hósdagur 2. august 1984síða 8

Legdu teir knørr við knarraborð tíðindablaðið Tað tykist sum at segurnar um teir norsku kongarnar enn eru livandi millum feroyingar. Men ikki er tað so legið kortini, tá ið vit hugsa um, at vit eru »av norskari rot« og at vit leingi vóru undir norsku krúnini. »Mangur tekur til Olav kong men hevur ikki sæð hann« verður sagt um ein av teim norsku kongunum. Somu orðini kundu við vissum rætti eisini verið søgd um ein annan norskan kong — ein okkum meira viðkomandi, um vit so kunnu siga — nevniliga Sverra kong. Hesin stubbi skal ikki uppfatast sum nakað seguliga prógvað, uttan tankar og leys hugskot, sum til- vildarliga sveima gjøgnum heilan, og sum hugin í hesum degum er fagnaður av. Eg havi roynt at kveistra henda tankan burtur, tí hetta er evni fyri søgumenn og ikki leikfólk. Fekk kortini ikki frið fyri tankanum, ti havi eg roynt at fest nakrar hendingar úr Sverris sogu og eitthvert í sambandi við hana niður á blað. Sverrus rex magnus, ferus ut leo, mitis ut agnus, t.e. Sverri kongur Magnus (stóri) grimmur sum ljónið, góður sum lambið. Hetta er innskrift á innsigli Sverra kongs. Hetta er stutt sagt um Sverra, men bein- rakið. Nógv er sagt og skrivað um Sverra kong. Í summar er mangt og hvat komið fram í blødunum um henda merkismann, sum feroyingar eisini kanna sær part av — ikki av órættum. nú hann í summar fyri 800 árum síðan gjerdist kongur í Noregi — einakongur. Drúgv gjørdist honum leiðin frá ti hann sum smádrongur og síðan sum ungur maður tráddi tær grasgrónu gøturnar í Kirkjubø — frá Sverris holu oman í prestaskúlan — til hann sum 33 ára gamal gjordist Noregs kongur í 1184, tá ið hann hevði vunnið á Magnusi kongi Erlingssyni við Fimreite. Tá ið Førovinga sega verður hildin uttanfyri. kunnu vit siga, at segan um Sverra kong, Sverris sega. fer at vera ein av teim fáu midaldarsøgun- um — sagaunum — sum nevna Feroyar og sum fara fram í Føroyum. Just ti er Sverris sega áhugaverdari enn aðrar søgur frá miðeld. Feroyar verða ikki bert nevndar men eru eisini leikpallur á teim fyrstu síðunum í Sverris søgu. Feroyar verða nevndar í fyrsta setningi í Sverris sogu. Har stendur, at Rói var biskupur í Feroyum tá, t.e. tá Sverris soga byrjar. Men ikki verður nógv sagt um Feroyar, í byrjan sæst navnið av og á í sambandi við fyrstu ár Sverra. Men seinni skal tað vísa seg, at hann javnan tekur til Foroyanavnið, sum hann kallar tey ytstu sker, har hann ag FARVE er uppvaksin — uppfostraður. Av eðrum Feroyum viðvíkjandi verður sagt, at Sverri fimm ára gamal fer úr Noregi vestur til Foroya og veksur upp hjá Róa biskupi, sum hevði hann til fosturs. Biskupur setti hann til bókina og gav honum vígslur, so hann varð prestvigdur. Men hugurin stóð ikki til presta- gerningin — hann var ikki borin til andaligan gerning men til verðsligan hevding. hann var borin til Noregs krúnu. Sagt verður, at Sverri skal vera sonur Unas kambara. móðirin, Gunnhildur var norsk. Hon ger eina ferð suður til Róms. og framman fyri skriftafaðiri sínum sigur hon, at hon eigur son, sum hevði annan faðir enn tann, hon higartil hevði sagt. Síðan kemur hon heim aftur til Foroya og sigur Sverra sum er, at hann er kongssonur, sonur Sigurðar Muns. Og sum kongssonur hevur hann rætt til at gerast kongur í Noregi. Og tað er henda torgongda leið Sverra, sum Sverris sega í høvudsheitum snýr seg um — leiðin úr Kirkjube til kongsstólin í Noregi. Um hetta mundið sita við ræði í Noregi Erlingur jallur og sonur hansara Magnus, sum ikki hevði fullan rætt at vera kongur av tí at pápin ikki var kongur men jallur — móðirin var tó av konga kyni. Miklar: vóru orrusturnar millum Sy Nr. 89 — 2. august 1984 Sverra og Erling Skakka og Mag- nus, og ofta mundi dynja millum Noregs høgu fjøll frå våpnum og herrópum. Og Sverri vann sær vald, ofta leikaði hart á,men altíð hevði hann vunnið, tá ið avtornaði — og her kunnu vit við røttum siga við Guðs hjálp — og handakraft. Tað var veruligt borgarakriggj í Noregi, ófriðarligar tíðir, alsamt herjað av uppreistrarmonnum, Baglarum, Kúvlungum o.ø. Orsøkin er mongum ógreið, men tað tykist sum at trúnfylgjaralógin var fløkt, og mangur metti seg nóg góðan sum kongsevni. Men aðaltreytin fyri at gerast kongur var at vera av konga- ætt, og hesa treyt leyk Sverri úr Kirkjubø. Sagt verður um Sverra, at annad- hvørt elskar man hann, ella hatar man hann. Kann ikki annað enn halda vid Sverra, og spennandi er at lesa um avreksverk hansara, serliga tå ið høvudsfiggindar hansara verða dripnir. 26 ára gamal velja Birkibeinar hann til hevding fyri teirra illa til- tuskaða liði, og longu tvey ár eftir vinnur hann á Erlingi jalli Skakka á Kálvaskinninum í 1177: »Nu fekk Erlingur jallur eitt spjót í seg, tað rakti um miðju. „Sera vandamikið, harri«, var tað ein ið helt fyri. Jallurin svaraði: »Fylg tú