hósdagur 11. oktober 1984síða 12

Síða 12 tíðindablaðið Samtidarskattalogin Nú lógin um samtíðar- skatt er komin í gildi og nýggi innkrevjingarhátt- urin er farin at virka, eru helst nógv ið halda, at skattavaldið við lands- stýrinum á odda hava av- rikað eitt megnarverk, har allir borgarar samfelags- ins nú verða skattsettir av ti peningi, ið vunnin er, og at álíknaður skattur »av sær sjålvum« verður rind- aður til ásettar tíðir. Hann, ið hugsar sum omanfyri tilskilað, fer skeivur. Tað, sum framt er higartil, er bert ein broyting av innkrevjingini av tí skatti, sum lentak- ararnir bera. Tann persón- ligi skatturin av lenini verður nú útroknaður og rindaður tí almenna, sam- stundis sum tað, ið eftir er av lenini, verður rindað lentakarunum. Her skal verða víst til Ársfrágreiðingina fyri 1983, s.168 (útgivin av Feroya Landsstýri). Mátin at uppgera skatt- skyldugu inntøkuna og rentufrådråttin uppå er við fáum undantskum tann sami. Tað, sum hig- artil hevur verið skatt- skyldugt ella skattafritt, er so gott sum óbroytt. Tó hava sjálvsteðugt vinnu- rekandi nú aftur fingið loyvi tl at frádraga lima- gjald til yrkisfelagsskap. Teir borgarar, sum ikki eru lentakarar, og hava komið sær í skattaeftir- staðu, hava somu møgu- leikar í nýggju skipanini. Nýggja lógin hevur fyri- munir, serstakliga fyri borgarar vid,skiftandi inn- tøkum, og fyri borgarar, ið fáa stórar útreiðslur, sum kunnu dragast frá í skattskyldugu inntekuni ella í skattinum. Ein kann nú beinan vegin fáa ektar rentur ella eitt nú nýggja lívstrygging tikna við inn í tað loypandi árligu út- rokningina av skattinum. Fyri teir borgarar, ið koma undan aðrari skatta- skipan sum til demis donsku sjómansskatta- skipanini, vanligu donsku ella aðrari útlendskari skattaskipan, er lógin greitt ein fyrimunur við síni einfaldu reglum. Starvsfólk, ið dagliga umsita skattaskipanina, kenna óivað best teir skattligu trupulleikar, borgararnir hava, og kenna helst best teir veik- leikar, ein 25 ára gomul einfald skattalóg hevur, ið varð skrivað til fyri umleið 35 árum síðan eftir einari danskari lóg frá 1928, til eitt eftir nútíðarmetan ókompliserað samfelag, ið undir ongum umsteðum kann samanberast við tað kompliseraða samfelag, vit í dag búleikast í. Av teim nógvu lógum og reglum, samfelagið verður stýrt við, er skatta- lógin saman við eðrum serstøkum lógum so sum avskrivingarlógini, lóg um iløgugrunn v. m. og reglu- gerðum og kunngerðum óivað tann lógin, ið eina- mest viðkemur tí einstaka borgaranum, tá hann um- framt at hugsa um og rinda sítt egna húsarhald skal hugsa um og rinda megin partin av tí al- menna húsarhaldinum. Í hesi og fylgjandi greinum skal verða nomið við nakrar av teim fyri- munum, nýggja skipanin hevur fyri samfelagið og tann einstaka borgaran, eisini skal við demum verða nomið við ymsar mátar ein lógliga kann heysta sær fyrimunir við at handla upp á ávísan máta. Í gomlu skipanini var ikki óvanligt, at persónar, sum í einum ári hevdu vunnið sær eina -óvan- liga« góða inntøku, brúktu teir meguleikar, lógin gav til at sleppa sær undan tí »Ovanliga« hega skatti, ið natúrliga var væntandi árið eftir. Í gomlu skipanini varð álíknaður skattur hjá persónum, ið fluttu av landinum, og komu undir skatt í nýggja landinum eftir somu reglum sum fyri harbúgvandi, við fáum undantøkum strik- adur. Millum nevndu per- sónarnar vóru m.a. les- andi, ið eftir lokna út- búgving vendu heimaftur. Fyri ikki at stilla teir les- andi, ið hevdu verið uttan- lands, verri enn teir, ið lisið hevdu heima, heimil- aði gamla skattalógin landsstýrinum at loyva teimum at skatta sum »fastbugvandi«, t. v.s., at teir skuldu uppgeva inn- tekur á vanligan hátt í staðin fyri at skula upp- geva og skatta av vænt- aðari inntøku, ið altid var hægri enn tann innteka, sum ein fekk í vinnu