týsdagur 24. juli 1984síða 5

Nr. 85 — 24. juli 1984 Einki ansingarplåss — Tygum eru »bara« heimagangandi Øllum børnum skal tryggjast ansingarplåss — ikki bert teimum, sum hava havt eldri systkin å ansingarstovni ella børn hjå mest ågangandi foreldrunum Í miðjum seinasta mánaða skipaði Nordisk Ferskolelærerrád fyri skeiði fyri barnaansarar/- uppalarar. Niðursteðan var stutt hon, at ellum bernum eigur at tryggjast ansingarpláss — at hetta átti at metast sum mannarættur, uttan mun til um foreldrini arbeiddu úti ella ikki. Tað munnu eisini vera mong feroysk foreldur, ið greitt kundu frá, hvussu væl tað kom við, tá tey fingu ansingarpláss til barr ella bernini. Skulu endarnir rekka saman hjá vanliga lent- um, so mugu bæði arbeiða, ikki minst um talan er um at fáa sær tak yvir hevdið. Men her eru mong for- eldur fyri samfelagsligum vanbýti, júst tí ansingar- plássini eru ov fá. Eisini tykist tað at vera rætti- liga tilvildarligt, hvussu leingi ávís foreldur mugu bíða fyri at fáa barna- garðs- ella veggustovu- pláss, hetta sum nú er vidtiki sum verandi mannarættur. Veruleikin er fyri tað fyrsta hann, at plåssini, eitt nå i Havnini, eru alt ov få. Harnæst tykjast tey foreldur at hava frami- hjárætt, ið áður hava havt børn á ansingarstovni. Ágangandi framferðin og treiskni, ið summi nýta fyri at fáa sínum smáu ansingarpláss, roynist eis- ini alt ov tíðum í so væl. At so ikki skuldi verið, áttu vit ell at kunnað samst um. Heldur íkki man tað vera so gott við at gera hjá stovnsleiðar- unum, sum ivaleyst royna at vera so »rættiligir« sum meguligt. Men nakra meining við barnagerðum og veggustovum er ilt at fáa eyga á, um ikki so er, at øll við tervi fáa sama megu- leika til hesi pláss. Ein freistast mestsum til at halda, at vit vóru frægari farin uttan hesar stovnar, so leingi teir ikki nekta veruliga tervin. Tí sosiala órættvísi, sum verður summum foreldrum fyri, ið onkurs- vegna ikki kunnu fáa bernini ansaði av hesum stovnum, er so mikið álv- arsligt, at hetta fyri mong kann vera avgerandi fyri hvussu tey seinni í lívin- um koma at sæta sær fíggjarliga. T. d. er mestsum alment viðtikið, at mammur, ið fyrstu tíðina eftir barns- burð — fyri ikki at siga fyrstu árini velja at ansa egnum barni — mestsum ongan meguleika hava fyri at koma inn Í „systemiðÉ. Hesar mammur eru jú heimagangandi, tað hava tær ráð til. Teimum terva ikki barnaansingarpláss. Hinvegin verður ikki spurt fastlentu útiarbeið- andi mammurnar um tær hava ráð ella ikki at ansa egnum bernum eina tíð. Helst hava tær ikki ráð- ini til tað, hóast rådini iva- leyst eru frægari enn hjá teimum, sum undan barnsburði ikki hava verið í festum arbeiði, sum av 6 varni hava verið heima- gangandi og sum so ikki hava »uppiborid« hesa al- mennu tænastu. Í hesum metingum eigur ikki at verða gloymt, at fastlentu mammurnar í samband við barnsburð nú við lóg fáa fíggjarligar semdir, ið ongantíð verða teimum tímalentu fyri — fyri ikki at tala um tær yngru nammurnar, sum ongan- íð hava fingið ansingar- Jláss og harvið heima- gangandi og »officielt« uttan tørv. Forvitnisligt hevði verið at blaðað igjøgnum stovnslistarnar yvir foreldur og bern, tí ikki skal ein ivast í, at tey, ið frægast fáa burturúr hesi tænastu, eru tey fastlentu við góðum stervum, so mikið