leygardagur 26. mai 1984síða 7

Nr. 62 26. maí 1984 Skulu vit hata ella virða okkara medmenniskju Vit vita, at í øllum menniskjum er ein inn- bygd intoleransa. Verð- ur hon hildin niðri kunnu menniskju liva friðarliga saman og fáa nógv burturúr. Men verður henda intoleransa lívgað kann hon vaksa so nógv, at avleiðingarnar eru ræðuligar. Hetta hendir sjáldan frá dag til ann- an, men verður hatur og vanvirðing av med- menniskjum prædikað nóg dugliga, endar tað á sama hátt, sum í tveim- um triðingum av heims- ins londur-. har tað ikki at hava eina »rætta« áskoðan í besta fall kann føra til fongsul og ringasta fall til avrætt- ingar. Tað er ikki neyð- ugt at nevna demir, tey hoyra vit um dagliga. Tí tá intoleransan fær vald- ið ger tað ongan mun, um hon er hegra- ella vinstravend. Í okkara grannalond- um verður hesin vandin ásannaður og nógv verð- ur gjert fyri at fyri- byrgja intoleransu. Og ásannað verður meira og meira at besti háttur at fyribyrgja intoleransu er at fólk læra hvenn annan at kenna. Tað er jú so, at einki er so mennandi fyri fordómum, sum at ein gerst »frelstur« í sínum negativu uppfatan av medmennisk 20 er TU 80 lætt at naida nakað kennir jánt um sum eir samband millum fólk ek r altið NÁ iOrstaliisi teirra nillum g hett sær sjálvum mótvirka randan fyri hatur g anvirðing Sjálvur eri eg eirri gepnu stæðu. at eg havi vinir um allan neimin 74 tað bæði í kapitalistiska og kommunistiska part- inum av heiminum. Ég havi t.d. vinir í USA, og summir av teimum stuðla Reagan fult og heilt. Eg skilji teir ikki, men vit eru eins góðir vinir fyri tað. Eisini havi eg ein vin í Madrid, sum harmast um nýggja demokratiska stýrislag- ið. Sjálvsagt skilji eg hann ikki, men fyri tað gerast vit ikki figgindar. Eg havi vinir í DDR. Vegna tað góða ferða- sambandið frá Dan- mark, havi eg vitjað teir eitt ótal av ferðum, og hevur hetta avgjert tyd- ning fyri, at vit skilja hvenn annan so væl. Eg havi eisini vinir í Ruslandi. Teir hava eina heilt aðra áskoðan á samfelagsviðurskifti enn eg havi. men tað forðar ikki fyri okkara vin- skapi. Ein mín besti vinur í heila tikið er Sergej úr Leningrad, sum eg havi kent i yvir 20 ár og havi vitjað átta ferðir. Hann tekur fult út undir við stýrislag- num har yviri. Tað geri eg avgjert ikki, men við at pråta um viður- skiftini kunnu vit hóast alt læra at skilja hvenn annan betri, hóast vit ikki eru samdir. Men tað sum telur meira er alt annað, sum vit hava saman. Hann hevur tokka til Feroyar og fylgir við, hvat ið hendir í Feroyum. Hann er kanska einasti russari sum tosar føroyskt. og 1Nsara A arbeliðsplass og greiði næmingunum Ira im rgeroyar in annar iV minum in.m Leningrad er ura. Eg misunni honum avgjert ikki. Hann býr saman við konu og soni í einum kamari, og ma deila kek og baðiverilsi við tvær aðrar familjur Vit eru so mikið væl, at til jóla sendu tey okkum ein pakka, sum hevur kostað teimum fleiri tímalenir, og sonurin Into sendi dóttrini eina tekning av einum fiski- manni, sum hann hevði teknað. Tað er eingin ivi um, at hóast kalt kriggj millum eystur og vestur kundu vit ongatíð farið at hatað fólkaslegini hjá hverjum eðrum. Royndirnar av intol- eransu eru so