týsdagur 17. apríl 1984síða 6

tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Abyrgdarbladstjori: Jan Miiller Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Politiskur- og fyritaksblaðstjóri: Krisjan Dahi Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppeeting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Privatisering og miðsavning SEINASTA hóskveld varð eitt id- naðarprojekt lagt fram alment. Nevnda ídnaðarprojekt ber heitið »idnadardepulin á Sundi«. ONKI VAR likið út um hetta ídnað- arprojekt framman undan. Tá arbeitt hevur verið í duldum við hesi ætlan, so mugu teir, ið standa aftan fyri projektið rokna við, at nógvar atfinningar koma um somu tíð. Væntandi koma eisini undirbygdar og skilagóðar atfinn- ingar. UM FOLK høvdu kunnleika til projektid frå ti degi arbeidid før i gongd, høvdu fleiri atfinningar komið fram beinan vegin, og so- statt kundu hesar atfinningar verið tiknar til umhugsunar og í summum førum eisini verið tiknar til eftirtektar. UNDIR framløguni av hesi verka- ætlan kom fram, at »kjarnin« í »idnadardeplinum á Sundi« skuldi átaka sær ymiskt, ið higartil hevur verið alment. M.a. varð sagt, at higartil hevur tað verið neyðugt at kenna onkran politikkara fyri at fáa eina verkaætlan framda. Hetta skuldi ikki verða so longur. Um hetta skal skiljast so, at tað í fram- tíðini skal verða neyðugt at kenna »kjarnina« á Sundi fyri at fáa eina ætlan framda er okkum íkki kunnugt. UMRØDDA »kjarna« í »idnadar- depilinum å Sundi«, skuldi m.a. umfata gransking og vørumenn- ing, styring og organisatión, skúl- ing og útbúgving, håteknologi og ráðgeving av ymiskum slag. Her oddagrein er talan um virksemi, sum í løtuni verður gjørt av almennum stovn- um og um virksemi, sum eigur at verða gjørt av einum komandi fiskivinnuskúla og eini komandi menningarstovu fyri ídna, hand- verk og tænastuveitingar. Slíkur ráðgevandi stovnur eigur avgjørt at liggja undir landsstýrinum. ORSØKIN til, at vit halda fast við, at gransking, skúling og ráðgev- ing skal verða í almennum regi er tann, at øll skulu hava møguleika fyri at gera nytslu av granskingar- stovnunum, at øll kunnu fáa skúl- ing og útbúgving og at øll kunnu fáa ráðgeving frá eini menningar- stovu fyri ídna, handverk og tæn- astuveitingar, uttan samstundis at binda seg at ávísari privatari fyritøku. UM TAÐ ætlada ídnaðarprojektið á Sundi verður framt í tann mun talan er um og eftir tí áramáli talan er um, bera vit ótta fyri, at ongar iløgur verða framdar aðrastaðir í landinum í langt áramál. Sostatt kann ætlanin á Sundi føra til eina enn størri midsavning. Tað er eisini umráðandi, at vit hava í huga, hvussu stóra råvørunøgd vit hava og hvussu stórur partur av råvøruni kann fara á eitt ávíst stað. TEIR, SUM standa aftan fyri ætlanina á Sundi hava lagt eitt stórt arbeiði í projektið, og er tað at vóna, at nakað spyrst burtur úr hesi ætlan, uttan at privatisera slíkt virksemi, ið náttúrliga er alment og uttan at fremja eina enn stórri miðsavning. Sosialurin | Åbyrgdarleys fordan Fikkuriddarar folkafloksins Gongdin i målinum vid- víkjandi ferjuleguni í Kirkjube sýnist nú at ganga upp fyri Feroya fólki. Framgongdin tann eina: »Politiskt valagn«. Eftir at landsstyrismadurin i