góðum, at tey uttan himpr hava fingið barn aftaná barn inná hesar stovnar og harvið í áravís ikki verið fyri inntekumissi, alt meðan tær mammur, sum almannaeygum hava verið so »fåvitskutar«, at tær skjálvar hava viljað verið um bernini fyrstu tíðina, mestsum eru av- skrivaðar sum brúkarar av hesum almennu tænastum. Hvussu er støda okkara mótvegis kvinnunum á eitt nú fiskavirkjunum. Arbeiðið er stundum ósteðugt, fastlentar eru tær ikki, so samsýning fyri inntekumiss i samband við barnsburð kunnu tær ikki fáa. Men verri er, at tær mestsum ikki kunnu fáa alment ansingarpláss til bern síni, tí tær vegna Ó- regluligt arbeiði í alt ov stóran mun koma undir »diskriminerandi ganda- heiti« heimagangandi. Men eru tað nakrar, ið ikki hava ráð til innteku- miss, tá vinnast kann, so eru tað hesar, tí ikki fara tær til spæls at arbeiða á fiskavirkjum okkara. Hverjar endamálsgrein- irnar, upprunaliga vóru fyri = veggustovur og barnagarðar, veit eg ikki. Helst man hetta frá byrj- an hava verið ætlað einsa- mellum ógiftum mammum/uppihaldarum. Og alt gott um tað. Hesin stuðul má á ongum sinni falla burtur. Trupulleikin í dag er bert hann, at rættiliga tor- ført er at skilja ímillum einsamallar mammur og ikki. Nevnini siga okkum einki og hjúnarband er ikki longur vegleiðandi. Men fáa vit ikki í stund- ini hesar stovnar at virka fyri allra besta, uttan mun til hver tú er ella hvussu „fast starv« mammurnar hava, so vóru vit frægari tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. farin hesar stovnar fyri uttan. At útiarbeiðand fólk/hjún við góðari inn tøku, sum eitt nú hav: sett seg í stóra skuld fyr at fáa tak yvir hevdið hava brúk fyri vøggustov um og barnagerðuin, er eyðsæð. Men tess sjálv- sagdari skuldi tað verið, at onnur við ella uttan stóra skuld, men við bert einari innteku vegna terv- andi ansingarpláss, hava enn sterri terv fyri hesi al- mennu tænastu. Men tey sum hava skulu framvegis hava meira og tær mammur, sum ikki eru fastlentar — bæði undir arbeiði og lut- víst barnsburði — og so- statt vanvirðisliga skírdar heimagangandi, skulu als ikki gera sær nakrar vónir um at fáa ansingarpláss til bernini, hóast hesar hava tað mest fyri neyðini bæði fíggjar- liga og sum meðisrindan. R. Kappsúkkla við 6 gearum í góðum standi — 3 ára gomul — til sølu fyri 1200 kr. 137 98 TAÐ NÝGGJA SJÓNVARP lit, 9,30 frá 220,— VIDEO HS frá um mánaðin 325,— ÓKEYPIS SERVICE = = VIDEO/SJÓNVARP N. Finsensgøta, tlf. 15132 Fyrst danskt vikuskifti so føroyskan gerandisdag Aftaná eitt danskt vikuskifti í Sjónvarp Føroya, byrjar so feroyski gerandisdagurin aftur. Er tað veruliga eingin á Feroya landi, sum setir spurnar- tekin við, at vit skulu undirhaldast við Árhus skemtisegum og lokalsegum í Keypmannahavn ? Leygarkveldið skuldu vit undirhaldast av sjón- varpsvertum í Danmarks Radio, sum einamest var um lokalar hendingar. Eg hugsaði um, hvat danir hevdu sagt, um dýrgoldnu lisenspengar teirra fóru til t.d. skemtisending úr Klaksvík. Hevði tað verið skemtiligt? Ikki hevdu danir havt meguleika at skilt skemtið, ei heldur at havt viljan at seta seg inn í tað, sum er lokalt fyri- brigdi. Neyvan er tað ov nógv sagt, at fólk í Keyp- mannahavn sita frammanfyri sjónvarpið og siga: » hva' fanden skal vi med provins TV fra Århus«. Men