú einaferð kundi verið so- leiðis myndað, at tað loyvdi øllum innivist. Her eru tveir lutir i at velja: Eitt er at kvinn- urnar taka seg saman um at koma alment fram og siga sina hugsan um sam- felagsmál. Ikki øll hesi kvinnutingini, kvinnu- samkomurnar, har menn ikki fáa innivist, tí tá tora kvinnurnar ikki at lata munnin upp. Tvertur ímóti rættuliga at standa fram og siga, — soleiðis mínir góðu menn, latið okkum standa saman og fáa sum best burtur úr. Kvinnan, sum annar hevur lívið í sínum lógva og sum í tilvitandini er von við at burturúr yn | 4 an sjaivsa stuðla og kundi $ við uppskot og leiðbe ing um hvussu ymisk samfelagsmál kundu verið betri og gagnligari fyri øll Bert hava vit sagt kvinnuni, at hon ikki torir at koma fram alment, og harvið verður tað! Torvaldur er eisini til á okkara kenni degum, og eg hann væl aftur teimum monnum, sum hava kvinnur ið kunnu tala fyri seg. So skuldi alt verið i lagi, halda vit, men tað er tað ikki, so leingi sum tað er óvanligt samfelagskjakið meðar tað er heilt í lagi, at menr gera tað Her eru bygdar nakrar byrgingar, sum als ikki eru so lættar at brota niður, samfelagsmynstur er upp bygt eftir, at menn og kvinnur eru kvinnur. Hví ikki menn og kvinnur til fólk? hasin teppurin skal ikki nýtast sum umbering, tað er ikki rættvíst, tað vita oll kortini. Um ikki ein verður gjørd á hesum eki, so verða tað enn fleiri Tor- valdar enn í dag, tí tíð- irnar broytast og tað ræðu rum at fylgja við menniskjansliga Her eru veruliga spurn- ingar, sum eingin eigur at skúgva til viks. Tað er ábyrgdarloysi og tí eisini eitt nú tí lógir og menn eru gera broyting eisini ómenniskjansligt, um Tor- valdar skulu revsast fyri tað, sum teir í uppalingini hava fingið lagt í seg At so kvinnan eisini er litt av síni uppaling, er greitt, men eisini, at hon Síða 7 l LE brt € i Dr } ið sær P í 16 I if faa &€ í ) 2 x Inum, Sc u { € ferð er Of mn 1 einstaka Tað « at tc um so el LI eitt svar: KVI Við slíkum meiningun hendur bert eitt Manr samfelagið sleppur undar at taka steðu SÝý! Ót a ð skif nå iði 4 Í ari rt d )T V Þú | ta! t dátt rð t ð ikin sg góðkend tann eimasta rætta mannfólkahugsan Eins og við ellum ødrum iv lívsins vidurskiftum, so er tað ongantíð ein loysn og ein hugsan, sum er tann rætta, tað eru fleir Hetta er bert gott, tí ti er meguleikin at samansjóða hugsan og tilvitan hjá teimum, sum skulu taka upp samfelagið eftir okkum, ikki kvinnur og menn, men fólk í felag Eins og Nora var ein samfelagslýsing, so var Torvaldur tað hansara var ikki minni ein elsini, sorgarleikur, sum vit "íggjar tímar fingu innlit eisn leikur heldur fr og broytist ikki fyrr enn leiklutirnir millum menn iskju verða tiknir upp endurskoðaðir og broytt soleiðis, at hann situr til fólk flest ; tumd skal ellum! vera Dagny Joensen Hjálparfólk — bókhaldari á Bygdaleiðum — Søkt verður eftir hjálparfólki til samferðsluskrivstovuna. Starvið verður sett frá 1. juni 1984 ella skjótast til ber. Arbeidsøkid verður at hava um hendi bókhaldið á samferðslu- skrivstovuni, her serstakliga hava um hendi avrokningar og eftirlit av arbeiðistakarum, og gera annað fyrifallandi arbeiði á skriv- stovuni. Umsøkjarar skulu hava skriv- stovuútbúgving,. Merkonom, ella hægri Handilsskúlaprógv. Lon sambært sáttmála við yrkis- felag. Umsókn við pråvtøkuskjølum skal vera Samferðsluskrivstovuni í hendi í seinasta lagi 7. mai 1984. Samferðsluskrivstovan R. C. Effersøesgøta 1 3800 Tórshavn tlf. 14366