samferðslumálum, stóð seg rættuliga ill á pall- borðsfundinum í útvarps- hellini, trein stavnamaður fólkafloksins fram á pallin, setti út í kortið og fann fram tegnar sínar í Sandoynni, ið bera skulu víðari og nera um tann eld, ið nú sum fráleið var við at slókna, í samband við ferjuleguna í Kirkjubø. Í staðin fyri at fjálga fólkið í sýsluni, og nýta allan mátt fólkafloksins at fremja ferjuleguætlanina, royna teir at spjaða, og sindra annars samansjóð- aða fólkið. ið her býr. Ein kann spyrja: „Hevur tað nakrantíð verið ætlan fólkafloksins at gera eina ferjulegu? Svarið má verða eitt greitt NE I«, Hyggjuráðini eru greið: Gevur tú fyrst hundinum beinið, so er tað ringt, at taka tað frá honum aftur. Tað er ein sjálvsagdur rættur hjá sandoyingum, at farleiðin Skopun-Suður- streymoy, gerst veruleiki, men spurningurin MÁ verða: hvussu. Við hesum málinum, hevur fólkaflokkurin enn einaferð víst, MANNA- GONGDINA, tá mál skulu fimlast ígjegnum. At Studentaskúlin og HF- skeiðið i Eysturoynni hevur drigist við helis- trupulleikar síðan skúlin varð settur á stovn, man eftirhondini vera vælkent fyri Føroya fólki. Fyri stuttum sendi Lær- araráðið tí kunngerð út, har vit førdu fram tað ynski, at ein framtíðar- bygging av nýggjum skúla ikki bleiv tarnað av lokalum áhugamálum á økinum (si Dimmalætting nr. 37, dagf. 27. mars). Hetta var framført i sam- band vid, at tad hoyrdist, at Landsstýrið nú endiliga fór at leggja byggingina á tingborð til avgreiðslu. Men stokkutur gjørdist tann hitin. Longu vikuna eftir hoyrist i útvarpinum, at Landsstýrið, orsakað av innanhýsis klandri. ikki er fort fyri at fáa málið inn um tinggátt, men má »goyma« tað til aftaná komandi val Fyri tey, ið dagliga hava helistrupulleikarnar inni á lívinum, má henda steðu- takan metast sum meira enn syrgilig. Við tí vøkstri í næmingatalinum, ið komandi árgangirnir fara at føra vid sær, er ilt at siggja, hvar vit skulu undirvisa fyrstkomandi årini: i fleiri garasjum, lagurbygningum, set- húsum ella kanska onkrum samkomuhúsi? Lurtararnir fingu í hvussu so er ikki nakað svar uppá henda spurning mána- kvøldid 26. mars, tå ið út- varpsmaðurin spurdi teir báðar, veto-leggjaran Hilmar Kass og lands- stýrismannin við ábyrgd- Nr. 47 - 17. april 1984 ini, Eilif Samuelsen, um skúlin kundi verða tæntur við hesa avgerð. Tvertur- ímóti var farið niður aftur í skotgrevirnar við kegl- inum um Kambsdal vs. Runavík, sum í einum ødrum valstríði. Hetta burturblivna svarið, ið fýkur í vindinum úti á Nesinum, kemur at gera tær áður torferu ar- beiðsumsteðurnar enn meira ótolandi og okkara hart troytta álit á Lands- stýrinum enn minni. Sum nú er, sær tað út til, at tann sonevnda fyri- bilsloysnin við Getugjógv kemur at vara longri enn nakar hevði hugsað sær. Lærararáð Eysturoyar Studentaskúla og HF-skeið A Gevið Feroya fólki gula- rótina, og kastið so skuld- ina yvir á friðingarneynd- ir, yvirfriðingarneynd, heilsunevndir, fornminnis- feløg, nåtturufeløg og so fram, og so fram, um mål ikki koma > igjøgnum, medan fólkafloksfingr- arnir standa fríir og reinir innanfyri glashúsið. Skoðsmálið má tað, ið Jóannes verða bóndi nevnir í skaldskapi sínum. Ella tá Jallurin á sinni segði: „Ofta hevur tú, Sig- mundur, rekt míni erindi