leygardagur 15. september 1984síða 13

Nr. 108 — 15. september 1984 Knúta- og Ellingsgaardnavnið i Føroyum og fyrsta búsetingin í Skálabotni Viggo Dalsgaard skrivar Meðan Jacob Hveding var legmaður í Feroyum, tað var frá 1770 til 1786, varð, fyri at royna at beta um jarð- arbrúkið, ein norðmaður, sum æt Knútur Olsen Ellingsgaard, fingin at koma á legmansgarðin á Steig, fyri at læra føroyingar at pløga. Ikki gekst væl við hesum. Tað kann vera, at maðurin hevur verið óheppin, men tað hevur óivað verið ómetaliga stríggið hjá honum. Ross- ini hava verið óvand og ússalig, og plógvini tá í tíðini hava vist verið ógvuliga klombrut og tung. Men stersti bágin man hava verið óviljin hjá føroyingum móti Bellum nýggjum, vanafestan var so ómeta- liga sterk, her skuldi einki broytast. Soleiðis var hugsanin. Í september mánað 1775 vitnaðu menn, um úrslitið hjá hesum norð- manni, og teir lata allir syndarliga at. Andras Jacobsen, sýslumaður í Vágum, og fleiri við honum siga: >Tað er ein óryggiligur sannleiki, ið altíð kann prógvast, at akurin á log- mansgarðinum í ár, ikki er sterri í vídd, enn millum triðing og helvt av ti, ið undanfarni legmaður var vanur at hava, og tó minnast vit ikki meira tød verða brúkt enn í ár. — Eftir okkara metan, vil tað óivað spyrj- ast, at byggkornið verður neyvan tað, ið vant var at koma til heystar, velt við haka, og rugin sæst einki til.« Her sæst, at teir hava roynt at velt rug eisini, og hann hevur sjålv- andi miseydnast. Allir teir stóru vóru á gosi móti hesum nýggja. Teimum nýttust tað heldur ikki, tí húskallar og arbeiðs- konur trutu ikki, fyri so gott sum onga løn. Ætlanin var nokk at hesin Knútur Olsen Ellingsgaard, skuldi bara vera her í Feroyum eina tíð, men hann varð verandi her. — Hann sekt eftir tveimum merkum av kongi á Eiði, men har kom klutur í, so hann varð at festa bara aðra merkina. Frá honum munnu Ellingsgaard- arnir á Eiði vera komnir. Og summir av ættini kallast nú Knudsen til eftirnavn, búsitandi aðrastaðni. Mær er sagt, at fyrst maður, ið settist niður á Skálabotni, skuldi eita Knútur. — Eftir tí sum Anton Degn sigur, var ein merk innan- garðs í Skálabotni tikin av einum garði á Skála í 1628. Maðurin, ið festi hesa innangarðsmerk æt Jógvan Heinason. Í 1631, trý ár eftir hetta, er festið farið niður i hálvmerk í Skålabotni, og tá er hann, ið situr við hesum, Poul Jacobsen. Eftir hann kemur Her eru vit í Skálabotni Dánjal Olsen í 1640. So kemur Poul Joensen Øre í 1679. Sonarson hans- ara vid sama nevni festi i 1736. I 1804 situr ein, ið nevnist Jacob Larsen vid hålvmørkini. Eftir hann kemur Pætur Hansen, yngri i 1836. Seinasti maður, ið Anton Degn nevnir, er Hans Andreas Petersen, hann festi 3. november 1886. Síða 13 Tað sigst, at tann hálva merkin skuldi vera tikin av fyrsta mann- inum í Skálabotni av ósemju millum grannar. — Getumenn. Hetta er trúligt, og hetta má vera hent um 1631, men maðurin, ið fest hevur man neyvan hava itið Knútur. Í hvussu er, æt hann, ið fyrst festi, Jógvan Heinason. Hesin Jógvan verður av við merkina í 1631, og næsti maður fær bara eina hálva merk. Tað merkiliga sigst vera, at eingin veit, hvat, ið varð av hinari hálv- merkini, hon er burtur farin í stóra pott. Viggo Dalsgaard Sólbjorn Jacobsen, telefon verksstjóri u m 0059: itt 0059 — alt sum tað er. Ti nýtist okkum als ikki slíkar telefonir, har fólk kunnu leita sær samband við onnur menniskju. skrivað um 0059, at tele- Ungfólk vistu um 0059 linjuna í Danmark, áðrenn tað kom fram í donsku bloðunum. Onkur hevur eisini roynt seg úr Foroyum. Nú hevur KTAS kortini viðgingið, at felagið ikki kann góðtaka, at fólk fáa rokningar til stoddar fleiri túsund krónur um mánaðin fyri hesa tænastu, og tí verður bert møguligt at ringja 0059 í høvuds- stadsøkinum Í seinastuni hevur verið skrivað nógv um telefon- nummaridi Danmark 0059 har fólk kunnu ringja, um tey ynskja onkran at tosa við. Tað er telefonfelagið KTAS sum hevur stovnað opnu linjuna, har fleiri fólk kunnu tosa í telefon í senn. Snarar tú 0059, kemur tú inn á eina linju, har tú kanst hoyra fólk tosa. Tú kanst eisini tosa , ella bert lurta við. Fyri fáum vikum síðani kom fram, at foreldur í Danmark vóru um at fara á húsagang, tí bernini ringdu 0059 í tíð og ótíð. Hetta fór fram meðan for- eldrini vóru í útiarbeiði, og sostatt vistu tey einki fyrr enn telefonrokningar- nar byrjaðu at koma inn, sum vóru í stedd fleiri túsund krónur um mánað- in. Foreldrini gjørdu vart við vansan av slíkum tele- fonsambandi, men KTAS vildi einki gera til tess at steðga telefonóskilinum. Felagið segði, at fólk noyddust sjálv at uppala bernini at nýta telefon. Tað var ikki uppgáva tele- fonfelagsins. Nú hevur verið so mikið fonsambandið er avmark- að soleiðis, at fólk íkki kunnu ringja langvegis Tað vil siga, at Fyn og Jútland hevur stongt fyri linjuni, ella bert hevur opið eitt ávíst tíðarskeið í samdegrinum. Demi um 0059 hevur í Danmark víst, at nógv fólk og bern eru ógvuliga einsamøll, og tí ikki hava aðrar meguleikar at tosa við onnur, uttan so tey nýta 0059. Á henda hátt verður samband knytt millum telefonfelagar, sum ongantíð hava hitt hvenn annan Sosialurin spurdi Sól bjørn Jacobsen, telefon verkstjóra, um ein slík linja hevði verið nytilig í Feroyum, ella um tað var brúk fyri tí — Alt Føroya land er at kalla 0059, sigur Sólbjerr Jacobsen, fólk her landi nýta telefon nóg meira enn í øårum lon« um. Tað kemur helst a at ell kenna hvenn annar g ti eru tey ongantíð einsam« v ikki ha onkran at ringja til Ok m nýtis gjørt ik slíka telefon. Eftir telu im, hvussu nógv londin Europa nýta telefon sæst at vit liggja á triðja pláss mum, og at vit tosa tvæ ella triggjar ferðir meira telefon enn t Danmark Kortini gjalda vit 20 meira í avgjald fyri hes tænastu. Í Noregi t.. kostar tað dupult so nóg at ringja sum í føroyum Ein serútgerð hjá KTAS ger tað meguligt at hava 0059 telefon.