hósdagur 2. august 1984síða 4

Síða 4 tíðindablaðið B | S É | | | | | ] Nr. 89 — 2. august 1984 brúkarateigurin Bann fyri selu av sólsikkukjarnum Frá Forbrugerrádet í Danmark hevur Brúkarafel- agið fingið sendandi soljóðandi: Forbrugerrádet heitir á Statens Levnedsmid- delinstitut og biðjur um, at bann verður sett fyri selu av sólsikkukjarnum, tí tær innihalda so nógv cadmium, at tað kann skaða nyruni, um kjarnar- nir verða etnir í stórum negdum í longri tíð. Levnedsmiddelinstituttet hevur sent út eina ávaring. og tað heldur Forbrugerrádet vera ov lit- ið. Tá tað verður hildið neyðugt við einum selu- banni. so leingi so nógv cadmium er i kjarnunum, er tað tí, at tað eru hópin av fólki, ið eta stóra negdir av sólsikkukjarnum nærum dagliga. Her verður m.a. hugsað um heilsukostfólk og børn, sum ofta eta sólsikkukjarnar í staðin fyri góð- gæti. Á henda hátt fáa tey alt ov nógv cadmium í seg. Cadmium hoyrir til tey tungmetall, ið verða goymd í kroppinum. Selan av sólsikkukjarnum er eisini stór her. og ti er tað neyðugt eisini her hjá okkum at gera vart við vandan við at eta ov nógv av sólsikkukjarn- um. Sólsikkuolja cadmium. harafturímóti inniheldur íkki Blýggj í pískirisi Frá Statens Husholdningsrád í Danmark hevur Brúkarafelagið fingið sendandi soljóðandi: Statens Levnedsmiddelinstitut hevur eftir áheitan frá Statens Husholdningsrád kannað ym- isk vanlig pískiris. Tað vísti seg, at summi av hesum pískirisum góvu so nógv blýggj frá sær, at tey kunnu vera heilsuskaðilig at brúka. Fyrst og fremst er talan um piskiris av merkju- num LORA. Hetta merkið hevur fingið loyvi at brúka eti- kettuna: Fremstillet í samrád med Statens Hus- holdningsrád. men hetta loyvi er tikið frá teimum, til teir hava fingið góðskuna av piskirisunum aft- ur í rættlag. Hyggið tí eftir, tá tit keypa pískiris. Latið fyribils vera við at keypa merkið LORA. Framhald av síðu 2 ton, soleiðis at lossast kundi liðugt og síðan sigla til Búsumer-Werft, har skipið var bygt. Fyribils- umvælanin kostaði umleið kr. 220.000, og endalig umvælan í Búsum umleið 1,5 mill. Umvælanin í Bús- um er tó ikki goldin vegna tess, at mett verður, at skaðin eigur at koma und- ir garantiarbeiðir. Trygd er sett fyri kostnaðinum, og málið gongur sína gongd. M/S SVALBARD var til umbyggjan í Noregi í 1983. Samstundis vóru ís- skaðar, skipið hevði fingið seinastu árini, afturgjerd- ir. Hesin skaði er ikki av- roknaður enn, umvælanin kostaði íalt góðar kr. 4 mill. Viðvíkjandi skaða- gongdini annars kann sig- ast, at broytingar serliga hava verið viðvíkjandi fylgjandi skadum: Sjóskaðarnir vuksu frá 15,5% av samlaðu skaða- bótini í 1982 til 23,1% í 1983, siglt ella rikið á land frå 76% til 108% og skrúvuskaðar frå 6,7 % til 7,9%. Útreiðslurnar vid- víkjandi brunaskaðum minkaðu frá 22,7% í 1982 til 7,7% í 1983, ásigling skip frá 8,3% til 4,2%, sleip og bjarging frå 7,4 % til 3,4% og skadar vid bryggju frå 6% til 3,7 %. Talið á fráboðaðum skaðum í 1983 var 936, hetta eru 43 fleiri enn í 1982 og 74 fleiri enn í 1981. Tá má framvegis á- sannast, at tað eftir okk- ara metan, eru nógvir skaðar, sum volda trygg- ingini óneyðugar útreiðsl- ur. Fyri nærri at lýsa skaða- gongdina