leygardagur 15. september 1984síða 3

Nr. 108 — 15. september 1984 tíðindablaðið Sosialurin Síða 3 Maskinan sum skal arbeiða uttan studning * í Kann gera, at svartkjafturin sleppur und- an studningi Norðmenn og sviar hava útviklað eina nýggja skeri- og farslinju, sum kann nýtast á virkjum á landi og umborð á verksmiðjutrolarum. Maskinan kann fáa kollveltandi týdning fyri okkara fiski- vinnu, heldur Tórmóður Dahl, verkfrødingur. Maskinan er automatisk og hevur óvanliga stóra orku. Við henni spara vit 3-4 fólk pr. linju, umframt at maskinan kann arbeiða nógv fleiri fiskar og nógv fleiri fiskasteddir enn verandi maskinur á t. d. Bakkafrost og umborð á Giljanesi og Reynsatindi. Tórmóður Dahl heldur, at feroyingar við hesi maskinuni kunnu sleppa undan at stuðla svart- kjaftaveiðu og -viðgerð. Harafturímóti kann henda vinnan nú fara at geva eitt nettoyvirskot. Tíðindablaðið Sosialurin hevur tosað við Tór- móð Dahl, fráfarandi ídnaðarráðgeva m.a. um henda spurning. Tórmóður hevur nýliga sagt seg úr starvinum sum ídnaðarráðgevi og er nú í ferð við at byrja fyri seg sjálvan. Vit spurdu Tórmóð, sum hevur starvast sum idnadarrådgevi sidani 1972, hbi hann nu er givin á Ídnaðarstovuni. Til tað sigur hann, at hann er vorðin so mikið gamal, at skal hann nakrantid hava møguleikan at byrja fyri seg sjlvan, so má tað vera nú ella ongantíð. Ringt at arbeiða Hann dylur tó ikki fyri, at tað hevur verið strævið og trupult at arbeiða sum idnadarrådgevi. Verri enn so alti3 hava verið ar- beiðslíkindi, tí játtandi myndugleikarnir hava skorið so nógv niður á játtanina til Idnadarstov- una. Hetta hevur so havt við sær, at Tórmóður bert hevur havt eitt ella hálvt- annað fólk aftrat sær, og tá hugsað verður um tann stóra áhuga millum føroy- ingar at fara í gongd við nýggj dnadarprojekt, so hevur ikki altíð verið líka lætt. Tórmóður vísir á, at tá hann kom til Feroya í 1972 vóru umleið 250 idn- aðarvirki og tænastufyri- tekur í landinum. Nú Tórmóður Dahl, sum nú fer at arbeiða fyri seg sjálvan hann leggur frá sær, er talið omanfyri 750. Tórmóður vísir á, at nú hann skal arbeiða óheftur, hevur hann betri ræsir at arbeiða við teimum pro- jektum, sum hann sjálvur heldur hava ein megu- leika. Kortini heldur hann, at vit í dag hava mong virki, ið skulu stuðlast við ráð- geving. Tað eru m.a. virki, sum eiga at út- byggja og nútímansgera sínar framleiðslur. So her verður ein hópur at tríva í, heldur fráfarandi idnadar- ráðgevin. Nógvir møguleikar Tórmóður Dahl heldur, at foroyska samfelagið eigur nógvar meguleikar í fram- tíðini. Ikki minst tá talan er um fiskivinnu á landi og sjógvi. Hann vísir til m.a. tað arbeiði, sum nú er í gongd við at gera surimi- verur, ið jú er nakað rættiliga nýtt her vestan- fyri. Sjálvur metir hann, at vit í dag eru við at fáa týðandi know how á hes- um eki, sum aðrir enn ikki hava, men sum teir royna at fáa. Sjálvur hevur hann fingið fyrispurningar úr Írlandi. Teir ynskja hjálp frá føroyingum til at fram- leiða surimi 0.1. verur við. — Men eg veit ikki, hvussu rætt tað er at hjálpa ødrum nú, heldur enn at fáa fleiri virki í gongd í Feroyum av tí slagnum, leggur Tórmóð- ur aftrat. Men hann dylir ikki fyri, at eisini írar hava góðar møguleikar, tå tað snýr seg um surimi- framleiðslu, tí teir eins og vit hava týðandi ráveruna í svartkjaftinum. Skifta okkara maskinur út Tórmóður heldur tað ann- ars vera stórt spell, at før- oyingar ikki hava fylgt betri við á teknologiska ekinum, m.a. tá tað snýr seg um tær rettu maskin- urnar til at viðgera fisk við. Hann