leygardagur 5. mai 1984síða 10

har eggini verða løgd og klakt Teir fimm umrødde sérskonnarnir — siliv neyðug fyri * koma at:húsast í emum bygningå. sum verður sóptur Á jarnin. Og hettu ewmamest ti har verður eitt dagligt lv so føkkem most líkt í nus býfluguhúss Kærnen, hvor æggene bliver lagt og udklækket. De ferr omtalte matin ioner - alle nødvendige for den færøske indttari — vil hobe al i en bygning, der bliver kaldt kærnen. — Og dette mest på grund af det daglige v, der her vil blive puherende som í en bikube Idnadardepil å Sundi Herfyri varð eitt óvanliga stórt idnadarpro- jekt avdúkað. Hans Mortensen, stjóri í SMS í Havn, hevur í longri tíð arbeitt við ætlan- um um framleiðandi ídnað við útflutningi fyri eyga. Ætlanin fevnir um tilsamans 40 ídnaðarvirki, eina kjarnu, sum hevur fleiri arbeiðsuppgávur so sum gransking, stýring, vørumenning, sølu o.a. og síðani eina havn og ein båtahyl. Samladi kostnadurin fyri byggingina er mettur til g6dar 300 mill. kr. Hesin idnadar- depil skal liggja å Sundi. Hann skal geva 1500 fólkum arbeiði. Umsókn um keyp ella leigu av økinum á Sundi er send Tórshavnar Býráð, sum nú skal taka steðu til málið. Tíðindablaðið Sosialurin hevur í seinastuni biðið fólk, sum hava eitthvert tilknýti til ídnað, um at gera viðmerkingar til hesa stóru verkætlan. Vit hava tosað við Vilhelm Johannesen, fyrrv. ídnaðarmálaráðharra, Paula Ellefsen, núverandi ídnaðarmálaráð- harra, Hans Jørgen-Laursen, stjóra í Føroya Banka, Guttorm Djurhuus, formann í Føroya Ídnaðarfelag, Tormóð Dahl, idnadar- ráðgeva, Karl Johansen, formann í Havnar Arbeiðsmannafelag og Birgir Danielsen, stjóra i Føroya Fiskaselu. Í dag hava vit tosað við skrivaran í Menn- ingargrunninum, Martin Djurhuus, sum dagliga arbeiðir við málum, sum viðvíkja ídnaðinum í Føroyum. Leygardagur 5. maí 1984 Vit eiga ikki at vísa projektið frá okkum: Men nei til idnaðar- depil í verandi líki — sigur skrivarin í Menningargrunninum, Martin Djur- huus — Hans Mortensen hevur fostrað ein góð- an tanka, men ídnaðardepilin á Sundi er ikki annað enn ein ráskitsa. Her eru savnað saman uppskot um m.a. útflut- ningsmiðsteð og teknologiskan stovn, sum hava verið frammi fyrr — í einum miðdepli. Eg haldi, slíkur miðdepil ferir miðsavnan við sær. 40 virki er alt ov høgt tal. 10-20 virki høvdu verið nokk. Depilin kann heldur ikki liggja á Sundi. Hann fer at forkoma fiskaalingini har. Sigur Martin Djurhuus, skrivari í Menningargrunninum um ætlaða projekt- ið >Ídnaðardepilin á Sundi«. Hann heldur, at tankin hjá Hans Mortensen er góður, men vit eiga at viðgera hann krittiskt. — Tað er skeivt at siga eitt slíkt projekt frá sær, tí viðgera vit tað ikki, so sam- tykkja politikararnir tað uttan víðari. Og Martin Djurhuus heldur fram: Orð og myndir: Jan Miiller — Egeri samdur við Hans fleiri spurnartekin við Mortensen í, at uttan ætlanina. Hann heldur gransking, projektarbeiði, ikki, at feroyskir ídnað- verumenning, eina út- armenn fara at lata aðrar flutningsmiðsteð o.s.fr. fult og heilt meta um síni er tað ikki gjørligt at skapa ein sunnan ídnað. Men eg beri stóran ótta fyri so stórar miðsavnan av idnadinum, sum ídnað- ardepilin á Sumdi førir við sær. Sund ikki rætta plássið Hann heldur ikki, at Sund er rætta plássið til slíkan ídnað. — Kaldbaksfjorður er lagdur av til fiskaaling. Skal ein ídnaðardepil liggja har eisini, so verður hann til óbótaliga skaða fyri alingina har. — Men tað verður jú sagt, at eingin dálking verður frá idnadardepilin- um, tí frárenslið verður ført út á streymasjogv! — Tað er so eitt. Men har skal jú byggjast stór havn, soleiðis at nógv skipaferðsla verður inn og út av fjorðinum. Tað verð- ur trupult at forða fyri dálking tá. Martin Djurhuus setir projekt — at siga ja ella nei. — Í faldaranum, sum er borin í hvert hús í Suður- streymi, har greitt verður frá projektinum, stendur m.a., at