føroyingar skulu taka til takkar vid hesum, orsakað av vånaligum politikki i løgtingi og landsstýri. Um føroysku politikararnir skulu vekja åhuga millum veljararnar, so noyðast teir helst at fara í donsku »kulissurnar« fyri at fáa fólk í talu. — Um hetta ikki er eitt slag av tíðarójavna, so veit eg ikki....! Hvussu kunnu veljararnir sita frammanfyri sjónvarpið og hugsa um Feroya land og leiðslu, tá borðreitt verður við donskum einkisigandi skemti eitt heilt vikuskifti! Skemt- arin Otto Leisner og Niels Helveg Petersen, radi- kali hevdingurin, eru hetta vikuskiftið meira kendir í Føroyum, enn Pauli Ellefsen og kompani. Í Schyy. det er lerdag, vóru hyggjararnir bidnir um at senda eitt video-bræv sum í innihaldi skuldi vera um summarið 84, so sum tað myndaði seg fyri einstaklingin. Eg kundi hugsað mær, at Jógvan Asbjern skipaði fyri somu kapping í Feroyum, sum skuldi havt heitið: >Gerið eina danska TV-avis«. So vóru arbeiðstrupulleikarnir ruddaðir av vegnum í SV, tí tá var ivaleyst tilfar til eitt heilt ár ! Burtursæð frá donskum einkisigandi skemti, vóru krimifilmar um evnið: konufólkamorð. Leg- ið. at krimifilmar hava so stórt hyggjaravirði, og at tað altíð eru konufólk, ið verða myrd. m— Bert í vikuskiftinum taldi eg 13 morð í sjónvarpinum ! So hugsar ein um, hver ger filmar og hver velur teir út. Talan um líkarætt í sjónvarpsundirhald- inum, er ivaleyst ikki til staðar har, eins og aðra- staðni. Menn eru við yvirlutan, kvinnur við undir- lutan, so lætt er tað. — Ikki tí, at eg haldi undirhaldsvirði hevði verið sterri, um menn vórðu myrdir í hesum film- um. Bert tað at morð og ræðuleikar skulu hava so stórt virði hjá hyggjarunum fær teg at hugsa gjøllari um hetta. Sum bót upp á sálina, kom Per Hjgaard á skermin í andakt sendingini. Hann tosaði ikki beinleiðis um morð og harðskap, men kortini held- ur ikki fingu vit ein glotta. Per Højgaard segði m.a. at tað ikki var neyðugt at tosa um atom- kríggj og hvussu hetta kundi forðast. Tað stóð í Bíbliuni, at so skuldi verða. Hann helt, at eins og vit fyrireikaðu okkum til drotningavitjanina í vár, soleiðis skuldu vit heldur fyrireika okkum til Jesu komu ! Álvaratos, er tað meira kristið bert at hugsa um at sleppa í himmiríki, og so bara lata heimin fara fyri skeyti ? Eftir mini kristnu uppfatan, so er tað eisini eftir Bíbliuni, at vit royna at skapa frið og avvápna á jerð, enn bert at hugsa um, hvat er best fyri einstaklingin, at hann kann bjarga síni mál. Per Hejgaard segði eisini, at tað ikki var neyð- ugt at spyrja vísindamenn, hvussu heimurin sá út eftir at atombardagi hevði lagt heimin í oyði, tí tað stóð eisini í ábíbliuni. Eg veit ikki, um ell morðini og einkisigandi undirhaldið í vikuskift- inum hevur fingið eitt ávíst svartskygni fram í huga mínum, men hevur Várharra gjert okkum heimin, so er tað skylda okkara at varðveita hann. Alt annað er ein umbering fyri at sleppa lættast fyri egna vinning. At sita hendur í favn og bíða eftir evstu letu, er tað sama sum ikki at taka lut í samfelagsviðurskifti og hervið eisini í alheims- politikki, ið bert við at trýsta á teppin, kann for- koma øllum. Hava teir menn, sum stýra »tøppin- um« somu áskoðan, so er »alibi« teirra í lagi, — bert fyri at nýta málberingina frá krimifilmunum. Dagny Joensen