hósdagur 24. mai 1984síða 8

Síða 8 Orð og mynd Dagny Joensen arnasjónvarpið — ti um hyggjaragjaldið skal figgja sjónvarpið og um tað verður 600 ella 715 krónur, so verður ikki stórvegis før- oyskar sendingar at gera. Barnasendingar og síðan at teksta allar aðrar sendingar, er ein møguleiki, sum sjón- varpið kann arbeiða við. Hetta sigur Eyðun Andreassen, fólkalívsfroðingur, við Sosialin í greinareðini um sjónvarpsmálið A pallborðsfundi a Tvør- oyri herfyri, segði tú, at feroyingar vóru tilreiðar at taka móti sjónvarp- inum fyri 20 árum síðani. Hvat grundar tú hetta á? Út frá teimum sjónarmiðum at um- sum heild var eftir sjónvarpin um, so haldi eg tað er rætt Eitt nú komu donsku bleðini út á hverja bygd umleið 1950. Í blød- unum kundu fólk lesa um sjónvarpið í Danmark og tey fólk, sum vóru kend innan henda fjelmiðil. Sið- an komu sniðhúsini, sum vóru innrættað eftir út- lendskum fyriskriftum. Tú kundi keypa húsbúnað í Feroyum, sum bleðini vístu, við uppskotum og leiðbeiningum, hvussu stovan skuldi innrættast eftir tátímans sniði. Tú hevði hornasofuna og bókahyllarnar, sum høvdu serligt rúm til sjónvarpið, men bert var einki tól at seta har. Í seksti og sjeyti árun- um vóru búskaparligu umsteðurnar soleiðis, at fólk fingu meguleika at ferðast. eins og ferðafólk komu hendavegin. Vit fingu 40 timars viku, sum eisini hevði við sær, at fólk fingu meira fritíð. Stutt sagt, vit høvdu til- vitið og møguleikarnar, men bert tørvadi føroyska sjónvarpið, sum fólk flest hevdu havt meguleika at síggja í Danmark og aðrastaðni. Ti haldi eg, at tað ikki hevði havt nakra negativa ávirkan, um sjónvarpið var komið fyri 20 árum síðan. Hetta kom eisini til sjóndar í eini kanning, sum eg gjerdi í 1979, um sjónvarp ávirkar mentunarlivid i Føroyum. Just um hetta mundið byrjaði sjonvarpsfeløgini at senda, tó bert í einum parti av landinum. „Hverja sjónvarps- sending vil tú helst síggja?“ Ein spurningur ljóðaði til hvervið háttað — Í | | | Í | | Å 1 áss 4 Eydun Andreassen: — Føroyingar vóru fyrireikadir at taka móti sjónvarpi- num fyri 20 árum síðani. Tilvitið og umhvervið var longu tá tillagað hesum fjølmidli, men bert torvaði sjálut tólið fólk á bygd, sum ikki sóu sjónvarp:>Hverja sjón- varpssending vil tú helst siggja?« Tað løgna var, at tey sum svaraðu hevdu ynski um ávísar danskar sendingar. Tey svaraðu eins og vóru tey von við at síggja sjónvarp. detta kom ivaleyst av, at fólk flest lósu um sjónvarps- sendingar í donsku bleð- unum, og vistu nágrein- ligt, hvat tær snúu seg um. Er tað júst fyribrigdið tíðarójavni, sum hevur gjørt, at fólk ikki kravdu sjónvarpið áður. Út frá teimum sjónarmiðum, at tey kendu fyribrigdið — uttan at seta egna sam- felag og umhvervið í hesa rammu? — Um vit meta tidar6- javna soleiðis, at fólk vistu um sjónvarpið, livdu seg á sín hátt inn í hetta, uttan at síggja tað í Føroyum, so kann tidar6- javni nýtast. Fyribrigdið tíðarójavni varð á fyrsta sinnið nýtt, tá Ernst Bloch, fólkalívsfreðingur í Týsklandi, vildi prógva, hví Hitler og nazisman í tríatiárunum fekk so góða undirtøku millum bøndur og vinnulivsfålk og annars frá tí minni menta fólkin- um í Týsklandi. Um hetta mundið fekk ídnaðarsam- felagið rættiliga fram- gongd í landinum og handilsmenn, bandur og fólk innan smærri virkir vóru í ferð við at verða troðkað burtur í stóru idnadarmenningini Hóast Hitler gjerdi beint móti ynskjum teirra, so stuðlaðu tey hann kort- ini. Hann hjálpti ikki ti litla manninum, men a- virkaði tilvitsku teirra, — mun til veruleikan. Hitler og hansara menn gingu á odda fyri mið savnan idnaðarsamfel agnum meguleikin, at hava kravt Annar fólk her ikki eitt sjonvarr er tant ai tev