mikudagur 25. september 2002síða 8

Nr. 183 • mikudagur • 25. september 2002 • 76. árgangur • www.sosialurin.fo Formaðurin í felagnum sigur einki vera avgjørt, men B36-VENJARIN Jákup Mørk Í blaðnum í gjár skrivaðu vit, at HB eftir øllum at døma hevur loyst venjara- spurningin fyri komandi ár, og nú tykist eisini sannlíkt, at grannarnir úr B36 hava fingið sín venjara upp á pláss. Talan skal í so fall vera um Ion Geolgau, sum frá 1998 til 12. umfar í ár hevur verið venjari hjá HB. Eftir 12. umfar – sum var móti júst B36 – gjørdi leiðslan í HB av at koyra rumenan úr venjarastarv- inum. Onga viðmerking Formaðurin í B36, Kristian á Neystabø, hevur ongan hug at gera nakrar við- merkingar til tíðindini, og til venjaraspurningin yvir- høvur. - Hatta havi eg onga viðmerking til. Støðan hjá okkum er óbroytt. Tað vil siga, at venjaraspurning- urin ikki er avkláraður, eru einastu viðmerkingarnir, sum formaðurin hevur til tíðindini. Sosialurin hevur tó frá væl vitandi keldum fingið at vita, at B36 og rumenski venjarin eru komin meira enn væl áleiðis í einari bindandi avtalu, og hetta er eisini væl í tráð við tað, sum Ion áður hevur sagt. Bara tríggir møguleikar Í viðtali við Sosialin tann 20. august segði Ion Geolgau fyrst og fremst, at hann og konan í sínari høvdu gjørt av, at tey skuldu dvølja í Føroyum í nøkur ár, og at hetta fram- vegis var ætlanin. Víðari segði venjarin tá eisini, at tað fyri seg hevði nógv at siga, at um hann skuldi verið venjari hjá øðrum føroyskum felagi, so var tað av avgerðandi týdningi fyri seg, at talan var um eitt felag við stórari ungdómsdeild, og hetta gevur helst í veruleikanum bara tríggjar møguleikar. Nevnliga NSÍ, KÍ og B36. Eisini hóast tað helst er so, at mest sum øll feløgini í bestu føroysku deildini hava spurt seg fyri hjá rumenanum. Runavíkingar hava fram- vegis Jógvan Martin Olsen sum venjara komandi kappingarárið, og sum sæst aðra staðni í blaðnum, so verður tað neyvan til KÍ, at Ion fer, og so er helst bara ein møguleiki eftir. Ein annar møguleiki er so sjálvandi eisini, at Ion verður verandi í Føroyum, uttan at hava nakað venj- arastarv, men at ein slíkur maður skal kunna ganga leysur í Føroyum, tykist vera sera lítið sannlíkt. Ion helst til B36 Væl vitandi keldur siga seg vita, Ion Geolgau er væl áleiðis at skriva sáttmála við B36 15 14 Nr. 183 - 25. september 2002 Føroyskir granskarar og altjóða hav- og umvørvisserfrøðingar sita í løtuni á náms- skeiði í Havn fyri betur at skilja alla vistskipanina kring Føroyar. Úrslitið av arbeiðinum skal kunna gagna bæði fiskivinnu og olju- vinnu og myndugleikum HAVIÐ OG GRANSKING Jan Müller Í hesum døgum verrður eitt sera áhugavert og týdning- armikið námsskeið »work- shop« um havumhvørvið kring Føroyar hildið í Havn við luttøku av nøkrum av teimum fremstu granskar- unum í heiminum. Heitið er »Workshop on Ecosystem Modelling of Faroese Waters«. Námsskeiðið varð sett á sjómansskúlanum í gjár og heldur fram í dag og hós- dagin við fyrilestrum og orðaskifti. Hjalti í Jákupsstovu, stjóri á Fiskirannsóknar- stovuni setti tiltakið, sum verður fíggjað av FOIB, ið er áhugafelagið hjá oljufel- øgunum, ið eru við í leit- ingini á landgrunninum. Hjalti í Jákupsstovu er sera fegin um, at hetta námsskeiðið er vorðið til veruleika og at tað hevur eydnast at fáa fleiri fram- standandi granskarar henda vegin, sigur við Sosialin, at ætlanin er, at føroysku granskararnir saman við útlendsku serfrøðingunum, skulu royna at gera ein veg- leiðing til, hvussu man byggir ein frimil, modell upp um, hvussu umhvørvið ávirkar framleiðsluna av fiski og lívfrøði og fiski- skapin undir Føroyum. Í mong ár hevur Fiski- rannsóknarstovan útvegað data og upplýsingar um havumhvørvið við Føroyar og kom eisini meiri gongd á hetta arbeiðið, tá oljufel- øgini fóru at vísa áhuga fyri okkara landgrunni. Hjalti í Jákupsstovu sigur, at man hevur roynt at fáa oljufel- øgini at