leygardagur 5. mai 1984síða 11

Sundi gjalda eitt ávíst gjald til Kjarnuna har, so er vandi fyri, at sjálvt idnaðarfelagið fer at detta niðurfyri. Ti idnaðarfólk fara ikki at gjalda limagjald til tveir stovnar, sum hava somu uppgávu. — Ég rokni við, at ídnaðar- felagið tá verður heilt út- spælt. Tá verður tað so ein kjarna á Sundi sum uttan reglugerð, ið skal ráða yvir ídnaðarfólkum, meðan idnadarfelagid sum so er ein kooperation av idnadarfolkum Hvat viðvíkir eðrum virkjum kring landið, sum sambært faldaran skulu hava meguleika at brúka kjarnan, heldur Martin Djurhuus, at tað er iva- samt, hvussu tað fer at rigga — Tankin er góður, men lat okkum síggja eina reglugerð fyri kjarnan fyrst. Vit spurdu síðani skriv- aran í Menningargrunnin- um, hvat nevndin í grunn- inum sigur um hetta stóra projektið. Hann sigur: — Nevndin er sera ivingarsom um hesa ætl- anina. Nevndin metir, at projektið fer at føra við sær miðsavnan av idn- aðinum, og at tað eisini verða trupulleikar á ar- beiðsmarknaðinum. Ann- ars var hon nær sagt ovfarin af tí frálíka PR-ar- beiði, sum Hans Morten- sen hevur lagt fyri dagin í hesum projekti. Menningargrunn- urin og ídnaðurin — Eg trúgvi ikki Hans Mortensen hevur hugsað nógv um júst Menning- argrunnin, tí hann kennir helst ikki nógv til ar- beiðsgongdina í grunnin- um, og hví hann varð sett- ur á stovn. Menningargrunnurin tekur oftani eina risiko, tá hann lænir út pening. Hetta verður gjert fyri at skaffa arbeiðspláss, ið ikki neyðturviliga skulu geva stórt yvirskot. Kanska Hans Morten- sen heldur, at vit nýta ikki nokk av pengum og orku til gransking og forkann- ing, aðrenn vit lata pengar. — Men tað hava vit so gjørt í åvisum førum. Tað eru tå ymsar orsøkir til, at virki, sum vit stuðla, ikki ganga, sum tey eiga. M.a hevur tað stóran týdning, hver stendur fyri leiðsluni á einum virki. Har kann Menningargrunnurin ikki blanda seg uppí. Men tað kann kjarnin á Sundi. Hon kann siga: at dugir tú ikki, so skal tú vekk. „. Er tað ein vansi, at tit í grunninum íkki kunnu treyta tykkum, at leiðslan er í lagi, áðrenn tit lata pengar? — Jú, men tað stendur ikki í viðtekunum fyri grunnin. Og kanska gevur ein nevndini alt ov stórt vald, um ein sigur, at hon kann fáa heimild at siga, at hasin og hasin skal ikki leiða virkið. Menningar- grunnurin hevur tó gjert hetta í åvisum førum, tá staðan á einum virki hev- ur verið rættiliga álvars- som. Ásanna mistak — Men Anja, Sally, Hazy og Sjóklædnavirkið og onnur við fingu hjálp frá Menningargrunninum. Tey kláraðu seg íkki ella bert ana! — Vit í Menningar- grunninum hava ásannað, at vit i Feroyum kunnu ikki kappast við slíkar verur sum cowboybuksur, sum verða gjerdar í Dan- mark og Noregi. Har er effektiviteturin so nógv sterri. „. Men heyrði ikki nógv- ur peningur verið spardur, um Menningargrunnurin í ávísan mun hevði onkrar av uppgávunum hjá eini Sundskjarnu, og høvdu tit ikki tá longu frá byrjan kunnað sanna, at slík klædnaframleiðsla ber seg ikki í Feroyum? — Tað er rætt. — Átti grunnurin ikki at fingið betri ráðgev- arahjálp, áðrenn tit játta slíkar umsóknir? — Hvat viðvíkir fram- leiðsluni hjá Hazy og Sjó- klædnavirkinum, so eiga vit ikki ta neyðugu ráð- gevingina í Feroyum á tí ekinum. Meðan vit inna framleiðslu av troyggjum eru betri fyri í so máta. Har erú t.d. trupulleikar í letuni, men teir stava frá tí heita vetrinum i Eur- opa. Ti tær stóru goymsl- urnar. Eg skal tó viðganga, at høvdu vit meiri pening til gransking, verumenning og selufremjandi tiltøk, so hevði staðið betur til. Men ein má minnast til, at Menningargrunnurin er ikki