tað verður kjarnan á Sundi, sum av- ger antin ein maður kann byrja við hesum ella has- um ídnaðinum. Sigur kjarnan nei, so beri eg ótta fyri, at so fara eisini aðrir at siga nei. Bert ja til virkir við stórum yvirskoti Tað virkar tí ræðandi á meg, at teir, sum stýra kjarnuni, skulu avgera, antin eitt virki verður sett á stovn ella ikki. Tað verður ivaleyst soleiðis, at viðkomandi hugskot bert verður framt út frá einum 40% yvirskotssjónarmiði. — Kanst tú greiða nærri frá tí! — Nógv av teimum projektum, sum Menning- argrunnurin stuðlar, eru ikki ætlanir, sum neyð- turviliga skulu geva so og so stórt yvirskot beinan- vegin. Meta vit, at tað hevur týdning fyri lands- búskapin, týdning fyri at innflutningurin ikki verð- ur so stórur, so stuðla vit einum projekti. Á Sundi meti eg ikki, at teir fyrst a? fremst hugsa um at skaffa arbeiðspláss, um hesi bert javnviga. Eg beri ótta fyri, at Sunds- kjarnan fer at siga, at eitt projekt skal hava eitt so og so stórt yvirskot, um tað skal hava innivist í idnadardeplinum har. Tá kalli eg tað eitt 40% yvirskotssjónarmið. Saknið reglugerð fyri kjarnuna - Og tað meinar tú sostatt ikki, at vit kunnu liva við í Feroyum? — Nei, tað haldi eg ikki vit kunnu liva við. Men eg má tó viðganga, at tað er sera torført at úttala seg um ætlaðu kjarnuna, ti har er eingin reglugerð. Eg sakni eina reglugerð fyri, hvussu kjarnan verð- ur uppbygd og stýrd. Martin Djurhuus sigur víðari, at virkini á Sundi skulu gjalda eitt ávíst gjald at fara út um kjarn- una at søkja sær ráð- geving. Ella verður tað soleiðis, at tá kjarnan sigur, at hetta og hatta ikki ber til, so er tað deyðsdomt! — Hetta við eini kjarnu, ið skal hava ávísar felagsuppgávur, er tað nakað nýtt í Feroyum? — Kjarnutankin er als ikki nýggjur. Vit hava liggjandi eitt ídnaðarálit frá 1978, har m.a. hesin spurningurin verður um- reddur. Hetta er tí ein gamal tanki. Tað álitið fevnir eisini um eina utflutningsmidstød, ein teknologiskan stovn o.a. Tað er bert spell, at ídnaðarfelagið virkar ikki, í hvussu so er ikki sum eg kundi hugsað mær, at tað átti. Gjerdi felagið tað, so ivist eg ikki í, at tað hevði verið betri, at ídnaðar- menn sjálvir tóku seg saman og gjerdu eina slíka kjarnu tvs. undir idnadarfelagnum. Tørvandi profess- ionalisma — Meinar tú, at idnadar- felagið hevur skyldina av, at einki ítekiligt er gjert við sjålvt idnaðarálitið? — Eg haldi, at tað eru politikararnir, sum so av- gjert ikki vilja lurta. Men hevði ídnaðarfelagið havt eina slíka professional- ismu sum Hans Morten- sen, so ivist eg ikki i, at tað hevði gingið igjøgn- um. Tí, minnist til, at slík ætlan miðar ímóti at minka innflutningin eis- ini. — Men er tað ikki rætt- iliga avmarkað, hvat ein ídnaðarráðgevi einsamall- ur og við avmarkaðum pengum kann avrika? — Jú, tað er rætt Ídnaðarstovan er alt ov lítil. Eg haldi eisini, at hon átti at tikið sær meira av idnadinum og kanska ikki so nógv av proj- ekteringsarbeidi. Møgu- liga skuldi hon bert tænt idnadinum. Men hinvegin skilji eg væl, at stovan kann ikki vera peningin hon fær fyri projektering fyriuttan. Martin Djurhuus held- ur, at ein økonomiskur ráðgevi eigur at verða settur. Hann skal verða lentur av landinum. — Eg haldi, at soleingi tað privata ikki røkkur, so eigur tað almenna at taka sær av slíkum málum. Taka vit t.d. Danmark, so er tað gamani at hava eina ídnaðarstovu og eitt ídn- aðarráð, tí har eru so mong virki, sum rinda limagjaldið, meðan tat í Feroyum bert eru fá virki. Vit kunnu ongantíð fáa eina idnaðarstovu at koyr- a við ti limagjaldi, sum i dag verður goldið. Tí haldi eg, at idnaðarstovan sam- an við einum økonomisk- um ráðgeva skuldi verið undir tí almenna, til tað privata kann klára tað. Tað er einki til hindurs fyri at skaffa pengar til hetta, tí tað fer at koma okkum til góðar aftur seinni. Martin Djurhuus sigur víðari, at skulu virkini á