týsdagur 9. oktober 1984síða 7

Nr. 118 — 9. oktober 1984 Politikkur Politikkur Javnaðarflokkurin um íbúðarmál: uðindablaðið sosialurin Síða 7 Politikkur Í seinastu tingsetunum hevur javnaðarflokkurin áhaldandi stridst fyri at útlánsrentan verður lækkað — Bæði í tingsetuni 1982 og 1983 hevur javnaðarflokkurin skotið upp, at log- tingið álegði landsstýrinum at taka upp samráðingar við peningastovnarnar við tí fyri eyga at fáa hesar stovnar at lækka útlánsrentuna, soleiðis at føroysku lánararnir og vinnulívið kundu fáa gagn av ti lækking í útlánsrentuni, sum yvir- hevur hevur verið í vesturheiminum tey seinastu tvey árini. — Hetta vildi bøtt um kappingarførdid hjá føroyskari framleiðslu. Tað vildi eisini lætt um hjá teimum sum eru ella skulu setast í búgv. Sum grundgeving fyri uppskotinum ferdi javnaðarflokkurin fram tað sum vit prenta her niðanfyri: Årini 1979-80 hækkaði danska diskontoin — sum m.a. er tann renta, ið okkara peningastovnar gjalda fyri tann pening, sum teir læna úr tjóðbank- anum — úr 8-9% uppí 13- 14% og seint í 1980 var diskontoin 14%. Henda hækking bar í sær, at danskir peningastovnar hækkaðu sína rentu heilt uppí 21% fyri útlán og uppí 17% fyri innlán í serøstøkum førum. Rentan å danska obligat- iónsmarkandinum hevur samstundis ligið uppi á fleiri og tjúgu prosentum. Við teirri grundgeving, at vandi var fyri peninga- flutningi úr feroyskum til danskar peningastovnar, hækkaðu feroysku peningastovnarnir rent- una hverja ferð diskontoin hækkaði og okkara pen- ingastovnar hava í sein- astuni virkað við so stór- um rentumarginali sum frå 4% uppí 10%, og inn- tøkur stovnanna hava ti eisini verið óvanliga høgar í 1982 og 1983. Nú er dis- kontoin so líðandi farin niður aftur og er hon í let- uni 7 %. Grundgevingin er generella rentufallið í londum uttanum okkum og tervurin á at styrkja kappingarferi hjá danska vinnulívinum. Nú hesar lækkingar eru framdar í fleiri stigum úr 14% niður í 7%, hava vit lítið hoyrt frá okkara peningastovnum um rentulækking, ella um tervin á at styrkja kapp- ingarferi hjá feroyska vinnulívinum, — herundir kappingarføri hjå skipa- flotanum og fiskavirkj- unum, sum skulu kappast vid donsk, norsk og bretsk veidifør og virkir — fyri ikki at tala um ídnaðar- virkir okkara, sum skulu kappast við statsstuðl- aðan innflutning úr eðrum londum. Tó hevur annar av bankunum lækkað rentuna av vinnulívslán- um við einum prosenti. At enda er neyðugt at vísa á, at tær mongu skerjingar láinntekufólki hevur verið fyri, gera at hesi illa orka at knógva undir rentum uppí 15 1/2%—16 1/4 % fyri lán til búseting og bústað, sum er útreiðslur, ell mugu hava. Tað hastar tí al- mikið at fáa framt til- svarandi rentulækking her heima, sum hana framd er í Danmark og næstu grannalondum okk- ara. Við legtingsmáli nr. 9811982 legði flokkurin sama uppskot fram í mars 1983. Við 1. viðgerð varð málið beint í figgjarnevnd- ina, sum helt fund við Vit loysa íbúðarspurningin við at greiða atkvødu fyri javnadarflokk- inum á valdegnum. X við lista C! Torbjern Poulsen landsstýrismann um mál- ið, og upplýsti lands- stýrismaðurin, at lands- stýrið longu hevði havt fund við peningastovnar- nar um rentuna. Tórbjern Poulsen upplýsti, at pen- ingastovnarnir nakað skjótt fóru at taka steðu til eina justering av rent- uni, men tá onki erhent 10 mánaðar eftir, heldur javnaðarflokkurin tað verða neyðugt at lands- stýrið av nýggjum tekur samráðingar upp við pen- ingastovnarnar um hend- an spurning og loyvir flokkurin sær tí at seta uppskotið fram av nýggj- um. Politikkur Politikkur Lagt til rættis Vilhelm Johannesen Fylkist um javnaðarflokkin Sjálvstýrismenn hava al- tíð tveitt eitt og annað eft- ir dønum og Danmark. Teir hava fingið aftur- haldssteðuna tvinnað saman við okkara steðu í danska ríkinum. Hinvegin hava sambandsmenn framt slíkan politikk, ið kann metast javnt við sparsemi mótvegis Dan- mark — eisini har vit hava verið langt í afturhond í mun til galdandi donsk viðurskifti, og hóast tað hava vit verið partur av danska ríkinum og sostatt átt javnrættindi við aðrar danskar ríkisborgarar Viðurskiftini, ið ráddu, vóru óhaldbar, hetta ásannaði Feroya javnað- arflokkur, at besta steða okkara var at vera uppí ríkisfelag við Danmark, men burtur frá andsteðuni og til heimastýri, men tor fort var at vinna viðhald millum aðrar flokkar, ser- liga sambandflokkurin og sjálsvtýrisflokkurin, ið tyktist bert negdir við tey politisku viðurskiftini, ið vóru. Heimastýrið gevur okkum nógv meira sjálv- stýri enn nakar sjálv- stýrismaður upprunaliga droymdi um. Sambands- flokkurin slakaði alt tað, ið hann hevði sett sær sum mál at berjast ímóti og nakað væl aftrat. Heima- stýrið liggur langt uttan- fyri tað mark, ið hesir flokkar vóru talsmenn fyri. Javnadarflokkurin vildi burtur frå andstød- uni, men vildi ikki nakra loysing frá Danmark. Tí var at finna ein form fyri heimastýri, ið var sameini- ligur = vid 'ríkisfelags- skapin. Frá heimastýrin- um til loysing er eitt stórt lop, og tí verður sjálvandi eitt stríð at standa millum hesar steður. Tað er ein royndur lutur, at loysing- arsteðan ikki hevur rót í fólkinum ofta minst millum mangar av teim- um, ið ganga undir ym- iskum sjálvstýrisheitum Allir teir feroysku flokk- arnir hava nú svorið trygdareið til heimastýris- lógina, og allir hava teir virkað undir henni og stýrt við henni. Nå hava tveir = sjálvstýrisflokkar stýrt landinum saman við sambandsflokkinum sam- bært esa lóg, og teir siga í dag. at ongantíð hevur framburðurin verið so stórur sum nú, ja, vit hava heimsins bestu livilíkindi siga fólkafloksmenn. Hetta er 100 pst. ásannan av, at stjórnarlóginum bagar ikki stórvegis. Var heimastýrislógin ein ólóg, sum 14. September plagar at taka til, so máttu livi- líkindini ikki verið so av- bera góð, sum andsteðu- menn heimastýrislógar- innar taka til. Fylkist um javnaðar- flokkin tann 8. november og fellið hitt svartasta borgarliga afturhaldið Gunnar Staksá pg