komin í gongd fyrr enn hesi seinastu árini, og tað tekur tíð at byggja slíkan stovn upp. Fleiri pengar til forkanningar „. Men hava tit lært av tykkara mistøkum? — Ja, so avgjert. Vit eru meira varnir nú. Tað ber t.d. íkki til at seta fleiri virki av sama slag á stovn, virki, sum kunnu kappast móti hverjum eðrum. Tað er sjálvandi sunt við kapping, men ein skal ansa eftir, at tey ikki drepa hvert annað. Martin Djurhuus vísir eisini til, at Menningar- grunnurin nú brúkar meiri Fi ij % 3 Á i i Martin Djurhuus, skrivari i Menningargrunninum: — Eitt frålikt PR-arbeidi, men ætlanin kann als ikki fremj- ast uttan stórar broytingar pening til forkanningar av umsóknum. „. Hver ger kanningar- nar? — Hava vit ekspert- isuna í Feroyum, so lata vit sjálvandi feroyingar gera hesar kanningar. nm Men hendir tað seg ikki eisini, at feroyingar, sum ikki eru ferir fyri at gera slíkar kanningar, á- taka sær at gera tær kortini? — Tað er komið fyri, at vit hava fingið skeivar metingar. Ti mugu vit vera varnir. Men eg haldi, at vit kenna tey ráð- gevandi feløgini so væl, at vit vita, hvønn dugnaskap tey hava. Studulin til fiski- vinnuna burtur? Martin Djurhuus nevnir síðani ein spurning, sum hann heldur hevur sera stóran tydning í hesum málinum. — Eg kundi hugsað mær at vita, um ídn- aðardepilin á Sundi skal grundast á, at tann stuð- ul, sum í dag verður latin fiskivinnuni framvegis skal latast, tá virkini á Sundi fara at virka. Nógv av virkjunum á Sundi koma at vera fiskivinnu- virki. Kunnu tey bera í sær, at stuðulin til fiski- vinnuna fellur burtur, so er tað eitt sera áhugavert projekt. Martin vísir á, at virkismiðdepilin á Langa- sandi í Kollafirði er grund- aður á, at studningur skal ikki latast til fiskivinn- una. — Tí haldi eg, at tað er ein sunn ætlan, hóast samlaða Dylluprojektið í dag ikki byggir á nóg gott ráverugrundarlag. Tó dámar mær sera væl Blue North-projektið, sum nú fer í gongd. Nei til núverandi projekt — Um nú byrådslimir i Havn spyrja teg sum skrivara í Menningar- grunninum, hvat tú vil mæla teimum til í málin- um um ídnaðardepil á Sundi, hvat fer tú at svara? — Eg fari at biðja teir siga nei til núverandi projekt. Eg eri avgjert ímóti miðsavnan og so leingi eingin reglugerð er fyri kjarnuna, so kann eg als ikki góðtaka hana. Annars vóni eg, at býráðslimirnir í Havn fara at spyrja seg fyri hjá teimum ymsu grunnun- um, stovnunum og felog- unum, sum hava tilknýti til ídnað, áðrenn teir geva Hans Mortensen svar. Eg ivist ikki í, at nógvir persónar eru sinnaðir at siga sína hugsan um proj- ektið og vísa á fyrimunir og vansar. Í verandi líki trúgvi eg ikki, at tað fer at fáa stóra undirtøku. — Men hvat nå um projektið verður skorið niður til bert at fevna um eini 10 til 20 virki ístaðin fyri tey 40 virkini, sum skotið upp? — 10 ella 20 virki, so er tað í lagti. Men tað skal so ikki liggja á Sundi. Men tá er so grundarlagið burtur undan kjarnuni, sum jú skal figgjast av teimum 40 virkjunum. Men eg má enn einaferð siga, at eg haldi tað er uppgávan hjá ídnaðar- felagnum at gera eina slíka kjarnu og orkar felagið ikki, so eigur tað almenna at gera tað = Nú hevur Menningar- grunnurin ídnað, sum sítt arbeiðseki. Projektið á Sundi hevur verið hildið loyniligt eisini fyri tykk- um. Er tað rætt, at halda slíkt projekt loyniligt fyri stovnum so sum Menn- ingargrunninum, tá tað kemur at fáa so stóra ávirkan á ídnaðargongd- ina í samfelagnum? — Vit vistu einki um proj- ektið. Skal ein rekka ta PR-úrslit, sum hann fekk við at halda slíkt projekt loyniligt til tann eina dagin, so er tað helst beint, sum hann hevur