mikið ræð- andi, at alt eigur at verða gjert fyri at minka um hatur millum menn- isku. Og tí eigur m.a sambandið millum tær ymsu tjóðirnar at ekjast so nógv sum gjerligt Bæði vid persónligum sambandi, og annars alla ta sinåmillum upplýs- ing, sum ein kann finna uppá. Ti kann tað bara vera rætt at hava so mong vinafeløg við so mong lond sum gjerligt. Sjálvur eri eg limur i fleiri, hóast eg hverki stuðli = stýrislag ella stjórnir, men á henda hátt kann ein gera eitt sindur fyri at minka um spenningin millum fólk. Í okkara grannalond- um er fólk so mikið at sær komið, at gróðralík- indini fyri fanatismu og intoleransu eru ikki góð. Taka vit Danmark t.d. eru ytstu veingirnar mestsum dotnir út úr fólkatinginum. Á ytsta høgravonginum hava menn sum Hans Hetler ogErik Haaest roynt seg við blødum á la Dag- blaðið. Men hóast danska málekið er 100 ferðir so stórt sum okk- ara hava teirra bleð ong- an meguleika havt. Men hyggja vit at við- urskiftunum í Feroyum, fela vit okkum satt at siga ferd aftur í mið- eldina. Víst hevur áður verið á, hvussu ávísar sterkar kreftir hava int- onleransu sum sitt frem- sta endamál. Og tað sum er aktuelt í letuni er hetsurin móti russarum, sum opinbart skulu til- leggjast verri menniskj- ansligar eginleikar enn vit sjálvi hava. Og tey sum hava menniskjans- ligt samband við hesi fólk, verða útrópt til landasvíkjarar á ein hátt sum er fullkomiliga ó- kerdur i ti siviliserada heiminum. Eg trúgvi einki uppá, at feroyingar eru betri enn onnur fólk. Undir somu umsteðum kunnu vit saktans fremja tær beistagerðir, sum verða framdar í 2/3 av heims- ins londum móti annar- leiðis hugsandi. Ið hvussu er síggja vit, at tað haturs evang- elium, sum hevur verið prædikað í Feroyum seinastu tiggju árini er farið at bera frukt. Stersti sigurin hjá okk- ara hatursfuglum var seinasta fólkatingsval, og nú tora fólk beinleiðis at leggja navn til ynski um berufsverbot Og ein ávísur blað- maður dusar sær enntá í tankanum um at síggja sínar mótsteðumenn dingla í einum gálga royndini at fáa fólk frá at hava menniskjansligt samband við teir russar, sum hansara egnu lands- stýrismenn ikki eru ov góðir at ballast saman við, t.v.s. tá er enntá talan um beinleiðis um- boð fyri ta skipan, sum skal vera »devilsk«. Vit eru sanniliga við at fáa stalinistiskar til- standir, tá russar ikki tordu at hava samband við vesturlendingar av ótta fyri avleiðingunum. Guð viti, hvat tað næsta verður, men við hesi gongd verður tað skjótt, at vit kunnu siga farvæl til okkara triðing av heiminum og sleppa uppi part hjá teimum Fiskimaðurin við Neva ánna eftir 8 ára gamla Into úr Leningrad 2/3, har frælsið er skert í stærri ella minni mun. Tá hava vit av sonnum fingið russiskar tilstand- ir. Tað er kanska eisini endamálið, men tað verður rættiliga ein sorgarsega, um hetta hendir uttan at nakar hevur gjert mótsteðu. Og ti máttu allar dem- okratiskar kreftir kunn- að samlað seg um tað endamál, at fáa jarðlagt hetta ódámliga fyri- brigdið. Tað kann tá ikki vera nekur orsek til, at eitt av teimum londum, har tað er best at liva, skal geva frítt rásarúm fyri sjúkligum heilum at pota hatursins boðskap niður í okkara fólk. Óli Jacobsen