leygardagur 14. juli 1984síða 6

Síða 6 tíðindablaðið Útgevari: p/f sosiaturin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Argjavegur 26 Postsmoga 76, 3800 Tórshavn telefon 11820 Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen og Jóhann Mortensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/i pressan 1981 DIMMALÆTTING hevur seinasta hósdag eina oddagrein »Sosial rættferða, har sagt verður, at tey, sum eru illa fyri, hava fingið bøtt um kor síni og annars verður sagt, at henda samgongan hevur gjørt sosiala rættvísið uppaftur størri. MAN TAD eisini vera hitin, ella man tad vera eftirvirkningarnir frå reisigildinum, sum haga? Ella man tað bert vera tann vanligi markleysi frekleiki, sum plagar at melda seg í Dimmalætting, tá val- ið nærkast? ÁHUGAVERDIR spurningar, sum lesarar okkara sjálvir fara at greiða. Uppaftur meira áhugavert hevði verið at spurt, hvat okkara fólkapensiónistar munnu siga til pástandin um, at bett er um sosialu viðurskiftini. LANDSSTÝRIÐ legði fyri við at tarna pensiónshækkingunum i næstan tvey ár og voldi hetta, at pensiónistarnir vórðu snýttir fyri næstan tríati milliónir í fólkapens- ión! SÍÐAN HELT Landsstýrið fram á somu kós við uttan grund at hækka toll og avgjeldini við 50 milliónum. Hetta dýrkaði hvert einasta húsarhald í Føroyum við 3000 kr. um árið, nakað sum rakti millióningin eins væl og fólka- pensionistin. Munurin var bert tann heilt einfaldi, at báðir hava ikki tað sama at standa ímóti við! VÍÐARI SÚLTAÐI Sambands- flokkurin, sum umsitur sosialmál, forsorgarlógina í tvey ár og tók arbeiðsloysishjálpina burtur úr Dioxinvandi | oddagrein gå | hesi lóg, tá hon endiliga kom á tingborð. TÁ UNGDÓMURIN gjørdi vart við, at hann kom at gjalda 40—50 milliónir eyka við samtíðarskatti- num, svaraði landsstýrissam- gongan við at innkassera hesar milliónir frá teimum ungu ! TÁ DÝRTÍÐIN av álvara fór at gera vart við, legði Landsstýrið á einastu verju løntakarans við at nulstilla prístalið. Henda nulstill- ing kostaði løntakarunum aðrar trýtúsund krónur árliga. TÁ SAMGONGAN tók við, vóru fólkapensionistar fríir fyri lands- skatt, tá sama samgonga hevði sitid í trý år, høvdu fólkapension- istar upp í 7000 kr. í skatti. Rætt er tað, segði samgongan, men hesin skattur hvørvur við samtíð- arskattinum, og helt annars fram við at brandskatta pensionistar- nar sum áður. SOLEIÐIS SÆR tann sosiala væl- ferð út, sum Dimmalætting reyp- ar av seinast hósdag. Hetta kallar hon at beta um hjá teimum, sum eru ringast stillað. NÚ ER SO spurningurin, um hesi eru samd við hana — vit loyva okkum at ivast. SANNLEIKIN ER nevniliga tann, at teir einastu, sum hava fingið bøtt um síni kor eru teir, sum høvdu ovmikið frammanundan: vinirnir, kenningarnir, millióning- arnir, spekulantarnir og matador- arnir! VORÐIÐ SUM rættferð ! Sundalagnum Verðsins vandamiklasta eiturevni, Dioxin, kemur nú at drússa yvir bygdirnar í Sundalagnum, um brennisteðisætlanirnar ikki verða steðgaðar Umhvervisstovnar í út- heiminum eru nú vorðnir greiðir yvir. at Dioxinir er eitt av teimum mongu eitrandi evnunum, sum 1976. verða skapt undir rusk- brenning. Evnið er serliga vorðið kent eftir eiturvan- lukkuna í Seveso (Italiu) i Dioxinir landi i 1977, på - RA sosialurin blivu fyrstu ferð åvistar í roykinum frå ruskbrennistoðum í Hol- og síðan eru fleiri kanningar gjørdar í Nr. 81 — 14. juli 1984 Eitt annað slag av ítrótti Sokallað »fair-play« vil samgongan ikki vita av. Meðan »and- støduvaldømini« við bit og slit einans fáa sømdir til umbygging av onkrum hissini ídnaðartrolara er einki til hindurs fyri al- mennari fígging av »fantasiskipum« — so nógvum tað skal vera — til politisku »næstingarnar« Soleiðis kallast oddagrein. sum Dimmalætting skriv- ar tann 4/7 1984 og rætt hevur blaðið. tá tað sigur. at í ítróttarkappingum verður kappast av heilum huga: onkur misljóð stinga seg upp. men við tað at ítróttarfólkið hevur leikreglur at kappast eftir. eru misljóðini skjótt fán- andi. Annað er. tá tann polit- iski leikurin verður framd- ur. Tá ræður um at vinna atkvødur fyri ein hvønn pris. tå er einki mark. Har eru ongar leikreglur. jú sjálvandi tær moralsku. men hvat. tær verða bert brúktar av og á. tá tað tænir einum hverjum endamáli. Annars verða tær lagdar í eina skuffu. Men tá so Dimmalætt- ing í somu grein sigur soleiðis. „Og hetta má verða ein ávaring til verandi sam- gongu.