tey seinastu árini, skal upplýsast, at í 1978 var boðað frá skað- um upp á kr. 39,8 mill., í 1979 upp å kr. 47,0 mill., i 1980 upp á kr. 23,5 mill., í 1981 upp á kr. 30,8 mill., í 1982 upp á kr. 40,1 mill. Almennu kvøldfyrilestrarnir: Um mjadnabrek — um Nólsoyar Páll og um Jónas Bronck o.m.a. Fróðskaparsetur Føroya hevur júst givið út skránna fyri virksemi tess i 1984—85. Hetta virksemið fevnir um fyrireikandi lestur og framhaldslestur, almenn kvøldskeid og almennar kvøldfyrilestrar. Á Feroyamálsdeildini kann takast próvnám í norðurlendskum, serliga foroyskum máli og bók- mentum. Hetta er 2. ár til exam. art.-prógv fyri tey, ið hava lokið orógv eftir ársnám. Byrjað verður í september. Nýggir næmingar verða tiknir upp annaðhvert ár. T.v.s. næstu ferð í 1985. Stoðisútbúgvingin hev- ur vanliga ikki tikið næm- ingar hvert ár. Tað verður so roynt fyrstu ferð nú. Umframt næmingarnar, sum vóru upptiknir í fjør, verða tað í ár eisini upp- tiknir nýggir næmingar. Tilsamans 8 hava teknað seg. Her verður so undir- víst í greinunum stedd- frødi/alisfrødi og atødd- frødi/alisfrødi/evnafrødi. Å Gudfrødideildini halda næmingarnir, sum byrjadu i 1983, fram vid náminum i kristni/religión. Tey almennu kveld- skeiðini eru so gott sum tey somu sum í fjør. Her er føroyskt, føroyskt fyri útlendingar, gomul skrift og leiðbeiningar í ættar- gransking, enskt, russ- iskt, urtagarðsrekt og fuglareddir. Fróðskaparsetur Feroya fer í næstum at hava lýs- ingar i blødunum um lest- urin og skeiðini í vetur. jan Aftur í vetur skipar Fróðskaparsetrið fyri vanligu fyrilestrunum hvert hóskveld. Evnini eru mong og fjølbroytt. Heysthálvan Um mjadnabrek hjá føroyskum bernum, 2 fyrilestrar, a. Ostødug mjødn hjá nýfeðingum — mjedn úr lið hjá smábernum. b. Per- thes'sjúka. Sanna Dahl Niclasen, fv. yvirlækni. Feroyskar barnabók- mentir, 1 fyrilestur, Malan Johannesen, cand. phil. Nakað um Nólsoyar Páll og Jónas Bronck, 2 fyrilestrar, John Da- vidsen, fv. lærari. Um fornan gróður og fyrsta landnám í Fer- oyum og Hetlandi, 2 fyrilestrar, Jóhannes Jóhansen, cand. mag. Várhálvan Keltiska málið — ser- liga steðan hjá skotsk- geliskum, 2 fyrilestrar, Tórður Jóansson, M.A. Úr Feroya skúlasegu, 2 fyrilestrar, Rógvi Thomsen, cand. pæd. Kvinnuarbeiði — kvinnukor. Nærri verð- ur lýst seinni. Eitt sindur um heilsu- verkið fyrr í tíðini, 2 fyrilestrar, Hanus D. Joensen, fv. lands- lækni. Úr sjónleikaseguni, 1 fyrilestur, Sverri Eg- holm, landsbókaverð- ur. Táttayrking, 1 fyrilest- ur, Eivind Weyhe, mag. art. Fróðskaparsetrið hev- ur játtan til fyrilestrar at bjóða feløgum og stovnum uttan fyri Havnina. og í 1983 upp á kr. 41,2 mill. Hetta gevur ein mið- al skaðaprosent upp á 86 fyri nevndu ár. Endurtryggingargjøld- ini fyri 1984 eru óbroytt, og eru tryggingargjeldini hjá skipum og bátum fyri 1984 ásett óbroytt, burt- ursæð frá einstekum hækkingum og lækkingum. Krígstrygg- ingargjeldini eru tó nógv uppfarin. Orsekin til hesa hækkan er, at endurtrygg- ingargjeldini fyri krígstryggingar eru nógv uppfarin vegna ótryggu steðuna í Persaraflógvan- um. Skrokktryggingar- gjeldini fyri skip hava nú verið óbroytt síðan 1977, og fyri útróðrarbátar og smærri bátar eru