skilja, at tað mest týdningarmikla við slíkum kanningum er at skilja alla skipanina heldur enn bara at hyggja eftir nøkrum ser- støkum viðurskiftum fyri seg. Endamálið við náms- skeiðinum er tí at finna út av, hvar man kann seta inn við meiri gransking fyri at skilja alt havumhvørvið betur, eitt nú hvussu streymur og vindur ávirka framleiðsluna av æti og fiski. Og her koma bæði fiskivinna og oljuvinna inn í myndina. – Alt hetta verður gjørt fyri at skilja, hvussu tann føroyska vistskipanin (øko- skipan) virkar og við tí vitanini betur at kunna ráð- geva eitt nú oljufeløgum í teirra virksemi og mynd- ugleikunum í stýring av fiskiskapinum. Sjálvur hevur stjórin á Fiskirannsóknarstovuni stórar vónir til tað arbeiðið, sum er í gongd og til tað, sum henda workshoppin kann hava við sær. – Hetta hevur stóran týdning. Vit fáa ment okkara arbeiði, vit fáa íblástur og vegleiðing til tað, sum vit víðari skulu gera. Vit kunnu við hesum tiltaki hyggja nærri at, hvussu tingini hanga saman og víðari hvussu man matematiskt kann model- era. At oljufeløgini hava fíggjað námsskeiðið heldur Hjalti vera bæði skilagott, tí oljuvinnan eigur eisini at vera við til at skilja, hvussu havið virkar rundan um Føroyar, soleiðis at hon verður betri før fyri at taka støðu til, hvussu ein møgu- lig ávirkan frá oljuvinnuni ávirkar skipanina. – Nú er so nógv kannað og vit hava livað av havin- um so leingi. Kenna vit ikki havið og umhvørvið til lítar ella hava vit tørv á at vita nógv meira? – Vit hava brúk fyri at vita, hvussu tingini hanga saman fyri at kunna siga nakað um útlitini. Summi ár er nógvur gróður, onnur ár minni – hví er tað so? Ráðgeving um fiska- stovnar Hjálti í Jákupsstovu váttar, at hetta eisini hevur stóran týdning fyri ta ráðgeving og tey tilmæli, sum fiskifrøð- ingar skulu koma við til politikararnar í framtíðini. – Havumhvørvið ella øll vistskipanin kring Føroyar er ein sera komplex skipan og hava vit brúk fyri at skilja hana betri. Tað vil so aftur geva okkum eitt amboð til at troyta hana skilabest og fyri eina nýggja vinnu sum oljuvinn- una vil eitt betri forstáilsi av samspælinum í náttúruni við Føroyar eisini vera sera hent. Hjalti í Jákupsstovu ivast ikki í, at eisini onnur øki í heiminum kunnu fáa stórt gagn av tí gransking, sum vit gera í Føroyum, tí her hevur tú eitt avmarkað og lítið øki, sum tað ber til at kanna, um ikki 100% men so kortini út í æsir. Miðjað verður tí eisini móti at fáa útlendskar granskarar og fremstu serfrøðingar á økinum við í arbeiðið, ið tá bæði kann gagna okkum her búgva og øðrum økjum í heiminum. Millum evnini, sum verða tikin upp til viðgerð- ar á námsskeiðnum eru t.d.: »Faroese waters in a global perspective«, »The Hydro- graphy on the Faroe shelf«, »Validation of a 3-D model for the Faroe area«, »Krill- biology in the Faroe-Shet- land Channel«, »Plankton on the Faroe shelf«, »Relationship between pri- mary production, food abundance and fish pro- duction on Faroe plateau«, »Pelagic stocks in and migrating through the Faro- ese area«, »Seabirds and ecosystem modelling of Faroese waters«, »Marine Mammals in Faroese waters«, »Climate, climate change and the marine ecosystem in the Atlantic- Artic region«, »Possible environmental influences on the cod stock at the Faroe Islands and a com- parison with other North Atlantic Stocks« oa. Millum fyrilestrarhald- arnar kunnu nevnast: Bogi Hansen, Karin M. Larsen, Hjálmar Hátún, Knud Simonsen, Høgni Debes, Eilif Gaard, Jákup Reinert, Petur Steingrund, Jan Sørensen, Bergur Olsen, Dorete Block, Bjarni Mikkelsen, Ken Dring- water, Egil Sakshaug, Fran- cois Carlotti, Wolfgang Fennel, Helge Drange, Villie Christensen og Jake Rice. Vit skulu skilja umhvørvið betur Bogi Hansen, havfrøðingur helt fyrilestur um havið kring oyggjarnar. Mynd Jens K Vang. Frá námsskeiðnum um gransking av føroyska havumhvørvinum á Sjómansskúlanum. Mynd Jens K. Vang C M Y K 14