gjørt. Men út frá einum menningarsjónarmiði, so haldi eg, at ætlanin ætti at verið løgd fyri tær ymsu nevndirnar, løgting- ið hevur sett og fyri Ídnaðarfelagið. — Men, leggur Martin Djurhuus aftrat, — mær vitandi er eingin almennur stuðul í projektinum, og tí hevur Hans Mortensen sín fulla rætt at gera tað uppá henda mátan. m Men heldur tú tað er rætt at prioritera PR-árin- ið so nógv í sínum proj- ekti, sum fær so stórar avleiðingar fyri okkum øll! — Ein faldari er givin ut i Sudurstreymi. Kansk- a hann åtti at fevnt um alt landið. Men alt í lagi við ti. Eg vóni bert, at hesin faldari kann verða grund- arlag undir einum kjati, soleiðis at eitt tílíkt proj- ekt ikki verður skundað í- gjegnum uttan at fólk hevur sagt sína hugsan. — Men hvat nú um Hans Mortensen ynskir at fáa eitt ja ella eitt nei! — So einfalt kann tað ikki gerast. Bert talið 40 virki er so mikið høgt, at her er neyðugt við einum kjaki. — Men eru feroyingar hugaðir at fara í gongd við 40 virki eftir bert fáum ár- um? — Tað er stórur áhugi fyri at byrja ídnað í Feroyum. Menningargrunnurin fekk í fjer 355 umsóknir, sum umboða eitt virði uppá 100 mill. kr Vit góvu lán til umleið 35—40% av umsóknun- um. Men vit hava hverki tíð ella orku at fara í gjøgnum allar umsóknir- nar kritiskt. Hevdu vit tí eina kjarnu ella eitt ídn- aðarfelag við eini slíkari, sum kundi viðgjert um- sóknirnar, so hevdu vit fingið nógv meira burtur úr hesum 335 umsóknun- um enn tær 110, sum vit hava givið lán til í farna figgjaråri Martin Djurhuus heldur annars fyri, at idnaðar- felagið átti at sett tid av til at gjørt eina líknandi ætlan sum hesa á Sundi Men er tað ikki júst hetta sum liggur i idnad- arálitinum? — Jú, men tað fór til politikararnar. Hevði ídn aðarfelagið og -stovan komið við eini slíkari ætlan til teir ymsu figg)- arstovnarnar so kundu vit sett okkum saman og tosað um tað. Eg dugi tó væl at skilja, at Hans Mortensen hevur pengar- nar til at gera tað, meðan hverki ídnaðarfelagið ella -stovan hava teir. | = Nógv hevur verið tosað um faldaran. M.a. hevur verið frammi, at hann kundi eins væl verið gjerdur í Feroyum. — Har má eg siga, at tað var spell at hoyra Hans Mortensen siga, at umrøddi faldarin íkki kann gerast í Feroyum, skal hann hava somu góðsku. Og at tað tá ikki hevði borið til at hildið projektið loyniligt. Til tað má eg siga, at Hans Mortensen fer ógvu- liga skeivur. Ti tað eru vissuliga prentsmiðjur í Feroyum, sum kunnu gera slík arbeiði eins væl ella betur. Og tey gera í dag provtøkuuppgåvur, sum jú eru loyniligar. So hví ikki eitt loyniligt proj- ekt á Sundi eisini! nm Nú hevur tå funnist rættiliga nógv at hasum projektinum. Hvat gott er so eftir? — Eg haldi, at hetta projekt er ein ráskitsa, sum er gott upplegg til kjak. Hans Mortensen má gjarna gera ein miðdepil. Men ikki við so nógvum virkjum og ikki á Sundi. Tað skulu heldur íkki vera virki, sum longu eru í landinum. Tey mugu heldur ikki taka grundar- lagið undan bygdamenn- ingini. Eitt slíkt projekt kann fáa fólk at hugsa meira um ídnað, um sjålva menningina av hesi vinnu- grein í Feroyum. Tað er eitt pluss. Í hesum proj- ektinum verður arbeitt við professionalismu í ellum liðum. Líka frá hugskoti til projektering frá til- rættalegging til bygging og frá framleiðslu til selu. Men so er spurningurin, hvat liggur í útbúgving og skúling. Eg meini, at út- búgving er ein almann uppgáva. Harafturímóti er skúl- ing av arbeiðsfólki kanska ein privat uppgáva. Her hugsi eg um virki, sum hava upplæring av ar- beiðsfólki um hendi. Eg veit ikki, um tað er hetta, sum Hans hugsar um. Mortensen