leygardagur 9. juni 1984síða 6

Síða 6 tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Politiskur- og fyritaksblaðstjóri: Krisjan Dahi Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Føroyar og Latinamerika RÁÐGEVANDI nevndin viðvíkj- andi Førcyum hevur verið á vitjan. Útvarpið hevði samrødu við nevndarformannin Niels Skak Nielsen. Seinastu tvey årini hevur gongdin verid heilt ut av lagi. Ut- litid er dapurt. FØROYAR ERU tad landid, sum hevur ta størstu uttanlandsskuld- ina i øllum Europa. Vit skulu lika til Latinamerika fyri at finna nak- að, sum er líka ringt ella verri. Vit fingu at vita, at uttanlandsskuldin svarar til 60 pst. av bruttotjóðar framleiðsluni. Til sammetingar varð nevnt, at danska uttanlands- skuldin svarar til 40 pst. av teirra bruttotjóðarframleiðslu. UM ORSOKINA til ta skeivu gongdina segði formaðurin í ráðgevandi nevndini júst tey somu orðini sum javnaðar flokkurin hevur sagt ferð eftir ferð tey seinastu árini. Megin orsøkin er landsstýrisins politikkur í skipailøgumålum. Tað totala forboðið fyri innfluttningi av skipum hevur ført til at gomul skip verða seld fyri heilt órími ligar prísir HETTA HEVUR fleiri skaðiligar avleiðingar við sær. Teir selja fáa nógvan pening til nýtslu Hetta økir um forbrúkið. Hetta økir eisini um innflutningin og sum gjaldsjavnahallið. Teir sum keypa skulu útvega munandi meir pen annars hevði verið 19 enn un tíðindablaðið Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 ALT HETTA hevur javnaðar- flokkurin víst á í meira enn tvey ár. Men tað hevur verið sum at tosa fyri deyvum oyrum. Sum at sletta vatn á gás. Men nú hevur so formaðurin í ráðgevandi nevndini sagt tað sama. Politikk urin hjá landsstýrinum hevur ført til, at gomul skip eru vorðin ov dýr. Hetta hevur ført til strrí privata peninganýtslu. Hetta hevur eisini ført til stórri uttan- landsskuld. Hetta hevur somu- leiðis ført til størri almennan stuðul til fiskivinnuna. Og hetta er meginorsøkin til ta vånaligu støduna. TA SITANDI løgmadur sat sum leidari fyri andstøduna å tingi, fanst hann ofta at uttanlands skuldini. Satt at siga var hann tann fyrsti føroyski politikkarin, sum fór at tosa um stóra og vaksandi uttanlandsskuld. Hann sammetti altíð ta foroysku uttan landsskuldina við ta donsku Hann helt, at nú stóð illa til, tí okkara uttanlandsskuld var åjavnt við ta donsku pr. íbúgva Í DAG MUNAR tann danska utt anlandsskuldin onki ímóti okkara. Tann foroyska uttan landsskuldin er hálvaaðruferð ta donsku. Skulu vit sammeta ta foroysku uttanlandsskuldina við nakað, so skulu vit til londini í Latínamerika Orð og innihald Oddagreinin í Sosialinum tann5. juni inniheldur nakrar misskiljingar, sum eg fegin vil hjálpa til at rætta: 1. Sagt verður um tey borgarligu blødini: »Tå hesi blød umrøda tey kommunistisku lond- ini, nýta tey altid orða- fellið »tey sosialistisku londini«. Fyrsta misskiljingin: Tað finnast eingi komm- unistisk lond. Ikki eitt land nevnir seg so. Sam- bært allari teori kann eitt samfelag fara at nevna seg kommunistiskt tann dag, tå nóg mikið er av øllum og. »øll arbeida eftir føri- muni og fåa eftir tørvi«. Onnur misskiljingin: Øll tey londini, sum pol- itiskt eru undir leidslu av kommunistiskum flokk- um, pluss nøkur onnur, nevna seg sosialistisk. Hetta orðið er ofta partur av landsins offisiella navni. Demi: Sovjetsam- veldið eitur Sojus Sotsial- istitjeskikh Sovjetskikh Respublikh. Triðja misskiljingin: Tey borgarligu bleðini (t.e. tann kapitalistiska propagandan) brúka júst orðið »kommunistiskt« um tey sosialistisku lond- ini, og tey brúka tað væl at merkja sum ókvæmis- orð og ikki sum eitt vísindaligt ella fakligt heiti. Tann kapitalistiski heilatvátturin hevur ar- beitt so væl, at t.d. eingin miðalamerikanari fær seg til at siga orðið >coi:m- unist« uttan við einum óhoyriligum »damned« frammanfyri. 