« Dimmalætting sigur. at sannast må, um ein er so ella so ymiskt politiskt litaður. so eigur fyrst og fremst at havast í huga at tæna tjóðini, fram um flokspolitiskt merkis- mál. Nú kenni eg ikki bein- leiðis flokspolitisku á- hugamál Sambandsfloks- sjálvt uttan flokspolitisk áhugamál, skerst ikki burtur. at áhugamál eru røkt, og tað so tað forslær. Eg skilji oddagrein Dimmalættingar sum eina ávaring. tó ið seinastu lotu. til verandi sam- gongu. Tann sum fylgir eitt sindur við ti, sum farið er fram tey seinastu árini, sær ein politikk framdan. har allar vanligar polit- iskar siðareglur eru slept- ar. Eina letu hevði verandi samgonga sum einasta endamál. at sita í Tinga- nesi fyri at forða fyri at sosialistarnir komu fram- at. Sjálvt Dimmalætting sannar. at hesin politikkur ins. men hevur kostað dyrt, ti með- an vanligu útreiðslurnar eru oktar, ja tær sosialu sambært Dagblaðið nógv meira. enn tá sosialistarn- ir høvdu valdið, so er ójavnin harafturat komin meira týðiliga fram. Meðan sterkastu val- demini hjá verandi sam- gongu verða fóðrað við einum. ja helst tveimum rækjubátum. og onnur við bergholum, alt meðan við- haldsmenn samgongunnar ferðast av einari messu fyri og aðrari eftir, meðan skipini verða stuðlað úr landskassanum, so bjóð- ast hinum, sum uttanfyri vóru, av illum ein idnadar- trolara til umbyggingar. Í ítrótti eru reglur skrivaðar og nakað er, sum kallast fair play. Virðislon fyri fair play kann ikki tillutast verandi samgongu, og her eru Dimmalætting og eg samd. Sverre Midjord Vidm. til »Fridarfolk skifta ord« Eg var kanska nakað skjótur at kalla meg fyri »fridarelskandi« ti iad eru ju vit allir foroyingar. Vit fáa frið og vit geva frið. Vit hava ongantíð verið í kriggj Tíverri er heimurin eftir ollum at døma býttur upp i tveir partar, vit sum búgva vestanfyri og hini sum búgva evstanfyri. I politikki eru vit eisini býtt upp í tveir partar. høgra og vinstra. Tey høgravendu hava lyndi til at forsvara tann partin. vit búgva í og tey vinstra- vendu hava lyndi til at forsvara >mótpartin.< Hetta er eftir minum tykki skeivt. Vit eiga heldur at síggja verunleik- an í eyguni. Báðir partar vilja hava makt og báðir partar eru stýrdir við pengum. bara uppá hver sín máta. Vit eiga at halda við hvørgum av pørtun- um. Mótmæla vit antenn- um og radararunum í Mjerkadali. eiga vit eisini at mótmæla antennum og radarunum umborð á russisku fiskiskipunum. Teir hava neyvan fyri neydini at vera so væl utgjørdir. So til Janus Kamban: Eg haldi. at tå Janus ert alt ov stórur mentamaður at koma við tílíkum sum tú ert komin vid í blødunum í seinast- uni. T.d. forsvarar tú hóp- drápini í Afghanistan við ti, at tað liggur so langt burturi frá Føroyum, at tidindini neyvan eru sonn. SVASSI. og tú heitir á fólk um at sila tíðindini?. Síðani sit- erar tú Indiru Gandhi, hon sum nýliga hevur dripið 400 — 500 fólk, sum stríðast fyri frælsi? El Salvador liggur long- ur burtur frá Føroyum enn Afghanistan. Eru tidind- ini haðani sonn? Verða tey sílaði? Bað El Salvador ikki um hjálp?? Hevur uttanveltaða Sveríki biðið um hjálp frå russum??? Nei. álvaratos Janus. Tíverri er ikki øllum givin møguleiki at sila, men vit hava meguleikan bæði at síla, vraka og velja tíðindi, og tað eiga vit at gera rættvist. heilsn Ein ið vil frið ymsum londum. og eingin ivi er nú um Dioxinvand- an. Danska »Miljøstyrel- sen< er eisini farin í holt við kanningar, serliga eft- ir at tíðindastovur, fyri góðum ári síðani, vistu at siga frá, at brennisteðir í USA vóru stongdar vegna Dioxinvandan. Dioxinir verða vanlia nevndar verðins vanda- miklasta eiturevni, og man veit. at evnið er mutagent — altso broytir arvaeginleikarnar, tað viðferir krabbamein og er skaðiligt fyri fostur, eins og tað hevur fleiri aðrar skaðar við sær, serliga á livrina. Royndir hava verið gjørdar at forða ella minka um Dioxinskapanina á verandi brennistødum við at broyta brenniviður- skiftini, eitt nú við hita upp til 1500 C, men ikki hevur eydnast at sloppið av við Dioxinið. Dioxinvandin frá van- ligum ruskbrennistødum er so álvarsamur, at granskarar í tíðarritum meta hann millum tær 10 mest átroðkandi um- hvervishóttanir í heimin- um. Jákup P. Joensen