hósdagur 11. oktober 1984síða 13

Nr. 119 — 11. oktober 1984 Burðartalið í Feroyum minkar í stórum, vísa hag- telini. Sama hendir í eðr- um Norðurlondum, og hetta verður hildið at vera álvarssamt mál, sum nakað má gerast við, og dúgliga verður gitt, hvat orsekin kann vera. Eitt er, at kvinnur nú hava so nógv fyribyrgjandi evni at velja í, at tær betur enn nakrantíð áður kunnu stýra barnatalinum. Men tað gevur einki svar til, hví so nógvar velja at vera bern fyriuttan, í mesta lagi hava 1-2 bern. Onnur spyrja ikki so nógv, siga heldur »hatta segði eg altíð“ — hvussu leingi hava vit ikki hoyrt, Vit skulu hava glað bern Elin Súsanna Jacobsen, valevni javnaðarfloksins í tíðindablaðið Samfelag okkara er í , Sida 13 Nógv børn — glað børn mongum førum eitt barnafiggingdligt samfelag. Tann langi vegurin millum arbeidsplåss, heim, skúlar og handlar, sum fer við so nógvari tíð hjá fólki í býarsamfelog- unum, og sum er so vandamikil at ferðast á. Bilar hava nógv betri rætt enn fólk til gongu, skrivar Elin Súsanna Jacobsen m. a. Suðurstreymoy skrivar at samfealgið má lagast meira eftir familjulív- inum, hoyrt krevini um fleiri og betri dagstovnar, betri skattasemdir til fólk við bernum, barsilsorlov til ell 0. s. fr. Hvussu nógv tað ber til at stýra barnatalinum við búskaparligum tiltøkum, er óvist. Men tað eru so tey mest itøkiligu ráð, politiskir myndugleikar hava at taka til, og víst er tað, at tað er neyðugt at halda fast við hesi krøv. Hin meguleikin, at noyða kvinnurnar út úr vinnulívinum aftur, hevur víst seg at vera ímóti nátt- úruni. Tí tað sum er hent hesi seinastu árini, er at kvinnurnar aftur eru kom- nar upp í framleiðsluna, sum tær vóru fyrr í tíðini, bara nakað nógv ár eftir at tann framleiðsla og tær tænastuveitingar, sum fyrr vóru við hús, eru fluttar út í >vinnulívið< (sjálvt veitslur eru vorðn- ar ein vinna, sum hotellini taka sær av). Kanska hjálpir tað ikki nógv til at venda gongd- ini, at gera fleiri og betri dagstovnar, at veita bars- ilsorlov og geva fíggjar- ligan stuðul til barnríkar familjur, men roynast má tað. Men nógv annað er at finnast at, og sum ger, at vit við góðum rætti kunnu nevna samfelagið barna- fíggindaligt. Tann langi vegurin millum arbeiðs- pláss, heim, skúlar og handlar, sum fer við so nógvari tíð hjá fólki í býar- samfeløgum, og sum er so vandamikil at ferðast á. Bilar hava nógv betri rætt enn fólk til gongu, fyri ikki at tala um bern og rerslubrekað. So góðan rætt, at vit noyðast at hegna bern inni fyri at tryggja tey sum frægast. Bern, sum frá náttúrunar hond krevja eitt so ógvu- liga stórt eki. Tey, sum eldri eru, kunnu royna at minna seg aftur á spæliøk- ini, tey nýttu sum bern: fjóru, haga, vegir, neyst, , úthús, áir og nógv onnur spennandi stød. Eitt er, at ferðslan ger tað hættisligt at ferðast so víða hjá børnum. Eitt ann- að, at nógv av hesum steð- um eru so spilt og dálkað, at foreldur við ávaringum sínum móti eitri, glas- splintri, olju og aðrari ó- humsku koma at leggja ein ótta niður í bernini, sum tíverri ikki er uttan grund, men sum sam- stundis forðar teimum at fylgja sínum forvitni og hugi at granska umverð- ina og fær tey at kenna seg ótrygg í náttúruni. Eisini hetta er sagt fyrr, og tað ofta. Men tað vigar so lítið, tí lívsvirði ber ikki til at gera upp í telum. Tað er tankavekjandi, at nú vit hava eitt fallandi barnatal at vísa á, nú rakna myndugleikarnir við. Men lat okkum ikki við royndum at fáa barna- talið aftur á beina kós gloyma kvalitetin. Kanska er tað, ið munar mest av ellum fyri at geva fólki hug og dirvi at seta børn í verdina; at vilji er til at slóða fyrg einum trygg- um barndómi ég óttaleys- ari framtíð r Elin Súsanna Jacobsen Vit skulu hava bern, sum hava góðar umsteður at vaksa upp í einum góðum og sunnum samfelag