2. Um innihaldið í sosialdemokkratiskum politikki sigur oddagrein- in víðari: „Royndirnar hava sýnt, at besta og tryggasta bol- verkið ímóti kommunism- uni júst er tann sosial- demokratiski politikkur- in.« Hetta er so satt, sum tad er sagt. Og uppaftur sannari verður tað, um vit umbýta orðið »kommunis- muni« við orðið »sosial- ismuni«. Tað gongur ein sera greið linja frá tí kapitalismubjargandi gustav Noske í Týsklandi í 1919 til tann atlantiska og rakettforlipta Francois Mitterand í 1984. Og í Sveríki t.d. hava sosial- demokratar tað mesta av hesari eldini havt tað pol- itiska valdið — og umsiti- ið kapitalismuna trúfast og effektivt og verið >tað besta og iryggasta bol- verkið< móti sosialismuni. 3. Í endanum á odda- greinini verður sagt: >Jú longri fólk koma niður í sosiala armóð, jú sterri gerst longsulin eftir einum politiskum streymskifti.« Hetta kann sig2st klárari. Til dømis soleidis: Kapi- talisman kúgar og utpinir tann stóra fólksmeirilut- an. til hann ikki tolir meir, men tekur sær um reiggj. kollveltir kapitalistaveldið og setir sosialismu í staðin. Tað feskasta døm- ið er Nicaragua. 4 Um definitiónir. Handan oddagreinin vísir, hvussu avgerandi tað er, at orðini, sum brúkt verða. hava eitt greitt og vældefinerað innihald Sosialisma merkir, at Børn og dagrøkt Svar til lesarabræv i Dag OG TAÐ ER veruliga munur á | . hlaðniurr ann 30 5 á Fyri fyra árum síðani kundu vit | MORE Mm .84 á | r sur sammeta okkara uttanlandsskuld |} : $ z | øk P | vita, hver hevur skrivað. koma ikki í blaðið | ; Blaðstj hev "ir il ið familjan tíðirnar meðan barnið er kk Havast skal harnid R barnið skal hava etið og áðrenn tað kemur í dagrektarheimið Í meðal eru 3-5 bern í vera reint, Nr. 67 — 9. juni 1984 framleiðsluamboðini (jørå, skip, virki o.s.fr.) eru samogn (landsogn ella sum samvinnufeløg, co-op). Kapitalisma merk- ir, at framleiðsluamboðini eru privatogn (einstak- lingaogn ella sum parta- felog). Hetta, ognarviður- skiftini i samfelagsins búskaparliga grundvelli, er avgerandi fyri alt prát um politikk. Tað ber til at siga, at hetta er hevuðs- spurningurin í allari sam- felagsfrødi í tjúgundu eld: skal kapitalisman sleppa at halda fram við síni pro- fittjagstran og sínum kríggjum, ella skal hon avsigast og ein annar samfelagsformur setast í staðin? Mongum er tor- fort at geva eitt greitt svar, sum eisini er vanda- leyst. Kapitalisman er sterk. Hon hevur nógvar atomrakettir. Hon er fedd í synd (kolonialismuni), og hon hevur livað av kriggjum og krigsfyri reiking. Og nu, tå hon óttast, at dagar hennara eru taldir, hóttir hon við at taka okkum oll vid sær í atomgrevina. Allir tankar um frið og demokrati og javnrætt og livskvalitet o.s.fr. mugu síggjast á hesari bak- grund. Um Sosialurin ynskir at vera á hædd við okkara tíð, so tekur hann stødu til tíðarinnar høv- uðsspurningar við klárum og upplýsandi orðum. At snobba niðureftir, t.e. fyri teimum heilablástu anti- kommunistunum, gevur stokkutan hita Dia hverjum heimi, men at vit hava bernini einans fyri pengarnar skyld vilja vit KK róðtaka ti ikki D þé pas ja æn vri ut Nevndin fyri felagið Dagrekí