í t.d. Danmark hava sjónvarp. og ta tey sæð heimaftur kendu komi at tað væl bar til at veri #14 f henda fjelmiði! fyriuttan plassum voru bert stor Smáplássini Í kanning mini kom anr ars fram at fólk bygdunum longdist sjónvarpi, ti har var so lit ið til at taka i fritidini Flest ungfólk vóru farin úr småplåssunum og bert eldri fólk vóru eftir. Aður skóru tey torv og hevdu nógv at takast við, men við nútíðini var hesin táttur burtur. Tey fóru í handlarnar at keypa døg- urðamat. O.s. fr. Fara fólk nú at gerast lamin av sjónvarpinum og einki annað fáa upp í lag, enn bert at hyggja sjón- varp? — Tað var min áskoðan einaferð, men nú eri eg ikki so bangin fyri tí meira. Kanningar aðra- staðni hava víst, at fólk kunnu gerast meira virkin av at síggja sjónvarp. Eitt nú ítróttarlívið hevur alla- staðni vundið upp á seg, tí ungfólk her sóu yrkisitrott og tað eggjar teimum at a Smá eftir royna seg. Torferast verður tað fyri smábygdinrnar, har ávíst felagsvirksemi hevur verið, at hetta fer at detta burtur. Ti er tað upp- gávan hjá sjónvarpinum, at tað ikki fer at kappast við bygdafeløgini, men heldur, at stovnurin royn- ir at byggja upp undir hetta, eitt nú við at gera sendingar um felagslivid á bygd. Ikki kappingarfør Hvat skulu vit síggja í sjónvarpinum? — Vit skulu ið hvussu so er ikki kappast við útlendsku sendingarnar, tí tað koma vit ongantíð at megna. Eitt nú tekniska og bú- skaparliga steðið er ikki til tess. T.d. er tað ógjerligt at gera føroyska Dallas-sending, tað skulu Leggið dent á vit halda okkum frá, eins og sjónvarpsfylgisveinar nir í framtíðini, kunnu gera slíkar, sum vit ikki kunnu. Ein táttur har sjón- varpið kann gera seg gald- andi er við at gera send- ingar, sum vit ikki kunnu fáa aðrastaðni! Heldur ikki eiga vit at seta so stór krev til teknisku góðsk- una, ella at nýta tíð til at kuta útlendskar sending- ar. Her átti dentur at verið lagdur á at gera før- oyskar aktuellar sending ar. sum fólk her hava áhuga fyri Hver skai seta markið við, hvat skal sendast? - Vit kunnu bert líta á at tey rottu fólkini verða sett starv sjónvarp mum, sum hava utbug ing til slíkt arbeiði. — Tað gerst ikki við trimum fólk um. Til samanberingar sæst av Utvarpinum, sum hoast teir hava 10 pro gramfólk i arbeiði. Send ingarnar eru ikki meira spennandi av teirri orsøk Ert tú samdur við tey idhalda, at sjónvarpið er størsti mentunnarstovnur okkara? Ja. so avgjørt, kann ikki sigast betur Skal sjónvarpið so ikki hava figgjarligan stuðul frá ti almenna, eins og fólkaskúlin og fólkakirkj- an? — Tað haldi eg avgjert er neyðugt, um nakað munagott skal spyrjast burturúr. Spurningurin er bert, hvussu tað skal skipast. Tað hevði møgu- liga verið gjørligt, at t.d. hyggjaragjaldið varð nýtt til at gera foroyskar send- ingar burturav. Síðan kundi tað almenna goldið fyri tann partin av send- ingunum, sum vóru av útlendskum uppruna. Á henda hátt varð haldgott prógv fyri, at peningur var tekur til feroyskar sendingar. tað Deyðin verður undirhald Hvussu ávirka ymsu sendingarnar okkum? — Tað løgna við sjón- varpinum er, at tú kanst sita í sofuhorninum og síggja hendingar, sum fara fram. Tá tær eru lid- nar situr tú eftir við tóm- um kaffikoppi og tú hevur als einki gjort. T.v.s. — einki er hent kortini... Fyri børnum er slíkt fyribrigdi vandamikið, tí tey duga bert at skilja millum gott og ónt. Ein barnasending byrjar eina- staðni og endar aðra- staðni. Vit kenna øll barnasegurnar, har eitt bagbeist ger so og so nógv um seg, men segan endar altíð við, at bagbeistið fær revsingina. Viðvíkjandi tíðinda- sendingum, so er veruleik- in tann, at vit frá sofahorninum fáa vitja í stovuna, tá t.d. kriggj og