sum avlærdur. Hann, ið fór uttanlands at lesa, hevði sostatt m. a. tann fyrimun fram um tann, ið las heima, at hann slapp undan einum álíknaðum skatti, sum hann, ið las heima, fekk útsettan rentufritt í lestrartíðini. Giftur persónur, sum fær sær tilhald í Gren- landi í minsta lagi 2 ár, verður nú bert skattaður av helvtini av skattskyld- ugu inntøkuni her, og fær frá útroknaða skattinum frádrigið helvtna av skatt- inum, hann hevur rindað í Grenlandi av somu inn- tøku, um tilhaldið í Gren- landi bert hevur verið slitið við fritíðarferðum o.t. Eftir gomlu skipanini kundi ein, sum fór úr og skattaborgararnir vinnu vegna aldur ella sjúku, og av hesi orsek fór munandi niður í innteku, sekja líkningarráðið um at verða umlíknaður. Hetta er ikki neyðugt eftir nýggju skipanini, tí skatt- . urin nú minkar, tá inntøk- an minkar. Umframt meguleika fyri at eftirhalda nýggjan skatt hjá lentakarum gev- ur nýggja skipanin eisini meguleika fyri at eftir- halda gamlan skatt í inn- tøkuni hjá lentakarum, soleiðis at eftirhaldast kann við tilsamans heilt upp «il 65 % av lønarinn- tøkuni. Eftir gomlu skip- anini kundi hetta bert verða gjørt við upp til 50% av lenarinntekuni. Hvat ikki lentakarum (vinnurekandi) viðvíkur, so er hesin meguleiki ikki til staðar, sum hann held- ur ikki var tað í gomlu lógini. Teir kunnu sum Óli Heinesen, Nr. 119 — 11. oktober 1984 frammanundan koma sær í eftirsteðu, uttan at 65 % verða hildin eftir í inn- tøkuni. Spurningurin, ið nú kann verða reistur, er, um samtíðarskattalógin er eitt so fullkomið verk, at allir borgarar samfelagsins nú verða skattsettir av tí peningi, ið hesir vinna, ella um tær ætlanir, sum politikkararnir siga seg hava, eru uppfyltir, og verður vent aftur til henda spurning í næstu grein. Klaksvíkar líkningar- deild og Jens Marius Poulsen, Tors: havnar líkningardeild : Jákup Lindenskov, letingsmaður : Javnaðarflokkurin hevur heiðurin av ti áhugaverda eksperimentinum Legtingið samtykti í vár eina lóg um samsýning fyri at ansa eldri og óhjálpnum heima. Undir viðgerðini av løgmansrød- uni kallaði Eilif Samuel- sen, landsstýrismaður, lógina fyri eitt tað mest áhugaverda eksperiment- ið á sosiala økinum. Men Eilif nevndi ikki, at tað var javnaðarflokkurin, sum kom við uppskot- inum. — Tað hevur altíð verið javnaðarflokkurin, sum er komin við nýggjum hug- skotum til at beta um steðuna hjá teimum ó- hjálpnu í samfelagnum. Tað vóru eisini vit, sum komu við uppskotinum til hesa lógina, sum hevur til endamåls, at gomul og ó- hjálpin fáa sterri megu- leika fyri at verða longur heima. Vit legdu upp- skotið fram, tí vit hildu hetta vera eina góða loysn, sum var samfelags- liga forsvarlig í allar mát- ar. Hin meguleikin er at fara á rektarheim, sigur Jákup Lindenskov, løg- tingsmaður. — Landsstýrið er ikki komið við nekrum upp- skoti á hesum eki. Tað, sum er gjert, er javnaðar- flokkinum fyri at takka. Leggjast kann aftrat, at vit eisini hava lagt fram fleiri onnur góð uppskot, sum landsstýrið hevur felt. Hevði javnaðarflokk- urin sitið við ræði, hevdu tað t.d. verið nógv fleiri rektarheimspláss í landin- um. Men vit kunnu kortini ikki annað enn fegnast um, at tað í hesum fer- inum varð lurtað eftir javnaðarflokkinum. Lítið fyri pengarnar — Hvat heldur tú um um- lættingarheimið í Havn ? — ØIl eiga at gleðast yvir, at Havnin nú fær sítt umlættingarheim, ið stór- ur tervur er á. Men eg skilji ikki, at býráðið ikki hevur fingið meira fyri tær 7,6 mió. kr., sum heimið og avleiðingarnar av tí hava kostað. — Heldur tú, at bara javnadarflokkurin ferir sosialpolitikk? — Tað er týðiligt, at aðr- ir flokkar so við og við hava tikið undir við okk- ara sjónarmiðum í sosial- politikki — tí politikki, sum vit altíð hava havt, og sum hinir nú síggja er rættur, sigur Jákup Lind- enskov. A —— TILL kk