vísir her til tær royndir, sum Ídnaðar- stovan o.a. tóku stig til fyri tveimum árum síðani. Tá leigaðu teir eina proto- AA Soleiðis fer viðgerðin fram í nýggju linjuni typu úr Noregi, eina maskinu, sum norðmenn høvdu útviklað saman við japanarum. Henda mask- inan er til farsframleiðslu. Hon brúkar heilt annan framgangshátt enn tær, foroyingar hava í dag, nevniliga Baader. Hetta er ein sonevnd orienterandi skeri- og fars- maskina, sum nú verður marknadarførd í Europa av einum norsk-svenskum felag, og longu nú eru 50 á marknaðinum. Maskinan er rættiliga kollveltandi, tí hon gevur bæði sterri úrteku og kann taka ymsar steddir av fiski. Eftir ynski sker hon so eisini vanlig fløk ella butterflyfløk. Medan vit i dag bert kunnu koyra 3 åra gamlan svartkjaft igjøgnum Baadermaskinurnar å Bakkafrost, Giljanesi og Reynsatindi, kann henda maskinan taka heilt små- an svartkjaft eisini. Hon hevur eina framleiðslu- orku uppá 270 fiskar í minuttin. Tann eina og sama maskinan kann so brúkast til at taka úr 25 fiskum pr. kilo upp í 2 fiskar pr. kilo. Hon kann taka so smáan fisk sum hvítingsbróður, um tað skal vera. Ein annar fyrimunur er, at hon er automatisk. Íleggingin fer fram auto- matiskt, soleiðis at tað bert skal eitt fólk til at hava eftirlit við maskin- uni. Í dag skulu upp til 4-5 fólk vera við hverja linju av Baaderslagnum, har tað skal leggjast í við hond — Eg rokni við, at bæði Giljanes og Reynstindur mugu skifta linjurnar út við hetta slagið, skulu teir klára at skera tann lítla svartkjaftin. Sama er galdandi fyri Bakkafrost. Maskinan kann eisini “528 skera gulllaks, sum í framtidini helst verður av stórum týdningi fyri før- oyska fiskivinnu. Eingin maskina er enn komin til Feroya, men eitt Framhald á síðu 11 Tórmóður Dahl, verkfreðingur: Sleppið stóru vatnorkuætlanini — og leggið el- kaðal til Islands Soleiðis at vit í framtíðini eisini kunnu koyra allar okkara vind- myllur inn á netið og selja orku til aðrar Í dag koma 135 íslendskir orkufreðingar til Feroya. Teir skulu hava fund á Hotel Føroyum og ferðast ymsastaðni. Teir hava valt at koma til Feroya at halda árliga fund sín. Í tí sambandinum hava teir biðið Tórmóð Dahl, verkfreðing um at halda fyrilestur um vinnu og orku. Hann verður sunnu- morgunin. Vit hava spurt Tórmóð Dahl, hverja viðmerking hann hevur til seinastu frágreiðingarnar um SEV - útbyggingina í Eystur- oynni, nú hann er ein teirra, sum hevur verið ímóti hesi útbygging. Hann sigur, at vit nú enn einaferð hava fingið prógv fyri, at ráðgevandi arbeiðið hjá H&S er ikki tað pappír vert, sum tað er skrivað á. Nú eigur SEV at krevja tær 8-10 mill. kr., sum tað hevur latið danska felagnum fyri eitt ónýtiligt arbeiði, aft- ur. Tórmóður, sum í letuni er við at hyggja igjøgnum tað drúgva tilfar, sum fram er komið í seinast- uni, ætlar sær at gera fleiri viðmerkingar í kom- andi viku. Men hann heldur tað nú vera rætt at taka spurn- ingin um el-kaðal millum Feroya og Íslands upp- aftur. Ti hetta verður framtíðar loysnin, sum fer at geva mest og kosta minst fyri samfelagið uppá longri sikt. Hann vísir á, at vit tá kunnu seta allar okkara vind- myllur inn á netið og tá eisini útflyta orku. Tað er eingin trupulleiki í dag at grava kaðal niður á hav- botninum. Slíkur kaðal er nú lagdur millum Skot- land og Orkneyoyggjarnar og skal nú leggjast til Hetlands eisini. So nú man túrurin fara at koma til okkara, heldur verk- freðingurin, sum í morgin skal halda fyrilestur fyri 130 islendskum orkufrød- ingum og tå helst fer at nema við hesar spurning- ar. Jan