gjeldini lækkaði umleið 30 % sidan 1977. Orsakad av teimum nógvu og stóru skaðunum í januar í ár, verður helst neyðugt við broytingum fyri 1985. Verutryggingin hevur gingið hampiligt í 1983. Tryggingarupphæddirnar fyri avskipingarnar hava verið vaksandi, og nú eru ofta avskipingar við virð- um um kr. 40 mill. Sum nevnt hevur verið í undanfarnum frágreið- ingum, var ein nýggjur bólkur av tryggingum skipaður í 1980 — trygg- ing av alistødum. Tá byrj- að varð i 1980, vóru tríggj- ar steðir tryggjaðar, í 1983 vóru 25 alisteðir tryggjaðar vid einum samlaðum tryggingarvirði upp á umleið kr. 34,6 mill. Arbeitt verður framvegis við at fáa best megulig endurtryggingarviður- skifti. Endurtryggingar- deildin Samlaða rakstrarúrslitið vísti ein nettovinning upp á kr. 106.304,00 móti kr. 795.813,78 í 1982. Tær flestu tryggingar- nar i hesi deild eru yvir- tiknar endurtryggingar viðvíkjandi brunatrygg- ingum og sjóvátrygg- ingum. Eftirlønar- tryggingardeildin Rakstrarúrslitið visti fyri 1983 ein vinning upp á kr. 621.319,00 ímóti kr. 592.995,00 í 1982. Eftir at Feroya Lívstrygging fekk einkar- rætt til at tekna eftirlønar- tryggingar, hevur eingin tilgongd verið av nýggjum tryggingum, og rakstrarúrslitið verður tí bert ávirkað av rentuinn- tøkum og eftirlenarút- gjaldinum. Tryggingar- sambandið Feroyar (hevuðsdeildin) Rakstrarúrslitið vísti fyri 1983 ein vinning upp á kr. 323.722,62 ímóti kr. 123.963,72 fyri 1982, og er úrslitið fyri 1983 sostatt munandi betri enn fyri 1982. Tað vóru í 1983 útskriv- aði 8480 skjol fyri akfars- tryggingar ímóti 6685 í 1982. Fyri aurar tryggig- ar, serliga virkis- og hús- fólksábyrgdartryggingar, vóru útskrivaði 722 skjal í 1983 ímóti 618 í 1982. Tey samlaðu trygging- argjødini vuksu í 1983 við umleið 5,9 mill. kr. til 34,9 mill., ein vekstur upp á umleið 20,2 %. Tann saml- aða skaðabótin var kr. 29,9 mill., ein vekstur upp á umleið 23,5% í mun til 1982. Talið á fráboðaðum skaðum í 1983 var 3213; av hesum vóru 3020 ak- farskaðar; í 1982 var talið á akfarsskaðum 2618. Rakstrarúrslitið fyri ak- farstryggingar vísti aftur í ár eitt hall. Hesar trygg- ingar hava nú í fleiri ár víst hall. Tað eru serliga skaðabeturnar fyri ábyrgdarskaðar, sum eru í vekstri. Nevndin sam- tykti tí at hækka gjeldini fyri åbyrgdartryggingar fyri akfer við 15% frá 1. januar 1984 at rokna, og eftir at vanliga prístals- viðgerðin upp á 75% av prístalshækkingini var gjørd. Brunatrygging Samladi rakstrarvinning- urin hjå Føroya Bruna- trygging var í 1983 umleið 12,5 mill. kr. í mun til 11,1 + idrsdk, mill. kr. i 1982. Tå var rakstrarvinningurin = áðr- enn rentur 6,7 mill. kr. Skaðabeturnar hava verið 7,4 mill. kr., meðan trygg- ingargjeldini hava verið 26,1 mill. kr. Vanlukkutrygging Samlaði rakstrar- vinningurin hjá Feroya Vanlukkutrygging S/F var í 1983 umleið 2,6 mill. kr. ímóti 2,5 mill. kr. í 1982. Í umboðsmannaráðnum í Tryggingarsambandið Feroyar< sita: Demmus Hentze, Erlendur Paturs- son, Anna Berg, Gutti Petersen, Torfinn Smith, Jógvan Olsen og Sofus Sivertsen. Í nevndini eru: Agnar Nielsen, Jógvan Durhuus, Leif Waagstein, Tórolvur Olsen og Hilmar Kass. Stjóri er Marius Thomassen. jan RAÐIÐ FYRI FERÐSLUTRYGD i