betur enn nú<. Veljararnir í Skopun, á Sandi, úr Skálavík, úr Húsavík, úr Dali, av Skarvanesi ella úr Skúgvi, eru IKKI so býttir, sum fólkaflokkurin heldur, at tey ikki gjegnumskoða ætlanina. Spurningurin má tí verða, hví vórðu hini politisku felegini ikki bodin vid til fundirnar, tey try feløgini høvdu å Sandi tyskvøldid og mikukvøld- ið? Samanumtikið kann sig- ast, fólkaflokkurin nýtir íbúgvarnar i Sandoyar sýslu til gíslar í ferjulegu- spurninginum. Kristian Hejsted Tveir menn — tvær leiðir >Tann ið ikki kennir for- tíðina, er demdur til at endurtaka hana<. Hetta eru vælkend, men tíverri lítið vird orð, og úrslitið hevur verið haretir. Jørdin hevur verið herjað av stødugt tittari og meira umfatandi kriggjum, og í 20. eld, verður mett aí fleiri menniskju eru týnd, enn í ollum eðrum kriggju í seguligari tíð, tilsamans. Aftaná eitt kríggj kemur ofta fram ein friðar- rørsla, men aftaná |}. heimsbardaga komu tvær rerslur. Ein friðarrersla og ein krígsrersla. Tveir menn, sum báðir høvdu luttikið i krignum, gerast um hetta mundi gitnir Annar er Niemøller f. 1892 og hin Hitler f. 1889. Niemøller gjørdi eftir kriggi upp við sina luttøku i krignum, og så hvussu hann var vorðin villleiddur, til at fara út at drepa fyri valdsharrarnar, maðurin gjerdist eftir kíggið 100% pacifistur (friðarmaður). Hann fór at lesa til prest og var frá krígslok í 1918 til hann doyði nú í mars mánaði, ein hin fremsti talsmaður fyri friði. Hitler gjørdi ikki upp við steðu sína sum krígs- elskari. Tverturímóti, hann stovnar eina nýggja krígsrerslu. Í fyrstuni fekk hon ikki undirteku, men tá kreppan í 1929 breiddi seg til Týskalnds, tá bar til. Krígsýlini fingu undirteku, Hitler bleiv valdur til — Tysklands stavnamann. Frá 1933 til meðan 1939, stavnamaðurin fyrireikaði tað komandi kríggið, royndi pacifist- urin Niemøller at ávara fólk, um ikki at lata seg brúka fyri valdsharrarnar á vígvellunum. Afturímóti hesum førdi Hitler fram: »At den der af ganske hjerte måtte ønske at den pacifistiske tanke sejrede her på jorden, burde sætte alt ind på, at tyskerne erobrede verden«. »Altså først kamp og derefter måske pacitisme«. (Mein Kampf). Hetta teirra strid, endaði vid at stavnamað- urin Hitler setti Niemøller i KZ-legu, har hann við neyð og deyð yvirlivdi til krígslok í 1945. Hvussu tað gekk hjá Hitler, stavnamanni, vita vit øll, hansara stavnatíð endaði 30. apríl í 1945. Í 1945 endar sum nevnt kríggið og heimurin varð ein stavnamann fátækari, hetta hevur fert við sær at um okkara leiðir hevur verið sera friðarligt í eini 40 ár. Mitt í 1970-árunum kom aftur kreppa, og krígsýlini tóku aftur at harðna. Men enn var lív í sam- vitsku stavnamanna, Nie- meller. Hann talaði at. Saman við viðhaldsfólki stovnaði hann friðarrersl- ur, sum hava milliónir av limum. Fyri hetta varð hann hataður, av teimum borgarligu. Hann læt tó ikki hesi krígshugaðu temja seg, men var fana- tiskur friðarmaður líka til tað síðsta. Niemøller vísti á, at tað eru bert tvær leiðir — antin velur tú kríggið ella velur tú friðin. KJ. tjak og meiningar Vit gera fesarar okkara varugar vid, at treytin fyri at fåa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blad- stjørnin veit, hvør hev- ur skrivad brøvini. se